Bebloede messen en speuren naar misdadige voorouders op de open dag van het Drents Archief

Bebloede messen, getuigenissen uit negentiende-eeuwse kranten over moordzaken en speuren naar misdadigers onder je voorouders: de open dag van het Drents Archief in Assen stond zaterdag in het teken van misdaad en straf.

Voor de meest interessante eigendommen van het Drents Archief moet je zes meter ondergronds. Daar, in het bijna tien kilometer omvattende archief, liggen niet alleen maar oude Asser bouwtekeningen. ,,Je vindt hier de meest wonderlijke dingen”, vertelt archivaris Jan de Lange. Zoals een bebloed keukenmes met houten handvat.

Mishandeling

Het mes behoorde toe aan de Smildeger Lambert Klok. Die had schijnbaar nogal een kort lontje: in 1809 mishandelde hij ‘eenige personen van Assen op de terugreis van de Roldermarkt’, leest het etiket van de zak waarin het mes jarenlang werd bewaard.

,,Het mes komt uit de Etstoel-archieven”, legt De Lange uit. Hij kent de geheimen die de archiefkasten herbergen als geen ander. Voor vandaag selecteerde hij bijzondere voorwerpen die te maken met het thema.

Tussen lange rijen archiefkasten liggen ze op tafels uitgestald. Een pamflet, waarin een forse beloning wordt uitgeloofd voor de gouden tip over de geruchtmakende drievoudige moord in Koekange in 1909.

Journalist eerder dan de politie

Op de dag van de moord verkocht de 60-jarige Hendrik Bakker behoorlijk veel schapen. Het geld had hij thuis opgeborgen. ‘s Avonds werden Bakker en zijn huishoudster Hendrikje Bierman op gruwelijke wijze vermoord. Het 20-jarige knechtje Jan Winters probeerde nog te vluchten. Zijn lichaam werd de volgende dag in een sloot aangetroffen.

Uit de bewaard gebleven krant blijkt dat de verslaggevers tussen de lijken doorloopt. ,,Hij was er eerder dan de politie", zegt De Lange grijnzend. ,,Dat is tegenwoordig ondenkbaar."De moord is nooit opgelost.

'Er liggen hier zoveel prachtige dingen'

De vijftien bezoekers horen de verhalen ademloos aan. ,,We willen jullie laten zien dat familiegeschiedenis veel meer kan zijn dan alleen geboorte- en overlijdensaktes”, zegt De Lange.

,,Er liggen hier zoveel prachtige dingen, maar veel wordt nooit gebruikt. Waar bewaar je het dan voor?”, verzucht de archivaris bijna. Door dit soort rondleidingen hoopt hij dat meer mensen het Drents Archief weten te vinden.

Waren mijn voorouders misdadigers?

Terug naar het familieonderzoek. De dag van de Drentse familiegeschiedenis staat dit jaar in het teken van ‘misdaad en straf’, omdat zaterdag meer dan 34.000 namen van veroordeelden door de arrondissementsrechtbank in Assen online te doorzoeken zijn.

Het gaat om relatief lichte vergrijpen. Ook uw verslaggever wil natuurlijk graag weten of onder de voorouders een boef te vinden is.

Met één Drentse familietak is die kans vrij klein. Joke Wolff van het Drents Archief tikt de naam ‘Baving’ in. Geen resultaat. De Drentse voorouders blijven vooralsnog brave hendrikken.

Forse boete

Medewerker van het Drents Archief Ferry Sieders weet sinds kort dat hij wél misdadige voorouders heeft. De broers Johannes en Hendrik zijn in 1882 veroordeeld, blijkt uit het register. Maar waarom en waartot, dat is online nog niet te vinden.

,,We zijn druk bezig met digitaliseren, maar aan dit register komen we voorlopig nog niet toe”, vertelt Wolff. ,,Om de bijbehorende vonnissen te vinden moeten mensen dus naar ons toe komen. We helpen ze graag met uitzoeken”, vervolgt ze.

De gebroeders Sieders blijken veroordeeld voor ‘het ondernemen van vervening zonder koninklijke goedkeuring’. Het komt ze duur te staan: een boete van honderd gulden.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.