Het komende jaar tekent DVHN de verhalen achter bermmonumenten op. De gedenktekens voor verkeersslachtoffers zijn hoogstwaarschijnlijk overgewaaid uit Zuid-Europa, waar ze al veel langer voorkomen. Wat mag er eigenlijk wel en niet?

Bijna vijfhonderd bermmonumenten bracht onderzoeker Mirjam Klaassens (Rijksuniversiteit Groningen) voor haar promotieonderzoek in kaart in samenwerking met Vincent Been. Ze vonden dat er geen verschil in het aantal bermmonumenten in Noord- en Zuid- Nederland was. Wel zagen ze dat er in de Randstad relatief minder bermmonumenten waren. Ze wijten dat aan gevaarlijke tweebaanswegen die in de Randstad minder voorkomen. Na het onderzoek in 2011 is nergens bijgehouden hoeveel bermmonumenten er zijn.

Hoe jonger het slachtoffer, hoe meer kans op een monument

Wat wel uit het onderzoek kwam, is dat bijna driekwart van de monumenten voor verkeersslachtoffers van 25 jaar of jonger wordt opgericht. Klaassens er destijds een verklaring voor: ,,De dood van deze jongeren wordt als onacceptabel gezien, omdat het de verkeerde generatie betreft. Dat maakt de behoefte van nabestaanden om het verlies en woede te delen met andere weggebruikers groter.’’ Dan geldt ook nog: hoe jonger het slachtoffer, hoe groter de kans op een bermmonument.

Regels onduidelijk

Over wat wel en niet mag in een bermmonument, is veel onduidelijk. In principe beslist de wegbeheerder hierover. Het probleem is dat er zoveel wegbeheerders zijn - rijksoverheid, de provincie en de honderden gemeenten- die geen eenduidige regels hebben. Dat moet anders, vindt de Vereniging Verkeersslachtoffers die in 2019 nog pleitte voor landelijke regels.

De provincie Drenthe heeft voor haar wegen in 2012 regels opgesteld. Zo is de belangrijkste voorwaarde dat een monument de verkeersveiligheid niet in gevaar brengt. Verder mag het gedenkteken bestaan uit een standaardtegel met opschrift, maximaal 50 bij 50 centimeter zijn en moet het minimaal twee meter van de rijbaan af staan. Ook mag het alleen op locaties waar het veilig is om die te bereiken en mag het maximaal drie jaar blijven staan.

De serie

De bedenker van de serie Bermmonumenten verslaggever Jan Willem Horstman raakte geïntrigeerd tijdens zijn wandelingen. ,,Ik kom onderweg geregeld monumentjes tegen. Soms een steen, soms een beer of bloemetjes. Je vraagt je af: wat is daar gebeurd? De nabestaanden willen ook dat het herinnerd wordt, anders hadden ze niet zo’n gedenkteken geplaatst.’’

Het monument van de eerste aflevering is een zonnebloem op een boom die Horstman op zijn wandelingen in Nieuw-Dordrecht tegenkwam. Het blijkt voor Ramona Knegt (12) die in 2000 verongelukte omdat ze werd aangereden door een dronken automobilist.


Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe