De langstzittende burgemeester van Drenthe, Bert Bouwmeester (61) van Coevorden, stopt na bijna achttien jaar per 1 oktober. ,,Mijn eerste kennismaking met Coevorden was een grote schrik. Wat een treurigheid trof ik aan. Het begon meteen te kriebelen hier aan de slag te gaan.’'

Voor iemand die als motto hanteert dat acht, negen jaar op dezelfde plek meer dan genoeg is, is achttien jaar wel heel erg lang. Wat ging er mis?

,,Het is gewoon heel erg leuk om burgemeester van Coevorden te zijn. Ik voel me er thuis, de onderlinge verhoudingen zijn prettig en bovendien is Coevorden zeer internationaal georiënteerd. Juist ook die Europese bemoeienissen maken het werk als burgemeester zo interessant. Mede daarom heb ik in die bijna achttien jaar nooit een wat grotere gemeente geambieerd. Het zou niet alleen maar meer van hetzelfde zijn, maar ook nog eens met meer nadruk op openbare orde en veiligheid. Ik heb collega’s die zich daarin helemaal vastbijten. Maar ik ben van huis uit bioloog, en geen jurist. Ik heb veel meer met maatschappelijke thema’s.’’

Hoe komt iemand uit Zaandam in Coevorden terecht?

,,Mijn ouders verhuisden in de jaren vijftig van Aalden naar Zaandam, vanwege mijn vaders werk bij de PTT. Maar hoewel ik ben geboren in Zaandam, was Drenthe nooit ver weg. Thuis werd er Drents gesproken, mijn ouders gingen vooral om met Drenten in de Zaanstreek en zowat de hele familie woonde nog in de omgeving van Aalden. We kwamen er vaak. Mijn ouders keerden na de pensionering van mijn vader terug naar hun geboortestreek. Zij wezen mij destijds op de vacature in Coevorden, die per 1 januari 2004 vrijkwam. Ik was toen burgemeester van Monster, bij Den Haag. Maar die gemeente zou vanwege herindeling worden opgeheven. Ik kende Drenthe dus goed, was overal inmiddels geweest. Behalve in de stad Coevorden. Dat was een blinde vlek.’’

Wat trof u aan in Coevorden?

,,We zijn als gezin maar eens een ijsje gaan eten op de Markt, om te kijken of Coevorden wat was. Nou, het was een en al treurigheid. Aan de Markt stonden nog verschillende slooppandjes, met hekken er omheen. Hetzelfde beeld gaf de Weeshuisweide. Het zicht op het Kasteel werd helemaal ontnomen door verpauperde loodsen. Ook bioscoop Holman in de Bentheimerstraat stond er nog. Het deed pijn aan de ogen. Om nog maar te zwijgen van de Krimweg, de belangrijkste toegangsweg tot Coevorden.’’

Dat Kasteel was eigenlijk bedoeld als troefkaart voor uw drie zonen, om hen over te halen?

,,Dat had ik nog achter de hand. Maar het was nog best een zoektocht het Kasteel te ontdekken. Je kon het alleen zien als je er recht voor stond. Het bordje op de deur vermeldde dat het slechts twee ochtenden per week te bezoeken viel, als er iemand van de gemeente in het gebouw was. Wij waren er natuurlijk op de verkeerde dag. Nee, ons eerste bezoek was bepaald geen aanbeveling.’’

Dus met hangen en wurgen moest het gezin worden overgehaald de overstap naar Coevorden te maken?

,,Dat staat me eigenlijk niet meer zo bij, maar misschien heb ik het ook wel verdrongen. Onze tweeling zou net de overstap maken naar de middelbare school, onze oudste zoon zat toen al op het Haags Montessori Lyceum. Het was geen verkeerd moment om juist in die periode te verhuizen. Mijn vrouw Janet heeft gelukkig altijd haar eigen carrière nagestreefd. Ze is jaren directeur geweest van de Montessorischool in Emmermeer en nu sinds een jaar of vijf directeur van obs Angelslo in Emmen.’’

Wat haalde u over de streep?

,,Uiteindelijk misschien wel jeugdsentiment. Ik wilde graag werken in de streek waar mijn roots liggen. Waar ik zulke mooie herinneringen aan had, zoals opa helpen bij het aardappel krabben op het land in Benneveld. Bovendien zou er genoeg werk aan de winkel zijn. Bij het zien van die tranentrekkende toestand begon het meteen te kriebelen. Daarnaast waren de onderlinge verhoudingen in de gemeenteraad danig verstoord en was er nog steeds de pijn van de herindeling in 1998. Niet voor niets had Coevorden pas dertien jaar later een nieuw gemeentehuis, als laatste van de hele provincie.’’

Er was een flinke bestuurscrisis gaande in Coevorden in 2003, met de PvdA die tijdelijk uit het college was gestapt. Maar er speelde meer.

,,De gemeenteraad nam besluiten op ad hoc-basis, in plaats van consistent gemeentelijk beleid. Tegenover de toenmalige commissaris Relus ter Beek heb ik het wel eens ad hoc-cratie genoemd. De agenda werd meer en meer bepaald door krachten buiten de gemeenteraad om. Zo’n vereniging als Stadsbelang Coevorden, met naast prominente inwoners ook gemeenteambtenaren als lid, bepaalde eigenlijk het beleid. Die vereniging was opgericht uit vrees dat de belangen van de stad Coevorden werden verkwanseld. De dorpen binnen de gemeente zouden de macht hebben. Ze waren de eerste om me te feliciteren met mijn benoeming, maar zeiden er meteen bij dat ik in de stad zelf moest gaan wonen. Anders zou het nooit wat worden. Ik heb ze meteen uitgenodigd om hen even flink de waarheid te zeggen.’’

Later, in 2014, pakten juist de dorpen de macht in Coevorden. Belangen Buitengebied Coevorden (BBC2014) veroverde uit het niets zes zetels en was in een keer de grootste partij. Het gevoel dat juist de dorpen ondergesneeuwd raakten leefde blijkbaar breed.

,,Ik zou BBC in het geheel niet willen vergelijken met Stadsbelang. BBC wilde juist het geluid van de samenleving laten horen, het onderhuidse gevoel een stem geven. Verenigingen van dorps- maar ook wijkbelangen meer het woord gunnen.’’

U wilde eigenlijk niet nu al terugblikken.

,,Juist omdat ik tot 1 oktober nog in full swing ben in Coevorden. Ik heb vroegtijdig mijn vertrek aangekondigd om de gemeenteraad voldoende tijd te geven een opvolger te zoeken. Die heeft vervolgens ruimschoots de tijd zich in te werken tot de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022, met dan misschien ook een deels vernieuwd college. Het is eigenlijk een rare situatie, want voor het eerst van mijn leven neem ik zelf ontslag. Zonder iets achter de hand te hebben, want zo is het. Dat komt later wel.’’

Wordt het gezag ondermijnd van iemand die zijn vertrek aankondigt? Ik hoor nu ineens in de raad gemopper over uw breedsprakigheid.

,,Ach, dat is iets dat bij mij hoort. Ik weet dat ik met veel omhaal van woorden iets duidelijk probeer te maken. Ik mag graag schilderijen inkleuren. Dat zal ongetwijfeld terugkeren bij mijn afscheid. Zoiets van: God, wat kon die man lullen. Het zij zo. Gelukkig zijn de verhoudingen in de gemeenteraad zo goed dat er veel gezegd kan worden. Er is respect voor andere meningen, er is zelfvertrouwen om die andere geluiden ook te laten horen. Dat is het grote pluspunt ten opzichte van mijn beginjaren, met die verstoorde sfeer.’’

Tot twee keer toe moest onlangs in de gemeente Coevorden de ME ingezet worden om de openbare orde te herstellen, zowel in Geesbrug als de Coevorder wijk Poppenhare. Wat ging er mis?

,,Ik was ervan overtuigd dat we in aanloop naar oudejaarsnacht in Geesbrug op de goede weg zaten, na de ongeregeldheden in de jaarwisseling van 2018 naar 2019. Vorig jaar was er ook niets aan de hand. Toen heb ik er nog een biertje gedronken. Wij hadden toen als gemeente gezorgd voor een grote container, zodat op het kruispunt waar altijd het vreugdevuur was er toch een brandje kon zijn. Op een veilige manier. Dat was ook nu weer het plan, maar corona maakte dat een dergelijke oploop niet kon. Daar was overleg over geweest. Alles ging deze keer goed, tot het moment dat een auto vol brandbaar spul het kruispunt werd opgedrukt. De brandweer werd gehinderd bij het blussen, dus komt er politiebegeleiding. Als het blussen dan nog wordt belemmerd, dan komt de ME in actie. Niemand hoefde daarvan op te kijken. Ik heb ze van tevoren gewaarschuwd dat op dát moment het praten voorbij is. Ik wil met oudejaarsnacht best een oogje toeknijpen, als mensen iets doen wat volgens de Algemene Plaatselijke Verordening niet helemaal mag. Maar als de ME komt is dat om te vegen, niet om te praten. We zetten een streep in het zand. Tot zover, en niet verder.’’

Vlak daarna is Poppenhare aan de beurt.

,,Daarvoor geldt eigenlijk hetzelfde verhaal. Met oud en nieuw mag er veel, ook als het niet helemaal volgens het boekje is. Maar een groep wijkbewoners wilde het feestje de volgende dag gewoon voortzetten. Dat kan niet. Op een gegeven moment moet het weer rustig zijn.’’

Oudejaarsavond was het vooral onrustig vanwege een vermeende ontuchtzaak. Een statushouder die in de buurt woont zou twee meisjes hebben lastig gevallen.

,,Wat ervan waar is, weet ik niet. Wel dat zo’n vertelling een eigen leven gaat leiden. Met als gevolg dat een groepje op oudejaarsavond verhaal ging halen. Op zich al een onverkwikkelijke situatie, maar ze zijn ook nog eens zijn woning binnengedrongen.’’

Om de boel kort en klein te slaan.

,,Ze hebben er in ieder geval behoorlijk huisgehouden. Een dag later was er helemaal geen link meer met de statushouder, want die was inmiddels vertrokken. Kijk, als er iets strafbaars is gebeurd, dan moet dat via de gebruikelijke weg worden bestraft. Maar voor zover ik weet, is er geen aangifte gedaan van de kwestie. De statushouder heeft dat wel gedaan, van vernieling van zijn eigendommen.’’

Ook hier moest de ME eraan te pas komen, omdat er met zwaar vuurwerk naar de politie was gegooid.

,,Een dag later hebben we een gebiedsverordening afgekondigd, die de politie in de gelegenheid stelde mensen die er niets te zoeken hadden weggestuurd konden worden. Gelukkig keerde de rust toen terug.’’

Een maand later lees ik dat er tot nu toe vooral gesprekken zijn gevoerd met vertegenwoordigers uit de wijk. Dat het zo uit de hand kan lopen in een wijk waarvoor al zo veel aandacht is, waar al zo veel geld is ingepompt, wordt u daar niet moedeloos van?

,,Vergis je niet, er zijn zoveel goedwillende wijkbewoners. Ze schamen zich dood voor wat zich heeft afgespeeld. Dat er zich dan ook nog eens onruststokers van buitenaf mee bemoeien, dat helpt al helemaal niet. Maar de wijk moet vervolgens wel weer verder. Dat kan alleen door met elkaar in gesprek te gaan.’’

Een van de redenen dat u stopt is dat de rol van burgemeester een grote stempel drukt op uw privéleven. Straks bent u met oud en nieuw vrij.

,,Dat is dan de eerste keer sinds 1997, toen ik burgemeester van Monster werd. Als burgemeester voel je je 24 uur per dag en zeven dagen in de week verantwoordelijk. Het is ook wel eens lekker vrij te zijn oudejaarsnacht.’’

En nu?

,,Op volle kracht door tot 1 oktober in Coevorden. Daarna zie ik wel. Voor een vervroegd pensioen is het straks als 62-jarige inderdaad nog veel te vroeg. Ik zal beschikbaar zijn voor klussen. Als bioloog zou ik me meer willen bezighouden met de grote opgaven van deze tijd, zoals klimaatverandering en biodiversiteit. In een functie als dijkgraaf kun je je daarvoor ook meer inzetten, of bij een natuurorganisatie. Een ombudsmanachtige rol lijkt me ook wel iets.’’

U blijft wel in Erm wonen?

,,Er is geen enkele reden om te verhuizen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe