De succesvolle bestrijding van de eikenprocessierups met de inzet van natuurlijke vijanden in Wapserveen krijgt op 25 september een landelijk podium tijdens een bijeenkomst van deskundigen in Ede. Betrokkenen leggen uit.

Voor het tweede achtereenvolgende jaar is op de proeflocatie in Wapserveen het aantal nesten met ongeveer 80 procent afgenomen. Van de overgebleven nesten van de harige plaagrups bleek ook nog eens het overgrote deel aangevreten door de natuurlijke vijanden.

Wat is het geheim van Wapserveen?
,,Waar het uiteindelijk om gaat, is biodiversiteit’’, zegt René Vree Egberts, directeur van Agrarische Natuur Drenthe en tevens projectleider van de proef in het Drentse dorp. ,,Het doel is zodanige omstandigheden te krijgen, dat de rups in alle stadia wordt opgegeten. Dus dat er voldoende vijanden komen van de eitjes, larve, rups en vlinder.’’

,,In onze natuur zijn zoveel soorten verdwenen, dat er alle ruimte is voor bijvoorbeeld de eikenprocessierups, die kan uitgroeien tot een plaag. Het dier heeft geen natuurlijke vijanden meer en kan ongestoord z’n gang gaan. Ondertussen wordt de plaag groter en groter. Voor mij is het geen verrassing dat onze aanpak succesvol is. Dat het zo snel gaat, verbaast mij wel’’, weet ecologisch hovenier Nils van Ligten uit Wapserveen, die ook meewerkt aan de proef.

Wat hebben jullie gedaan om de plaag tegen te gaan?
Vree Egberts: ,,Het gaat om een pakket aan maatregelen. Op de proeflocatie zijn bloemen en kruiden gezaaid in de berm en langs de randen van de weilanden. Het beheer van de sloten is aangepast. Niet alles wordt gemaaid en als er wordt gemaaid, wordt het maaisel afgevoerd. Mensen in de buurt hebben bloembollen gekregen voor in de tuin. Bloemen en kruiden trekken insecten aan, zoals de gaasvlieg en sluipwesp. De larven van de gaasvlieg eten de eitjes, larven en ook de rups zelf. Ook zijn er nestkastjes opgehangen, want mezen eten de rupsen. Van grootoorvleermuizen is bekend dat ze op de vlinder van de eikenprocessierups jagen. Daarom hebben we ook nestkasten voor deze dieren opgehangen.’’

loading

Zijn (kool)mezen de enige vogels die wel een maaltje eikenprocessierups lusten?
Nee. Onderzoeker Silvia Hellingman uit Wapserveen, van het Kenniscentrum Eikenprocessierups en een van de initiatiefnemers van de proef, heeft ook kauwen, spreeuwen, boomklevers en ringmussen in actie gezien op de locatie in Wapserveen. Ze spotte ook vinken, maar kon die vogels nog niet op heterdaad betrappen. Hellingman heeft de indruk dat bepaalde vogels hun menu aanpassen aan de beschikbaarheid van voedsel.

Wat gebeurt er met de kennis die in Wapserveen wordt vergaard?
,,Wij delen onze informatie met iedereen, die belangstelling heeft’’, zegt Vree Egberts. ,,Mensen kunnen bij ons komen om zich te laten informeren, maar we verzorgen ook presentaties. En 25 september is er de landelijke bijeenkomst over eikenprocessierupsen in Ede. Daar zullen we alles vertellen over onze proef en de resultaten. Deze bijeenkomst is voor bestrijders, vertegenwoordigers van gemeenten, groenbeheerders en andere deskundigen die te maken hebben met beheer, beleid, gezondheid en de verwerking van geruimde rupsen.’’

Want de strijd is nog lang niet gewonnen, toch?
,,Klopt, maar meerdere gemeenten in Nederland zijn er mee bezig’’, weet Vree Egberts. ,,Van Westerveld weet ik dat ze onze aanpak gemeentebreed wil uitrollen. Dat is een proces van jaren en dan nog komen we niet van deze plaagrups af. Daar moeten we mee leren leven, maar we kunnen het probleem wel beheersbaar maken. Behalve het treffen van maatregelen om de aanwezigheid van natuurlijke vijanden te stimuleren, blijft het ruimen van nesten ook nodig. Maar alle overheden en andere organisaties, die zich bezighouden met beheer en inrichting van de openbare ruimte, kunnen preventieve maatregelen treffen. Zoals? Geen eiken meer planten, bijvoorbeeld. Voor de inrichting van een bepaald plan kun je ook kiezen voor een andere boomsoort.’’

Sommige gemeenten, zoals Coevorden, vinden de ‘natuurlijke aanpak’ te duur. Hebben zij een punt?
,,Nee’’, reageert Hellingman resoluut. ,,Alsof het ruimen van 10.000 nesten niets kost. Opruimen en spuiten kosten een vermogen. En we hebben nu al te weinig capaciteit om alle nesten te ruimen. Dus als we niets doen, zullen die kosten blijven en zelfs verder toenemen. Maar het is niet alleen een verantwoordelijkheid van gemeenten. We moeten ophouden met alleen maar naar de gemeenten te wijzen. Dat vind ik te goedkoop. Iedereen heeft bij de bestrijding een eigen verantwoordelijkheid. In Wapserveen werken boeren, burgers en gemeente samen. Zo moet het, want iedereen wil prettig wonen. We kunnen niet achteroverleunen. De natuur verandert en daar moeten we op inspelen. Wat dat betreft zullen we echt nog wel met verrassingen worden geconfronteerd.’’

loading

Want heeft u zelf niet geconstateerd dat eikenprocessierupsen ook ondergronds gaan en de nesten dan veel moeilijker zijn te vinden?
,,Ik heb inderdaad ondergrondse nesten ontdekt en heb inmiddels toestemming van de provincie Drenthe om nader onderzoek te doen. Het probleem is dat de ingang van deze nesten soms wat verder van de boom zijn gelegen. Om deze rupsen te vangen, heb ik grotere netten nodig. Die gaan er komen en dus kan ik verder met het onderzoek.’’

De proef in Wapserveen stopt volgend jaar. En dan?
,,Dat klopt. In de loop van het komende jaar zullen we bepalen hoe we verder gaan’’, zegt Vree Egberts. ,,Er moet nog het nodige onderzoek worden gedaan. Wat hebben we daarvoor nodig en wat moet er precies worden onderzocht? Moet het vervolgonderzoek ook in Wapserveen plaatsvinden of elders? Op al die vragen moet nog antwoord komen. Feit is dat de mensen in Wapserveen doorgaan op de ingeslagen weg. Zij hebben zich de aanpak eigen gemaakt en, heel belangrijk, zien de resultaten.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe