Er heerst grote onrust in Zuidlaarder Hout, het woonzorgcentrum voor ouderen met dementie in Zuidlaren. Een deel van het personeel is in opstand. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) doet onderzoek.

Komt het salaris wel? Kan ik mijn rekeningen betalen en boodschappen doen? Kunnen we al het specialistische werk wel aan met zo veel leerlingen en zo weinig verpleegkundigen op de werkvloer? Werken we überhaupt wel veilig in dit mooie, maar gedateerde pand?

Vragen, vragen, vragen.

Vragen die al maandenlang door de hoofden spoken van het personeel van woonzorgcentrum Zuidlaarder Hout, gevestigd aan de Wil- helminalaan in Zuidlaren. Het is on- rustig. De afgelopen maanden zijn door tal van personeelsleden beleefd in permanente staat van onzekerheid. De sfeer is om te snijden, onder het personeel is sprake van een snoeiharde tweedeling, blijkt uit gesprekken met betrokkenen.

Kabels liggen open en rookmelders zijn afgeplakt

Wie zijn de dupe? Toch met name de bewoners – veel ouderen met dementie – die niet de zorg lijken te krijgen waarop ze recht hebben. De situatie is inmiddels zo nijpend dat de Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ) na meerdere meldingen onaangekondigd naar Zuidlaren is afgereisd, zo bevestigt Margreeth Fernhout van de IGJ. ,,Wij zijn op de hoogte van de onrust bij de instelling Zuidlaarder Hout. Over binnengekomen signalen doen we geen mededelingen.’’ Volgens Fernhout doet de IGJ momenteel onderzoek naar de geboden zorg. ,,Deze instelling valt onder ons toezicht. Het rapport is nog niet openbaar.”

Het sluimert al maanden, zeggen direct betrokkenen en familieleden van bewoners. Totdat eind oktober een flink deel van het personeel het niet langer trekt en in opstand komt. Zij melden zich ziek of dienen hun ontslag in. Directe aanleiding is het schorsen van de zorgcoördinator – zogezegd de verantwoordelijk locatiemanager – door directrice Marriëtte Brouwer. Het is in amper 2,5 jaar tijd de derde zorgmanager die moet vertrekken bij de instelling. Ook al voor de zomer zegde een handvol personeelsleden zijn baan op. Genoeg is genoeg, menen ruim twintig medewerkers eind oktober.

Onder de loep

Zuidlaarder Hout ligt niet alleen onder het vergrootglas van de IGJ, ook de gemeente Tynaarlo controleert met de regelmaat van de klok. Er zijn verhalen van onbetaalde rekeningen, diverse zorgmiddelen die verouderd zijn of die ‘gewoon’ missen, de wc’s zijn oud en de vloerbedekking is vies. Van diverse kanten wordt aangegeven dat er een hoop afspraken worden gemaakt, maar dat die zelden tot nooit worden nagekomen. ,,Onze patiënten betalen fors voor een woonplek. Er komt ook aardig wat geld vanuit het zorgkantoor binnen. Maar of er genoeg naar de bewoners en de medewerkers gaat?”

Veel vingers wijzen naar directrice Marriëtte Brouwer als reden voor de gebrekkige zorg en het tumult. Over Brouwer – een charmante, voorkomende welbespraakte vrouw – wordt gezegd dat zij recht kan praten wat krom is. Maar ook dat ze onbetrouwbaar is. ,,Ze liegt, bedriegt en belooft van alles om dat niet na te komen’’, vertelt een betrokkene, die niet als enige zoiets zegt.

Volgens personeelsleden heerst er een angstcultuur op Zuidlaarder Hout, waarbij een deel van het personeel bang is om zich hardop uit te spreken over misstanden. Kinderen van dementerende bewoners klagen over de gemaakte loze beloftes. Ook wordt in gesprekken de hygiëne meermaals aangestipt. Er was sprake van lekkage, waardoor er schimmels in het plafond van het complex zaten.

,,Personeel en cliënten hebben geregeld luchtweginfecties’’, laat een van de personeelsleden weten. Fatsoenlijke zonwering ontbreekt. ,,In de zomer was het met die hitte niet uit te houden. Wat denk je hoe het was voor de bewoners, die allemaal op leeftijd zijn?’’, zegt een andere medewerker.

Brandveiligheid

Dan is er ook nog de brandveiligheid. Na een aantal inspecties in september en oktober overwogen de gemeente Tynaarlo en de Veiligheidsregio Drenthe serieus om Zuidlaarder Hout per direct te laten evacueren en op slot te doen. Installatietechnisch, bouwkundig en organisatorisch is de brandveiligheid onvoldoende geregeld, zo staat in een advies van de Veiligheidsregio van 25 september.

De gemeente Tynaarlo zit ermee in de maag. Burgemeester Marcel Thijsen wordt vrijwel dagelijks gebriefd over de stand van zaken. Op de achtergrond wordt rekening gehouden met het scenario dat uiterst kwetsbare bewoners op stel en sprong elders moeten worden ondergebracht. In september ging het bijna mis. Een van de bewoners had in verwarde toestand in de avonduren een broek over een lamp gelegd. De broek begon te smeulen en vatte bijna vlam. Gelukkig rook een toevallig passerende verpleegkundige op tijd een brandgeur. ,,Het was een gigantische ramp geworden als dit niet op tijd was opgemerkt’’, zegt een personeelslid.

Er schort nogal wat aan de brandveiligheid in het pand. Zo constateerden de inspecteurs onder meer dat er bijvoorbeeld dingen missen aan de meldinstallatie, die de brandweer moet waarschuwen bij brand. Niet alleen werkt het ding niet, er is ook geen certificaat of logboek aanwezig. Daarnaast liggen kabels open en bloot door het pand en zijn rookmelders afgeplakt.

Vluchten is bijna onmogelijk

Meerdere vaak bejaarde cliënten van Zuidlaarder Hout zijn aan hun bed gekluisterd. In een uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 25 oktober (in een zaak tussen de gemeente Tynaarlo en De Buurtzuster in Roden, waarvan Zuidlaarder Hout onderdeel is) staat zwart op wit dat bedlegerige bewoners in het verzorgingscentrum in Zuidlaren op seniorenbedden liggen. Probleem: de deuren zijn te smal. In een geval van brand passen de bedden er niet door. Wat vluchten schier onmogelijk maakt.

Ook werd bij de inspectie van halverwege september geconstateerd dat vluchtdeuren op slot zaten, maar dat het personeel niet wist waar de sleutels waren. Daarbij is het aanwezige personeel niet opgeleid als bedrijfshulpverlener (bhv’er) en zijn er onvoldoende manschappen om de bewoners te helpen het pand te ontvluchten in het geval van een ontruiming.

In de tussentijd zijn noodmaatregelen getroffen die nog altijd van kracht zijn. Zo moeten er verplicht vier bhv’ers aanwezig zijn en ’s nachts ook standaard twee ingehuurde professionele brandwachten. Diverse personeelsleden, die alleen anoniem willen praten uit angst hun baan te verliezen en vrezen voor de toorn van directrice Brouwer, melden dat er lang niet altijd voldoende bhv’ers zijn.

Een forse groep medewerkers is bang voor de veiligheid van collega’s en voor de circa 25 hulpbehoevende bewoners. Bij de gemeente Tynaarlo kwamen al meerdere meldingen binnen. Ook dat er gesjoemeld wordt met de aanwezigheid van de bhv’ers. Een onlangs ingediende bhv-lijst bij de gemeente – een van de opgelegde verplichtingen – staat boordevol personeelsleden die ziek thuiszitten. Vrouwen uit het naastgelegen moeder-kindcentrum worden ingezet als er een calamiteit is. ,,Vrouwen die daar niet voor niks verblijven. Die zelf in een crisissituatie zitten. Die wil je dan inzetten bij een calamiteit? Ik vind het ongelooflijk’’, zegt een medewerker die wijst op een instructiepapier voor het personeel dat in het pand hangt: Wanneer de gemeente komt controleren, geef je aan dat er bhv’ers in het hiernaast gelegen pand aanwezig zijn .

Vakbond

Ook FNV Vakbond houdt zich bezig met de kwestie, gezien zijn brief van 13 november. De vakbond eist van directrice Brouwer dat zij tijdig het salaris van personeelsleden betaalt. Zuidlaarder Hout loopt standaard een maand achter met het uitbetalen van salaris, staat in het schrijven. Nieuwe medewerkers krijgen de eerste maand niet betaald, wat directrice Brouwer ontkent. Maar bestuurder Helga Tienkamp van FNV Zorg zegt dat er een tiental leden is dat zich bezorgd heeft gemeld bij de vakbond. ,,CAO-technisch is het te laat betalen van salaris illegaal. Bijna niemand kan het zich veroorloven dat je je salaris een maand te laat krijgt.’’

Tienkamp noemt de situatie heel erg vervelend. ,,Dit kan niet.’’ Volgens de vakbondsbestuurder klopt het dat nieuw personeel de eerste maand geen salaris krijgt. ,,Ook dat moet veranderen. We hebben Zuidlaarder Hout een ultimatum gegeven in onze brief. Mensen zijn wel je kapitaal. Je kunt je bijna afvragen wat dit zegt over de rest van de bedrijfsvoering bij deze instelling.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe