Foto: ANP/Sem van der Wal

De goudmijn tabak verdwijnt uit de super, waar moet de roker nú naartoe?

Foto: ANP/Sem van der Wal Foto: "Sem van der Wal"

Lichte paniek en boosheid bij supermarkten en pompstationhouders in Nederland: de goudmijn tabak dreigt te verdwijnen uit de schappen. Miljarden euro’s sluizen weg, waar trekt de roker nu naartoe?

Het nieuws dat deze krant woensdag naar buiten bracht, sloeg in als een bom in de wereld van supermarkten en tankstations: de verkoop van sigaretten moet er komend jaar naar nul. Daarover dient het kabinet een deal te maken met de moederbedrijven, vindt een ruime Kamermeerderheid.

Klap in het gezicht

Een klap vol in het gezicht van vooral supermarkten, waarvan Jumbo-baas Frits van Eerd onlangs nog zei ‘dat ze nooit zullen stoppen met tabak, zolang de wet niet wordt gewijzigd’. ,,Dit is onfatsoenlijk bestuur", reageert René Roorda, algemeen directeur van het Centraal Bureau Levensmiddelen. ,,De inkt van het preventieakkoord is nog niet droog of we worden hiermee overvallen. Laten we alsjeblieft eerst die afspraken eens netjes uitvoeren", verwijst Roorda geïrriteerd naar het akkoord dat de supers onder meer opdraagt sigaretten uit het zicht te halen.

Dat de supermarktbranche een zware klap vreest, blijkt uit tal van cijfers. Al neemt het aantal rokers gestaag af, de felle anti-tabakscampagne is in het voordeel van Albert Heijn, Jumbo, Spar, Dirk, Plus en al die andere supers.

Hun omzetcijfers over tabak houden ze altijd geheim, maar hun totale sigarettenomzet stijgt jaar na jaar. In 2018 werd de ‘magische grens’ van 2 miljard euro gepasseerd. Vorig jaar kwam daar alweer 62 miljoen bij: tabak bracht bijna 2,1 miljard in de kassa.

Dat is 6,2 procent van de omzet, blijkt uit cijfers van marktonderzoeksbureau IRI. ,,Net zoveel als bijvoorbeeld verse groente", zegt Sjanny van Beekveld van IRI. ,,Alsof je de hele groenteafdeling in één keer weghaalt." Nog een veelzeggend cijfer: in de jaarlijkse Merken Top 100 van Foodmagazine staat Marlboro steevast op nummer 1, met een stijgende omzet: het merk is goed voor 477 miljoen.

Hoge omzet

De strijd tegen tabak voert de omzet juist alleen maar op. De prijs gaat almaar omhoog en de roker kan op steeds minder plekken terecht. Kruidvat en Trekpleister kondigden in 2018 dapper aan te stoppen met tabak en dat is sinds dit jaar ook een feit. Maar ook Lidl is - als enige van de grote ketens - aan het afbouwen, met de kanttekening dat deze super alleen onrendabele merkloze peuken verkocht.

Nog maar drie weken geleden was groot in het nieuws dat de NS de verkoop van sigaretten in de kiosken stopzet. Prachtig nieuws voor de supers. Organisaties als KWF en Longfonds probeerden al zo vaak de supermarkten over te halen de sigaret in de ban te doen, maar de gezondheidsclubs kregen steevast te horen: rokers komen naar de supermarkt voor sigaretten en nemen dan gelijk boodschappen mee. Dus wie stopt met sigaretten, stuurt een kwart van zijn klanten naar de concurrent. ,,Een totaalverbod is dus de enige oplossing", zegt Mischa Stubenitsky van KWF.

De motie van CDA en ChristenUnie is dus vooral gericht op supermarkten. Overal ploppen nieuwe supers uit de grond, nieuwe verkooppunten van tabak in de buurt. De 1500 tabaksspeciaalzaken (inclusief Primera en 60 tot 70 Bruna-winkels) hebben er last van. Maar dáár mag je straks nog wel sigaretten halen.

Vrees voor een vergunningstelsel

Kraaien de speciaalzaken dan nu de victorie? Nee, zegt Janwillem Burgering van de tabaksbranche. ,,Ik vrees voor een vergunningstelsel dat wij echt alleen nog tabak mogen verkopen en niks anders, zoals drank in slijterijen. Maar puur om te overleven, verkopen veel winkels uit onze branche juist andere diensten en artikelen. Moet je dan nu helemaal terug naar alleen tabak terwijl iedereen ziet dat die omzet daalt? Straks koopt de roker massaal in het buitenland voor een jaar. Het is allemaal niet zo eenvoudig en echt economisch onverantwoord."

menu