Emmen wil haar markante gebouwen, waardevolle plekken en bijzondere tradities beter voor het voetlicht brengen. Ze staan op een kaart die sinds deze week via internet voor iedereen beschikbaar is. Vanaf daar is het een klein kunstje om in korte tijd veel meer informatie in beeld te toveren.

Emmen staat niet bekend als een gebied waar het wemelt van markante gebouwen. Toch is er wel degelijk veel bijzonders te zien. Van de luchtwachttoren in Schoonebeek tot de voormalige marechausseekazerne in Klazienaveen, van het oude kerkje van Roswinkel tot villa La Paix in Nieuw-Amsterdam. En dan zijn er ook nog bijzondere stukken landschap, zoals de essen en het hoogveengebied Bargerveen.

De gemeente heeft een lijst gemaakt met daarop plekken en gebouwen die vanwege hun historie of een bijzondere gebeurtenis speciale aandacht verdienen. Ze staan op een kaart, waar ook tradities die bij het gebied horen te vinden zijn. In het voortraject riep de gemeente de hulp in van inwoners en historische verenigingen. Zo’n negentig mensen bezochten in 2016 een of meer van de op touw gezette bijeenkomsten. Er kwamen honderden suggesties binnen. Daarna bleef het lange tijd stil.

ErfgoedNetwerk Emmen

,,De kaart die toen in eerste instantie gemaakt is, was niet geschikt voor een breed publiek en vooral bedoeld voor intern gebruik’’, zegt woordvoerster Inge Frieso. ,,We hebben die kaart aangepast en ook contact gezocht met het ErfgoedNetwerk Emmen.

Dit is een groep mensen die oude documenten, foto’s en filmfragmenten voor een breed publiek toegankelijk wil maken en sinds dit najaar een eigen site heeft: hierkomjijweg.nl. De door de gemeente gemaakte erfgoedkaart is nu gekoppeld aan deze site, waardoor liefhebbers met een of enkele muisklikken nog veel meer achtergrondinformatie kunnen vinden.’’

De door de gemeente gemaakte erfgoedkaart is te vinden op gemeente.emmen.nl/erfgoed. Wie bepaalde objecten, landschappen of tradities mist, kan zich melden bij de gemeente. ,,De kaart is nooit af, er kunnen nieuwe dingen aan toegevoegd worden. We gaan de aanvullingen verzamelen en een keer per jaar doorvoeren.’’

Volgens Frieso hebben alle Drentse gemeenten een cultuurhistorische waardenkaart. ,,De manier waarop deze wordt samengesteld verschilt per gemeente. De manier waarop wij dat in Emmen hebben gedaan - samen met inwoners en het ErfgoedNetwerk Emmen - is bijzonder. Net als het feit dat het online voor iedereen te raadplegen is.’’

loading

Het particuliere kerkhof van Nieuw-Schoonebeek

Middenin een groot grasland in Nieuw-Schoonebeek ligt een bijzonder kerkhof. Er staan geen grafstenen en ook loopt er geen pad naar toe. Tussen 1823 en 1855 vonden hier de inwoners van het grensdorp hun laatste rustplaats. Nieuw-Schoonebeek ontstond rond 1814. De eerste jaren werden de bewoners begraven in het Duitse Twist.

In 1823 kwam hieraan een eind. Dit was het gevolg van wetswijzigingen en een ruzie tussen Nieuw-Schoonebekers en het kerkbestuur van Twist over kerkgelden. Het was boer Borg uit Nieuw-Schoonebeek die uitkomst bood. Hij stelde een lap grond tegenover zijn boerderij aan de tegenwoordige Europaweg 219 beschikbaar als begraafplaats. In 1849 kreeg Nieuw- Schoonebeek een stuk verderop zijn eigen parochiekerk.

Nadat zes jaar later bij dit godshuis een kerkhof was ingewijd, werden in het vervolg daar de dorpsbewoners ter aarde besteld. Hoeveel mensen er op het terrein van boer Borg hun laatste rustplaats kregen, is niet bekend. Het kerkhof is particulier eigendom.

loading

loading

De bedevaart van Barger-Oosterveld

In Barger-Oosterveld staat de allereerste kerk van Nederland die is gewijd aan de Italiaanse heilige Gerardus Majella (1726 - 1755). Hij geldt als de patroonheilige van de kleermakers, portiers en zwangere vrouwen. De rooms-katholieke kerk werd in 1906 in gebruik genomen. Dit werd ook in Rome bijzonder gevonden.

Een daar woonachtige pater deed de kerk in Barger-Oosterveld relikwieën van de heilige Gerardus cadeau. De schenker had een vurige wens. Dat de eerste Gerardus Majellakerk van Nederland ooit een bedevaartsplaats zou worden. Die wens ging heel snel in vervulling, nog datzelfde jaar. Een pastoor in Ter Apel kwam op het idee om een groepje gelovigen te verzamelen en op de sterfdag van Sint Gerardus in oktober in processie naar Barger-Oosterveld te laten trekken.

Ook vanuit Barger-Compascuum vertrok een groep. De jaren daarna breidde zich dit verder uit, in 1907 waren er al 1100 pelgrims. Ook kwamen er pelgrims uit andere delen van het land. De tijd waarin honderden mensen tegelijkertijd en in een stoet naar de kerk in Barger-Oosterveld gaan, is voorbij.

Wat is overgebleven, is een processie in juni. Voor velen uit de streek is deze processie, die overigens wel bedevaart wordt genoemd, een ideale gelegenheid om elkaar weer eens te ontmoeten.

loading

De BB-kelder in Emmen

In de grond tussen de Van Schaikweg en de Klepel in het Emmer centrum is een bijzondere kelder te vinden, de BB-kelder. De ondergrondse ruimte moest in geval van oorlog of ernstige oorlogsdreiging dienen als commandopost. Hierin kwamen dus de mensen te werken die het in noodsituaties voor het zeggen hadden.

De kelder werd in het begin van de jaren zestig gebouwd en ‘ligt’ 5 meter onder het maaiveld. De letters BB staan voor Bescherming Bevolking, een dienst die van 1952 tot 1986 bestond. Bijzonder is dat de kelder in Emmen nog grotendeels in oorspronkelijke staat is.

Wie de zware buitendeur opent, waant zich terug in de jaren zestig. Apparatuur om de luchtdruk te regelen, oude telefooncabines, BB-handboeken, oude stafkaarten; het is er allemaal nog te vinden. Bij de entree is een speciale douche om radioactieve stof af te spoelen.

Volgens de Stichting Functioneel Bunkerbeheer is de Emmer bunker een van de meeste originele BB-kelders van ons land. Meerdere keren diende het als decor van speelfilms. De kelder is eigendom van SAM, de Stichting Archeologie en Monument.

loading

Zandstrooien in Schoonebeek

Aan de Burgemeester Osselaan in Schoonebeek staat het beeld De Zandstrooister. Zwaantje Hans (1902 - 1977) stond model voor dit beeld. Tientallen jaren maakte zij in de daarachter gelegen Saksische boerderij zandtapijten op de vloer. Vroeger deden veel meer boerinnen op de zandgronden dit. De vloer zag er dan op zijn zondags uit.

Zwaantje Hans leerde het zandstrooien van haar moeder. In de tweede helft van de jaren veertig begon de Schoonebeekse haar kunsten voor publiek te vertonen. Door de opkomst van de oliewinning en het toerisme kwamen steeds meer mensen in het dorp die onbekend waren met dit fenomeen. Zwaantje Hans heeft altijd verklaard dat zij het jammer zou vinden als deze traditie helemaal zou verdwijnen.

De oudheidkundige stichting De Spiker in Schoonebeek vindt dit ook. Zij maakte een museum van de boerderij waar Zwaantje Hans woonde en zet al meer dan veertig jaar zandstrooiwedstrijden op touw voor de plaatselijke schooljeugd. Die worden gehouden in de Schoonebeker sporthal.

loading

loading

De tot kunstwerk verheven Emmer gasbol

In 1963 werd langs de Dordsestraat aan de rand van het Emmer bedrijventerrein een 22 meter hoge gasbol in elkaar gezet. De bol had een inhoud van 3000 kubieke meter en een omtrek van 60 meter. In 1978 werd het gebruik van dit vat voor de overslag van gas niet meer nodig geacht. Om roestvorming tegen te gaan, werd de bol vol gepompt met stikstof.

Het gevaarte stond blijkbaar niemand in de weg, want het bleef er jarenlang staan zonder dat er iets mee gebeurde. Eind 1997 kwam de toen in Emmen woonachtige kunstenaar Dejo van de kunstbeweging Toyisme, op het idee om van de bol een kunstwerk te maken. Dankzij subsidies en giften van het bedrijfsleven konden de Toyisten in juli 2009 met de klus beginnen.

Na ruim zesduizend uur met zeventien Toyisten te hebben gewerkt werd kunstwerk De Stip op 4 juni 2010 feestelijk onthuld. De eigenaar van de bijzondere bol was Essent en is nu de stichting Living Industrie.

loading

De muziekkoepel van Nieuw-Dordrecht

In het centrum van Nieuw-Dordrecht staat een muziekkoepel, al sinds 1955. De koepel is een bouwwerk met een bijzondere historie. Het dorp kreeg het bij de viering van zijn 100-jarig bestaan van de stad Dordrecht. Burgemeester Jan van der Dussen reisde zelf naar Zuidoost-Drenthe om het geschenk over te dragen.

Op haar beurt schonk Nieuw-Dordrecht de monumentale stad aan de Merwede een grote Drentse kei met daarop de tekst Van Nieuw-Dordt voor Dordt 1855 - 1955 . In die periode werd ook de 75.000ste inwoner van Dordrecht geboren. De familie van het kind kreeg uit Drenthe een krentenwegge.

Beide plaatsen hebben een band met elkaar omdat Nieuw-Dordrecht ontstond door toedoen van de in Dordrecht gevestigde Drentsche Veen en Midden Kanaal Maatschappij. Begin dit jaar is het riet op het dak van de koepel vervangen door leien.

loading

Mariahof Emmer-Compascuum

Pal naast de rooms-katholieke kerk van Emmer-Compascuum staat het appartementencomplex Mariahof. Vroeger werd dit in 1925 gebouwde pand gebruikt als onderkomen voor een meisjespensionaat. Rooms-katholieke meisjes uit de wijde omgeving gingen naar Emmer-Compascuum om huishoudschool- en ulo-onderwijs te volgen.

Gedurende hun opleiding woonden ze in de Mariahof, dat toen de naam Pensionaat Sint Alphonsus droeg. De zusters van Onze Lieve Vrouw van Amersfoort gaven er les en zij sliepen in een grote villa naast het pensionaat. In 1977 ging het pensionaat in 1977 dicht.

Het gebouw werd een klooster voor vrouwen van verschillende religieuze ordes. Begin jaren negentig sloot dit klooster de deuren. Een kleine tien jaar geleden werd het een appartementengebouw, waar ook niet-katholieken terecht kunnen.

loading

De oude marechausseekazerne in Klazienaveen

Op de hoek Meester Ovingstraat/Kazerneweg in Klazienaveen staat de voormalige marechausseekazerne. Het pand met het karakteristieke torentje met wijzerplaat kwam er dankzij de Maatschappij Klazienaveen, een verveningsbedrijf van de bekende firma Scholten.

Deze onderneming wilde graag een marechausseekazerne in de buurt. Het rijk stemde in, op één voorwaarde: Scholten moest opdraaien voor de kosten. Aan deze voorwaarde werd in 1903 voldaan, waarna de bouw kon beginnen. Voor de bouw werd gebruik gemaakt van materialen van een afgebrande fabriek uit de omgeving.

De marechaussee had onder meer de taak om de grens te bewaken tussen Nederland en Duitsland. In de kazerne was een cellenblok waar arrestanten opgesloten konden worden. In 1965 verloor het pand zijn oorspronkelijke functie. Het Leger des Heils maakte er daarna gebruik van en sinds 1988 is het gebouw in particuliere handen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe