Op haar 35ste kwam Dea Krans uit de kast.

Dea kwam na een huwelijk en twee kinderen uit de kast: 'We zeggen dat we ruimdenkend zijn in Nederland maar het is nog steeds niet normaal om homo te zijn.'

Op haar 35ste kwam Dea Krans uit de kast. Foto: Siese Veenstra

In de stroeve coronasamenleving waarin afstand de norm is, steekt discriminatie gemakkelijk de kop op. Want onbekend maakt onbemind. Vandaar een serie portretten van Groningers en Drenten die een stap extra moeten doen om de wereld bij te benen. Vandaag deel 2: Dea Krans, die na een huwelijk en twee kinderen uit de kast kwam.

Zomer 1960. Noordbroek. Dea Krans was 18 jaar. Ze had een tijdje in de deuropening van de varkensstal staan kijken. Moeder stond die warme zondagmiddag met een stok druk te roeren in een emmer slobber: een drek van etensresten waarin vooral aardappelschillen dreven. De varkens waren er dol op.

Waarom ze een tijdje in die deuropening bleef staan, weet ze niet. Het zal een soort aarzeling zijn geweest. Ze zou het die dag aan haar moeder vertellen. Ze kón het niet langer voor zich houden.

,,Mam, ik ben flikker.”

Haar moeder keek even op. ,,Je moet je niet zo aanstellen”, zei ze kortaf. ,,Dat ben je niet zomaar.” En daarmee was het gesprek afgelopen.

Eenzaamheid

Dea had die middag een oplossing gezocht, een uitweg uit haar eenzaamheid. Als iemand mijn geheim kent voel ik me niet langer zo alleen, had ze gedacht. Het tegendeel bleek waar.

Inmiddels is Dea 78 jaar. ,,Ik kan me alle details van dat moment nog herinneren, het is een soort film in mijn hoofd en die gaat er nooit meer uit.” Ze zegt dat het een kantelpunt is geweest, dat ze vanaf dat moment als een zombie door het leven ging.

,,Ik voelde geen emoties meer. Blijdschap, boosheid, verdriet: het wás er gewoon niet. Eén ding heb ik me in die jaren voorgenomen: ik ga het leven leiden dat van me verwacht wordt. Gewoon stationair doorgaan. Van binnen was ik heel iemand anders dan van buiten.”

Smoor

Van binnen wist ze het op haar veertiende. Het was Annie, een buurmeisje. Stapelverliefd werd Dea op haar. Eindelijk snapte ze het gevoel dat haar vriendinnen beschreven als ze weer eens smoor waren op een jongen uit het dorp.

,,Er werd in die tijd niet over seksualiteit gesproken, laat staan over seksualiteit van de vrouw. Ik wist niet eens wat lesbisch zijn was. Ik kende alleen flikkers en als je flikker was, was dat niet best.” Ze dacht dat ze het enige meisje was dat zich zo voelde en ze wist meteen: wat ik nu voel mag niet.

Ze had geprobeerd om verliefd te worden op jongens. Jarenlang. Dea: ,,Er was op zaterdag altijd wel een jongen die met me naar de snackbar wilde, of naar de bioscoop. Nooit voelde een arm om me heen van een jongen hetzelfde als de aanraking van een meisje.”

Dagboek

Na het gesprek in de varkensstal maakte Dea geen afspraakjes meer met jongens. Haar vriendinnen zag ze weinig. Alleen haar dagboek vertrouwde ze haar heimelijke gevoelens voor meisjes toe.

Het schriftje had een klein slotje en de twee sleuteltjes die erbij hoorden droeg ze aan een kettinkje om haar nek. ,,Ik heb dat dagboek na een tijdje verbrand, zo bang was ik dat iemand het zou lezen.”

In 1962 verloofde ze zich met Jerry. ,,Ik had hem leren kennen op het huwelijksfeest van mijn broer. Een knappe man, dat zag ik ook wel. Hij had donker haar, mooie bruine ogen en een zongebruinde huid. Hij vond me leuk, wilde vaker afspreken. Ik vond het prima.”

Schuldgevoel

Voordat ze Jerry het ja-woord gaf, besloot Dea hem een briefje te schrijven. Voor de tweede keer in haar leven vertrouwde ze iemand haar geheim toe. ‘Ik kan ook verliefd worden op vrouwen’ schreef ze. Dea: ,,Ik heb altijd een schuldgevoel gehad over die zin. Waarom schreef ik dat ik óók verliefd kon worden op vrouwen? Ik kon alléén verliefd worden op vrouwen.”

Hij stuurde een ansichtkaart terug. Twee woorden stonden erop: ‘Alles oké.’

,,Hij aanvaardde het. Dat is wat die twee woorden mij zeiden”, vertelt Dea. Nooit werd er meer over dat briefje gepraat. Dea en Jerry trouwden in 1963 en kregen twee kinderen, dochter Elles en zoon Bart. ,,Hij was getrouwd en had recht op seks,” verklaart ze.

Ze werd tijdens haar huwelijk opnieuw hevig verliefd. Weer in het diepste geheim. En weer kon ze haar gevoelens nergens kwijt. Het was Corrie, een bevriende buurvrouw. Dea: ,,Ik heb het haar nooit verteld. Ik wist dat het een onbeantwoorde liefde zou zijn. Zij was gelukkig getrouwd. Wat zou ze met mijn verliefdheid moeten? Jerry heeft mijn gevoelens voor Corrie denk ik aangevoeld. ‘Met haar kan ik niet concurreren’ zei hij eens.”

Scheiding

In 1977 hield Dea het niet langer uit. ,,Ik wilde uit de kast komen en van mijn liefdeloze huwelijk af. Tientallen keren heb ik hem gevraagd te scheiden maar hij wilde er niks van weten.” Ze nam een advocaat in de arm en zette haar scheiding door. ,,Pas toen gaf hij zijn verzet op.”

Een grootse coming-out kwam er nooit. ,,Ik was 35 jaar en ik besloot eindelijk míjn leven te leiden. Openlijk lesbisch.” Ze doet wat ze al die jaren niet had mogen doen: dansen bij de feesten van het COC, homovrienden ontmoeten, met vrouwen flirten. Bij haar kinderen kwam ze niet uit de kast. Mama had vriendinnen en die bleven wel eens slapen. Heel normaal vonden ze dat.

Om haar hals draagt ze in die tijd opnieuw een kettinkje. Dit keer met twee vrouw-symbolen. ,,Iedereen mag weten dat ik lesbisch ben. Zint je dat niet? Dan heb je geen plek in mijn leven.”

Vrijgelaten

De band die Dea met haar moeder had, is nooit hersteld. Haar moeder moet het haar vader hebben verteld. ,,Een paar dagen voor mijn vader stierf was ik bij hem. ‘Als mijn vrouw zo zou zijn geweest, had ik haar vrijgelaten’ was het enige wat hij zei. Hij had het over Jerry natuurlijk.”

Waarom Dea haar verhaal wil vertellen? ,,We denken dat we ruimdenkend zijn in Nederland. Maar het is nog steeds niet normaal om homo te zijn. Dat is niet iets van vroeger.” Als iemand tegen haar zegt: is het nou nog niet klaar? Dan zeg ze: nee, het is nog niet klaar. ,,Ik vertel mensen alleen maar hoe het zit. Ik zeur niet. Ik ben er.”

menu