De schaapskooi bij het Bargerveen. Koning Willem-Alexander verrichtte hier twee jaar geleden een speciale openingshandeling van dit natuurgebied.

Droge zomers en stikstof doen de natuur in Drenthe de das om, om het tij te keren worden miljoenen geïnvesteerd

De schaapskooi bij het Bargerveen. Koning Willem-Alexander verrichtte hier twee jaar geleden een speciale openingshandeling van dit natuurgebied. Foto: Marcel Jurian de Jong

Werk aan de winkel. De natuur in Drenthe staat er niet goed voor, door verdroging en een te grote neerslag van stikstof. De komende jaren zijn vooral veel inspanningen nodig om het Drentse kroonjuweel glanzend te houden.

Het is een gewone donderdagmiddag, lunchtijd, en het is nog redelijk druk bij restaurant Wollegras bij Weiteveen. Het ligt aan de rand van het Bargerveen. Fietsers en wandelaars begeven zich in het natuurgebied, bij terugkomst doen ze Wollegras even aan. Staatsbosbeheer werkt er hard aan om dit hoogveengebied in zijn oude luister te herstellen.

Niet ‘natuur voor de natuur’

Dit is hoe gedeputeerde Henk Jumelet (CDA) de natuurontwikkeling in Drenthe het liefste ziet. Het is niet ‘natuur voor de natuur’, maar we moeten er ook wat aan hebben, stelt hij, terwijl hij vanuit Wollegras uitkijkt over het natuurgebied. „Tijdens de coronacrisis hebben we maar weer gezien hoe belangrijk het is dat we een aantrekkelijke groene omgeving hebben.”

Nederland zit in een economische crisis, toch gaat er landelijk tot 2030 elk jaar 300 miljoen euro naar natuur, zo staat in de rijksbegroting die Jumelets partijgenoot minister Wopke Hoekstra van financiën dinsdag presenteert. Drenthe krijgt als natuurprovincie bij uitstek een flinke punt van die taart. „In 2013 is afgesproken dat we 80.000 hectare natuur gaan versterken, daarvan ligt 13.000 hectare in Drenthe”, schetst Jumelet de verhouding. Ongeveer een zesde dus.

Mes snijdt aan twee kanten

Er is dit jaar geen TT, geen Zuidlaardermarkt, maar je wilt er toch eens uit. Gelukkig dat we in Drenthe nog volop natuur hebben, vindt Jumelet. Hij wijst naar de fietspaden in het Bargerveen. „Die zijn aangelegd op leemlagen, die weer zijn aangelegd om het water in dit gebied beter vast te houden. Zo snijdt het mes aan twee kanten.”

Natuurontwikkeling moet zich niet beperken tot natuurgebieden, vindt Jumelet. „Je kunt de mensen naar de bossen brengen, maar het kan ook omgekeerd. We willen steden en dorpen vergroenen. Het scheelt tijdens een hittegolf zo een paar graden als er bomen in een wijk staan. En als je in een groene wijk woont, maak je ook sneller vanuit huis even een ommetje.”

Werk aan de winkel

Er is qua natuur nog veel werk aan de winkel, vindt Uko Vegter, hoofd van het team natuur en landschap van Stichting Het Drentse Landschap. Want het staat er gewoon niet goed voor. „De stikstofdepositie in de Drentse natuur is een factor 2 à 3 te hoog.” Het Drentse Landschap heeft de zorg over 9000 hectare natuur.

Vooral in de hoger gelegen gebieden van Drenthe is dat zichtbaar, betoogt Vegter. „Als er op deze voedselarmere gronden te veel stikstof neerslaat, verstoort dit het ecologisch evenwicht. Sterke planten krijgen dan de kans de zwakkere te overwoekeren.

Als voorbeeld noemt Vegter heidevelden waar het pijpestrootje vrij spel krijgt en de heide zelf veel minder bloeit dan vroeger. Dat is weer nadelig voor vlinders die op zoek zijn naar nectar.

Gesloten kringloop

Hij is benieuwd welke maatregelen minister Carola Schouten (landbouw en natuur) in petto heeft om dit voor elkaar te krijgen. Het is voor hem duidelijk dat de samenleving als geheel, dus ook de landbouw daaraan een steentje moet bijdragen. „Natuurinclusieve landbouw met een gesloten kringloop kan hiervoor een goed instrument zijn. Met haar drie beheerboerderijen in Zuidwest Drenthe heeft Het Drentse Landschap hiermee al goede ervaringen opgedaan. En die deelt het graag met overige agrariërs.”

De noordelijke provincies sloten over natuurinclusieve landbouw al een overeenkomst af met minister Schouten. Er is 20 miljoen euro mee gemoeid, de helft is afkomstig van het rijk.

Verdroging

Het gaat ook niet alleen om de stikstof, benadrukt Vegter. Ook de verdroging speelt de natuur in Drenthe parten. Droge zomers zullen vaker voorkomen, daarom moet het landschap meer als een spons het water vasthouden. „Het Hunzedal is een geslaagd voorbeeld hoe je regenwater langer vasthoudt door het landschap anders in te richten.” In dit gebied meandert (kronkelt) de Hunze weer en het land is ‘natter’ ingericht als moeras.

Gedeputeerde Jumelet benadrukt tenslotte dat niet alleen de vrijetijdseconomie belang heeft bij sterke natuurgebieden, maar ook andere sectoren. „We zitten met een rechterlijke uitspraak dat we de stikstofuitstoot moeten beperken om de natuur te sparen. Daarnaast zullen we de natuur moeten versterken. Daar kan niemand omheen. Beide zijn van belang willen we als provincie weer vergunningen uitgeven op grond van de Wet Natuurbescherming.”

menu