Bij doe-het-zelfzaak Wanco in Nijmegen wordt de 1,5 meter afstand al gehandhaafd. Foto: Bert Beelen

Dit is waarom de 1,5 meter-economie van Rutte niet zomaar kan

Bij doe-het-zelfzaak Wanco in Nijmegen wordt de 1,5 meter afstand al gehandhaafd. Foto: Bert Beelen

Heb je een theater of bioscoop, denk dan alvast na over een bestaan binnen een 1,5 meter-economie. Dat zei premier Mark Rutte dinsdagavond. Maar de praktijk blijkt weerbarstig te zijn: ook restaurants, poppodia en kroegen vragen zich af hoe ze straks nog winstgevend kunnen zijn.

,,De 1,5 meter-economie kan bestaan, maar niet voor alle sectoren is dat even eenvoudig’’, stelt hoogleraar bedrijfseconomie Joris Knoben van de Nijmeegse Radboud Universiteit. 

,,Voor productiebedrijven zal het vaak niet zo’n probleem zijn, maar in dienstensector wordt het lastiger. Kappers, schoonheidsspecialisten, horeca: in sommige gevallen zal het bijna onmogelijk zijn om te werken met die anderhalve meter. De marges die je als bedrijf kunt maken, gaan enorm onder druk komen.’’

De oplossing: ,,Je zult iets moeten verzinnen, je businessmodel moeten aanvullen. Zoals een restaurant dat de klant niet aan tafel kan ontvangen toch ook kunt laten afhalen. Maar al met al betekent het wel dat er een behoorlijke uitdunning gaat plaatsvinden.’’ Zeker bij de horecazaken die het meer van volume dan van marge moeten hebben. 

In de kantoorwereld is waarschijnlijk wél vrij eenvoudig aan de 1,5 meter-maatregel te voldoen. ,,Dan schuif je de bureaus wat uit elkaar en laat je een deel van de mensen net als nu thuiswerken.’’

Het poppodium

Zeker 1,5 meter afstand van elkaar moeten houden en dan nog een moshpit doen? Joris Holter van poppodium Doornroosje in Nijmegen ziet het niet voor zich. Hij noemt het voorbeeld van een moshpit, waarbij je tijdens een concert in een groep tegen elkaar beukt, om te illustreren dat popcultuur niet alleen draait om het geluid. ,,De bas moet je niet horen, maar voelen.’’

Over een Doornroosje dat bijvoorbeeld vakken van anderhalve meter moet creëren in een zaal, is dan ook nog niet nagedacht, laat hij weten. Het poppodium blijft tot nader bericht mikken op een najaar met reguliere concerten, al lijkt dat scenario steeds minder reëel te worden.

,,Wij gaan uit van een x-aantal mensen per vierkante meter, drie bijvoorbeeld’’, legt Holter uit. ,,Daar is ons businessmodel op gebaseerd. Als je dat aantal dan terugbrengt tot minder dan één persoon per vierkante meter... Dat kan niet zomaar.’’ Bovendien zou het inzetten van handhavers ook weer extra kosten meebrengen, voegt hij toe.

Het restaurant

Bij Aziatisch restaurant Golden Dynasty in Doetinchem, waar het afhaalgedeelte nog altijd open is, kunnen tafels en stoelen uit elkaar worden geschoven. Gasten houden zich wel aan de richtlijnen van gezondheidsinstituut RIVM, verwacht eigenaar Wei Chen. Maar wat moet er straks gebeuren met het traditionele wokbuffet? ,,Het is heel lastig’’, zegt hij.

Om de onkosten nog iets te kunnen vergoeden, kan hij zich zo voorstellen dat hij de capaciteit van zijn zaak verkleint van 260 naar 80 tot 90 eters. Maar of dat nog rendabel is? ,,Dat weten we nog niet en hangt van de situatie af.’’

Een Achterhoekse branchegenoot van Chen, die liever niet bij naam wordt genoemd, stelt dat het nu al aanpassen van zijn restaurant voor een tijdelijke periode ‘kapitaalvernietiging’ zou zijn. 

Hij wacht op meer duidelijkheid van de overheid, omdat hij simpelweg nog niet bezig kan zijn met een mogelijke 1,5 meter-economie. ,,Kleinere organisaties misschien wel, maar dit vraagt grote aanpassingen en bedragen.’’

Het filmhuis

Directeur Ralph Dassen was voor het advies van premier Rutte al bezig met de vraag hoe Focus Filmtheater in Arnhem in de toekomst weer op een verantwoorde manier open zou kunnen gaan. Zowel voor bezoekers van het filmhuis en het bijbehorende restaurant als voor de vrijwilligers die daar werken.

Voorbeelden van scenario’s zijn: het vrijhouden van ruimte tussen bioscoopstoelen en het gefaseerd inplannen van films, zodat niet iedereen na afloop tegelijk op de centrale gang staat. ,,Stel dat je vanaf 28 april open zou mogen, dan moet je voor jezelf een optelsom maken: wat kunnen wij doen binnen de grenzen om onze zaak draaiende te houden.’’ De uitkomst voor Focus Filmtheater weet hij nu nog niet.

De beleving van een film hoeft volgens Dassen niet per se te lijden onder eventuele maatregelen. ,,Als ik 1,5 meter van mijn vriendin af moet zitten, heb ik volgens mij dezelfde beleving. Natuurlijk voelt een volle zaal misschien prettiger. Maar dat wil niet zeggen dat je het gevoel van het grote doek niet hebt en het ergens naartoe gaan.’’

De kroeg

Nico Jacobs, die in Wageningen onder meer een kroeg en een bioscooptheater runt, zegt al volop aan het nadenken te zijn hoe zijn zaken in de nabije toekomst verder kunnen.

,,Maar voor een kroeg lijkt het me heel moeilijk om die anderhalve meter afstand handhaafbaar te maken. In de zomer kun je buiten met grote terrassen nog wel wat regelen, maar binnen lijkt het me echt onmogelijk, omdat je ook een looproute moet maken voor het binnenkomen en weggaan. Dat is echt niet zo simpel.’’

Voor de bioscoop van Jacobs heeft hij al berekend dat er straks maar 28 in plaats van 100 mensen in kunnen. ,,Maar we zijn ook aan het nadenken of we niet iets kunnen doen met een drive-innbioscoop, bijvoorbeeld op een grote parkeerplaats van een bedrijf dat op vrijdagavond en in het weekend toch leeg is.’’

Het theater

,,We zijn al een zaalplan aan het maken’’, vertelt zakelijk directeur Bart Vaessen van de Cuijkse schouwburg, ,,waarbij we de mensen op anderhalve meter van elkaar afzetten. Dat is op zich goed te doen, fysiek gezien. Ook voor de pauzedrankjes kunnen we het regelen. Maar voor de zaalcapaciteit betekent het natuurlijk wel wat.’’

Van de 650 plaatsen blijft straks nog ongeveer een derde over. ,,En dus ook eenderde van de verdiencapaciteit. Hoe we dat moeten oplossen? Als u het weet, weet ik het ook. We zullen in gesprek moeten met de producenten, want we hebben de voorstellingen voor het volgende seizoen al gepland en hebben afspraken gemaakt op basis van die 650 plaatsen. Dus we moeten naar een andere financiële constructie toe.’’

Los daarvan: ,,Dan heb je ook nog het probleem dat we een groot deel van het publiek moeten teleurstellen.’’

De doe-het-zelfzaak

Bij de zelfstandige doe-het-zelfzaak Wanco in Nijmegen komt sinds de coronacrisis niemand meer de winkel in: bij de entree staat een balie met plexiglas, klanten moeten buiten op gemarkeerde plekken in de rij gaan staan. ,,De klant vindt het prima’’, heeft eigenaar Marcel Migchels gemerkt. Zijn winkel draait eigenlijk best goed, ,,want mensen gaan nu veel klussen. Wat we wel missen, zijn de impulsaankopen.’’

Winkelpersoneel neemt buiten bij alle wachtenden de bestelling en zoekt het in de winkel zelf bij elkaar. ,,En grote bestellingen doen mensen online, zoals planken die gezaagd moeten worden. Die leveren we dan gratis thuis af.’’

Migchels heeft dagelijks een man extra personeel nodig, maar de winkel weer opengooien is door de smalle doorgangen binnen niet mogelijk. ,,Maar omdat we nu alles zelf halen, lopen we zoveel dat we niet meer naar de sportschool hoeven. En die is toch dicht.’’

menu