Wie een pup in de armen sluit, is verkocht: die gaat nooit meer weg! Maar de aankoop van een ‘illegaal’ hondje is bepaald niet zonder risico. Een lik of onschuldig beetje van die snoezige pluizenbol kan fataal zijn voor het baasje.

Achter de schattige foto’s van een aantal advertenties op Marktplaats en Facebook gaat een donkere wereld schuil. Een wereld van groot geld. Met een geschatte Europese omzet van 1,3 miljard euro per jaar na mensenhandel, drugs en kinderporno de vierde business op de criminele ladder.

Een wereld van grote fokschuren in Oost-Europa waar uitgemergelde moederdieren aan de lopende band nestjes werpen. Waar pups op veel te jonge leeftijd bij de moeder worden weggehaald en door de fokkers bijeen worden gebracht in distributiecentra. Waar louche dierenartsen gezondheidsverklaringen en dierenpaspoorten vervalsen. Als er maar een geldig EU-document bij de pup zit, is het goed. Waar jonge honden in grote aantallen achterin auto’s, in busjes en vrachtwagentjes naar handelaren in onder meer Nederland worden gereden. En waar uiteindelijk mensen, meestal met de beste bedoelingen, grof betalen voor een te jong, niet-gevaccineerd en vaak (dood)ziek puppy, dat tot dan toe nooit daglicht zag.

loading

In het hol van de leeuw

Dit is de wereld waar mensen als Karen Soeters van House of Animals tegen strijden. Ze doet onderzoek, waagt zich letterlijk in het hol van de leeuw in bijvoorbeeld Hongarije en Roemenië, brengt de netwerken in kaart en toont de wereld haar bevindingen. ,,Mensen die een pup kopen, hebben zeker een verantwoordelijkheid. Ik ga geen koopadvies geven, maar persoonlijk zou ik eerst in het asiel gaan kijken of bij een betrouwbare stichting, die geredde honden uit het buitenland haalt. En wil je toch een pup, zoek de fokker thuis op en zeg dat je het moederdier wilt zien. Als dat niet kan of mag, dan weet je eigenlijk al dat het foute boel is.’’

Het moederdier, dat volgens de handelaar ‘net even wordt uitgelaten’ of vanwege de drukte ‘bij goede vrienden logeert’, ligt in werkelijkheid in een donkere schuur ver weg in haar eigen pis en poep alweer drachtig te zijn van haar volgende nest. Op een ‘dieet’ van water en een soort broodpap.

Vaak weten mensen niet waar hun nieuwe huisgenoot vandaan komt en wat het diertje heeft moeten doorstaan. Anderen hebben wel een vermoeden. Het argument dat mensen juist een hondje, dat zo’n beroerde start had, een goed leven willen geven, houdt de handel in stand. Zolang er vraag is, wordt er geleverd.

300 aanmeldingen in drie dagen voor hondje uit SRV-wagen

Om de coronaregels te omzeilen, bedachten handelaren een nieuwe service: mensen konden een pup online bestellen. Op basis van filmpjes van hooguit tien seconden moesten ze hun keus bepalen. Na een aanbetaling van doorgaans 500 euro werd het diertje thuisbezorgd. Te gek voor woorden, vindt Soeters. Ze nam zelf de proef op de som en riep PuppyExpress in het leven, compleet met nep-website en een oude SRV-wagen voor de ‘bezorging’. ,,Binnen drie dagen hadden we 300 aanmeldingen binnen van mensen, die maar al te graag op deze manier een hondje wilden kopen. Bizar.’’

loading

Om de strijd met de illegale import van jonge honden tegen te gaan, moet de overheid harder optreden. Niet alleen vanwege het dierenleed dat schuilgaat achter de handel, maar ook vanwege de volksgezondheid. Daarin staat Soeters bepaald niet alleen. Ook de Raad van Beheer, de koepel van de erkende rasverenigingen, en bijvoorbeeld Stray Animal Foundation Platform, dat zich inzet voor het welzijn van zwerfhonden uit het buitenland, pleiten voor een veel striktere aanpak. En ook de NVWA zelf waarschuwt dat contact met een niet-ingeënte, met hondsdolheid besmette pup tot de dood van het baasje kan leiden.

,,De overheid moet veel strenger optreden tegen de illegale import en de illegale fokkerij op eigen bodem, maar ook met goede campagnes mensen bewust maken van de risico’s voor de volksgezondheid en het dierenleed’’, zegt Jakko Broers, noordelijk bestuurslid van de Raad van Beheer.

‘Politie riep hulp in van NVWA, maar had geen prioriteit’

Hij noemt een voorbeeld van hoe het niet moet: ,,Onlangs werd in Drenthe een criminele organisatie opgerold. Eén van de activiteiten was het illegaal fokken van honden. Wij werden door de politie gevraagd te assisteren bij de afwikkeling. Om een einde te maken aan de feitelijke fokkerij werd de hulp van De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) ingeroepen. Tot frustratie van de politiemensen had het voor de toezichthouder geen prioriteit.’’

Het steekt Broersma dat de NVWA de illegale activiteiten grotendeels links laat liggen en haar pijlen juist richt op de legale fokkerij. ,,Wij hebben niet alleen de identificatie en registratie volledig voor elkaar, maar ook de medische toestand van de ouderdieren. Wij bezoeken de fokkers thuis en elk nest rashonden, dat in Nederland wordt geboren, wordt door ons bekeken. En toch hebben de legale fokkers telkens de NVWA op de stoep staan.’’ En hij weet ook hoe dat komt: ,,Wij zijn transparant, en dus makkelijk te vinden.’’

Hij voegt eraan toe dat de NVWA alleen in actie komt bij een heel sterke verdenking van illegale activiteiten en dan moeten ook de naam en het adres van de handelaar bekend zijn. Maar als kopers de weg naar de handelaar weten te vinden, dan moet dat de toezichthouder toch ook lukken? Broersma: ,,Je zou het inderdaad wel denken.’’

‘Inspectie speelt illegale handel in de kaart’

Ook het Stray Animal Foundation Platform, de koepel van organisaties die ten dode opgeschreven zwerfhonden in het buitenland naar Nederland haalt, heeft daarmee te maken, zegt Isabelle Sternheim. ,,Wij moeten ons houden aan allerlei Europese regels en dat is prima. Maar dan doet de NVWA er nog een schepje bovenop. Niet alleen de stichting moet gecertificeerd zijn, ook alle pleeggezinnen die namens de stichting honden opvangen, moeten apart worden gecertificeerd. Daardoor wordt ons werk onnodig duurder, ontoegankelijker en ingewikkelder. En daarmee speelt de NVWA de illegale handel in de kaart.’’

Sternheim schat dat 90 procent van de stichtingen louter goede bedoelingen heeft. ,,De overige 10 procent is een verkapte vorm van hondenhandel. Organisaties, die alleen maar de dieren willen helpen, vragen ongeveer 300 euro voor een hond. Dat bedrag is inclusief de castratie en de vervoerskosten. Daar wordt niemand rijk van.’’

De NVWA meldt met gepaste trots dat het aantal medewerkers dat zich bezig houdt met de hondenhandel, is verdubbeld. Van vijf naar tien. En voegt er in één adem aan toe dat meer inspecties ‘administratief’ worden opgepakt. Van achter het bureau en dus niet op locatie. Over de illegale aanvoer van (te) jonge en niet-gevaccineerde pups is de toezichthouder kort: ‘Als een dierenarts in het land van herkomst zegt dat het in orde is, dan moeten wij daarop vertrouwen en doen we het niet nog eens dunnetjes over.’

loading

House of Animals deed aangifte tegen Hongaarse dierenartsen

Soeters kan er met haar pet niet bij: ,,Van één dierenarts hebben wij vastgesteld dat hij betrokken was bij zeker 8000 vervalsingen van gezondheidscertificaten en hondenpaspoorten. Tegen hem en vijf andere dierenartsen in Hongarije hebben wij aangifte gedaan. Hoe kun je er op vertrouwen dat die mensen hun werk goed doen?’’

Ook meldt de NVWA dat met Marktplaats afspraken zijn gemaakt omtrent het toezicht op de dieren, met name honden en katten, die op de verkoopsite worden aangeboden. Dit toezicht bestaat uit een epistel dat uitlegt dat voor de verkoop van levende dieren andere regels gelden, aangevuld met een paar verwijzingen naar wetsartikelen en enkele aankoopadviezen. Niet moeilijk te vinden.

En dat blijkt. Wie zoekt op pups, stuit binnen de kortste keren op advertenties, waarin jonge honden in alle soorten en maten worden aangeboden. Het aanbod en de prijzen in een van de annonces lijken als twee druppels water op die van een beruchte handelaar, de Meiboom in het Brabantse Diessen, die eerder dit jaar op last van de gemeente Hilvarenbeek de deuren moest sluiten. Dit gebeurde na een melding van House of Animals dat het bedrijf de coronaregels overtrad. Sindsdien doet de gemeente onderzoek. De advertentie is van een handelaar in België. Maar voor wie geen tijd of zin heeft om naar Vlaanderen af te reizen, is de handelaar gaarne bereid het hondje te bezorgen in Nederland.

Volgens Soeters is het hoog tijd dat Marktplaats echt verantwoordelijkheid neemt: ,,Neem je verlies en stop met de advertenties voor puppy’s en kittens.’’ Maar dan vinden handelaren toch wel weer een ander kanaal om hun waar af te zetten of gaan, net als de aanbieders van kinderporno, naar het dark web. ,,Ja, maar dat is geen reden om er niets aan te doen’’, zegt Soeters.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe