Dodenherdenking: deze 220 Joodse mannen, vrouwen en kinderen werden weggevoerd uit de Hoofdstraat in Hoogeveen

In de Hoofdstraat van Hoogeveen is alles te koop. Overhemden. Fun2wear onderbroeken. Ambachtelijke patat. Mooi. Maar wie hier loopt, zou het hoofd in de nek moeten leggen of juist buigen. Want boven en beneden: daar gebeurt het. Daar zie je de ramen waarachter de Joodse bewoners huisden. Op de grond struikelstenen met hun namen.

In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werden bijna alle Joodse gezinnen uit hun Hoogeveense huizen gehaald. Juist op de laatste dag van het Loofhuttenfeest, het ‘feest van de Grote Vreugde’ werden 220 mannen, vrouwen en kinderen weggevoerd naar Westerbork en een paar dagen daarna op de trein gezet naar Auschwitz. 

Siem Polak woonde in het straatje naast de plek waar nu de Wereldwinkel is. Hij had het land moeten verdedigen, toen men nog dacht dat dat kon. Op de Grebbeberg sloeg de paniek zo toe, dat zijn soldatenmaats hem in een bunker opsloten. Ze vergaten hem mee te nemen op hun vlucht. De Duitsers wierpen handgranaten in zijn onderkomen en doodden hem.

Dertien onderduikadressen

Truus van Zuiden, toen 16, zou samen met haar moeder en broer Max de oorlog overleven op dertien onderduikadressen. Haar vader, de opgewekte koosjere slager Isaak van Zuiden, was eerder met andere Hoogeveense mannen optimistisch zingend naar kamp Orvelte getrokken. Hij was sterk, hij kon werken, hij zou het overleven. Dacht hij.

In haar biografie  'Hoe lang mag ik Blijven' schetst Truus Stern-van Zuiden een levendig beeld van deze Hoofdstraat in oorlog en vrijheid. Toen Truus in 1945 terugkeerde beschouwden de buren het kristal en de meubels van haar ouders als hun eigendom.

Vlak voor de Hema ligt zijn stolpersteen

Veel huizen zijn weg. De oude winkels ook. Zelfs de huisnummers: de middenstandsketens kunnen blijkbaar zonder. Hoogeveen bouwt aan haar toekomst en de vooruitgang is nou eenmaal niet tegen te houden. De koosjere slagerij van Isaak van Zuiden is nu een Hema. Vlak voor het saucijzenbroodjesloket ligt zijn stolpersteen. Hij werd vermoord. Net als zijn Joodse straatgenoten.

De Stichting Stolpersteine Hoogeveen wil nog meer koperen monumentjes leggen in de Hoofdstraat. Ook een voor Siem Polak. Zodat hij voor de deur van zijn huis verenigd wordt met zijn vader, moeder en zus.

menu