Ruud Kreetz.

Natuurmonumenten wil vrij baan voor zwijnen, wolven en herten in Drenthe. 'Zwijnen leven hier als kinderen in de McDonald's'

Ruud Kreetz. Foto: Gerrit Boer

Maak Wildlands wat groter, bijvoorbeeld zo groot als heel Drenthe. Met veel ruimte, natuur en landbouwgrond zijn de omstandigheden ideaal voor herten, zwijnen en wolven. Een boost voor het toerisme, maar niet iedereen staat te juichen.

De wilde zwijnen in het Vorrelveen bij Hoogersmilde, voor zover bekend de eerste rotte op Drentse bodem, maken pijnlijk duidelijk dat het handhaven van de nulstand makkelijker is gezegd dan gedaan.

Al maanden maken de speciaal door de provincie aangewezen boa’s jacht op de ongewenste dieren. Tot dusver zijn er twee geschoten.

De boeren in het gebied, die geregeld zien dat hun land is omgeploegd door de zwijnen, twijfelen openlijk aan de intenties van de provincie. ,,Wel zeggen dat je de nulstand handhaaft, maar in de praktijk de dieren ongemoeid laten? Het heeft alle schijn van een dubbele agenda.’’

Elders in Drenthe worden ook (solitaire) zwijnen gespot. Veelal dieren die vanuit Duitsland westwaarts trekken. Net als GW1261m, de jonge wolf, die na een verblijf van een half jaar (waarin hij menig schaap verorberde) tot Drent werd genaturaliseerd.

Het lijkt erop dat het jonge mannetje even zijn buik vol heeft van Drenthe, want hij is weer bij de oosterburen gesignaleerd. Deskundigen verwachten dat het een kwestie van tijd is voor hij terugkeert naar Drenthe. Met andere wolven in zijn kielzog.

Ruim een jaar geleden werd de eerste goudjakhals op Drentse bodem gespot. En dan is er nog het edelhert, door deze krant Joop genoemd, dat zich in het midden van de provincie ophoudt. Omdat het om een enkel dier gaat, waar het verkeer weinig van te duchten heeft, verleende de provincie het hert onlangs gratie.

loading

‘Ideale omstandigheden voor schuwe dieren’

Drenthe is een soort lusthof voor groot wild, weet Ruud Kreetz, projectleider natuurherstel van Natuurmonumenten én groot wild-deskundige. ,,Er zijn hier veel grote natuurgebieden met bos en heide. Rust en ruimte, ook in landbouwgebieden. Vroeger werkten hele families op het land. Nu rijdt er eens in de zoveel tijd een trekker. Dat zijn ideale omstandigheden voor schuwe dieren. En omdat Drenthe redelijk dunbevolkt is, is de verkeersdruk hier ook laag.’’

De aanwezigheid van voedsel is van het grootste belang. En dat is er volop. Kreetz: ,,In de natuurgebieden is voor wilde dieren al veel eten te vinden. En in de directe omgeving zijn ook veel landbouwgronden. Zo’n enorm maisperceel is voor een rotte zwijnen een tijdelijk bos. Daar hebben ze alles wat ze nodig hebben en daar wonen ze dan ook echt.''

,,Als kinderen die worden ‘opgesloten’ in de McDonald’s’.’ Daarmee geeft hij direct de keerzijde én het grote schrikbeeld van boeren aan. ,,Ze richten forse schade aan de gewassen aan. Als de nulstand wordt losgelaten in Drenthe, zullen we de dieren geregeld tegenkomen en moeten we leren samenleven. Zoeken naar een goede balans.’’

‘Ook bejagen’

En dat betekent dat er actief moet worden beheerd, stelt Kreetz, want de natuur kan niet ongestoord haar gang gaan. ,,Wilde zwijnen laten zich maar door één grens stoppen en dat is een fysieke grens. En dus moet je ook denken aan rasters om akkerbouwpercelen. Als ze niet bij de gewassen kunnen komen, kunnen ze ook geen schade aanrichten.''

,,De wolf is zeker een natuurlijke vijand. Die zal zich vooral richten op jonge en zwakke dieren. Maar om de populaties echt binnen de perken te houden, moet het grote wild ook worden bejaagd. Daar is geen ontkomen aan.’’

Het landschap in Noord-Duitsland, waar veel herten, zwijnen en wolven leven, lijkt veel op dat van Drenthe. Het is volgens Kreetz een illusie te denken dat de dieren keurig aan de Duitse kant van de grens blijven.

,,Lang is gedacht dat het wild wel ten oosten van de A31, de snelweg van Emden naar het Ruhrgebied, zou blijven. Dat is niet zo. Die horde hebben ze ook weten te nemen. In eigen land hebben we de Veluwe. Het zal mij niet verbazen als de aanwezigheid van de wolven daar ervoor zorgt dat herten en zwijnen uit lijfsbehoud verkassen naar elders. De afstand lijkt groot, maar dan komen ze ook in Drenthe terecht.’’

De opmars van de Afrikaanse varkenspest moet niet worden onderschat, stelt de natuurbeheerder. ,,Er zijn brandhaarden in Polen, Tsjechië en het oosten van Duitsland. Met de zwijnen komt de ziekte deze kant op. Dat wordt een groot economisch probleem.’’

loading

‘Aanwezigheid groot wild zorgt voor opwinding’

Herten, zwijnen en wolven zijn schuwe dieren, die zich niet makkelijk laten zien. Maar alleen al hun aanwezigheid zorgt voor een enorme boost voor het toerisme, weet Kreetz.

,,Hun aanwezigheid zorgt voor opwinding, geeft de natuurbeleving een nieuwe dimensie. Kijk maar in welke mate de recreatie op de Veluwe is gericht op de aanwezigheid van het wild.’’

Jakob Leidekker, hoofd bedrijfsvoering van de Hoge Veluwe, het enige nationale park in particulier bezit, is zelf minder enthousiast over het grote wild. Goed voor de kassa, maar niet voor de natuur.

,,Mijn advies: begin er niet aan. Als edelherten het goed doen, gaat dat ten koste van de vlinders, zangvogels, reeën, bomen en de biodiversiteit in het algemeen. Het aantal verkeersongevallen neemt daarentegen wel toe’’, liet hij eerder in deze krant optekenen.

‘Laatste wolf niet voor niets geschoten’

Wordt de wolf, in elk geval in Drenthe, door beheerders omarmd en gezien als een ‘interessante waarneming’, Leidekker zit bepaald niet te wachten op het roofdier.

,,De laatste wolf in Nederland werd in 1850 geschoten. En dat was niet voor niets. Toen woonden er slechts drie miljoen mensen in Nederland. Mensen die nog feeling met de natuur hadden. En toch leidde de aanwezigheid van wolven tot problemen. Nu zijn er veel meer mensen, maar die wolf is ondertussen echt geen knuffeldier of vegetariër geworden. Nee, wolven moeten we hier niet willen.’’

Ivo Gelsing, regiomanager in Gelderland van de toeristische belangenbehartiger Hiswa-Recron, beaamt dat groot wild een belevingsfactor is en ervoor zorgt dat mensen juist in dát gebied op vakantie willen.

,,De dieren vormen een belangrijk onderdeel van het geheel. In Nederland hebben we eigenlijk alleen maar ‘maaknatuur’. Dat betekent dat we moeten accepteren dat we de populaties moeten reguleren. Ja, beheer met het geweer.’’

loading

‘Fantastisch, maar ik zie het dilemma’

Astrid Crum, directeur van Marketing Drenthe, ziet het dilemma. ,,Groot wild verhoogt de attractiewaarde van Drenthe en past heel goed bij onze oer-provincie. Het burlen van de herten is echt fantastisch, maar het is ook weer niet zo dat we mensen horen zeggen dat ze het missen.''

,,Aan de andere kant zitten boeren en hun schapen niet te wachten op wolven en richten zwijnen en herten schade aan de gewassen aan. Er moet dan een balans zijn. Drenthe is een provincie met verschillende belangen en elk belang is even relevant.’’

Hoewel Jan Bloemerts, tot voor kort werkzaam voor boerenorganisatie LTO Noord, zeker de meerwaarde voor het toerisme ziet en weet dat de omstandigheden in Drenthe voor groot wild ‘verschrikkelijk goed’ zijn, denkt hij toch vooral van een koude kermis thuis te komen.

,,Ik kan me voorstellen dat mensen enthousiast zijn, maar dat enthousiasme wordt rap minder als hele recreatieterreinen en tuinen bij mensen thuis worden omgewoeld. Want dat gebeurt.’’

‘Geen debat op basis van emoties’

LTO Noord staat pal achter de nulstand voor zwijnen. ,,We zijn helemaal voor meer biodiversiteit, maar deze dieren richten echt heel veel schade aan. Waar ik me zorgen om maak is dat de discussie over de nulstand op basis van emoties wordt gevoerd. Daar kun je geen beleid op maken. Ik hoop echt dat er in het provinciehuis feiten op tafel komen en een meerjarenvisie en dat het debat niet wordt gevoerd op de mooie bruine ogen van het edelhert.’’

Gedeputeerde Henk Jumelet (CDA), die natuur in portefeuille heeft, heeft geen (persoonlijke) mening over de wenselijkheid van groot wild in Drenthe. Via zijn woordvoerster laat hij weten dat de discussie over de nulstand wordt gevoerd bij de behandeling van het Flora- en Faunabeleidsplan in juni van dit jaar.

menu