Ex-Defensiefotograaf Rinze Klein. Foto: Rinze Klein

Drentse Defensiefotograaf legt misdragingen van Nederlandse mariniers in Tsjaad vast op video

Ex-Defensiefotograaf Rinze Klein. Foto: Rinze Klein

Ex-Defensiefotograaf Rinze Klein (41) uit Drenthe beschikt over videobeelden van misdragingen door mariniers in Tsjaad. Op de video - gezien door Dagblad van het Noorden - moedigen mariniers een collega aan een granaat in zijn anus te duwen.

Zestig mariniers namen in 2008 en 2009 deel aan de Europese missie Eufor in het Afrikaanse land om burgers en vluchtelingen te beschermen. ‘Combat-fotograaf’ Klein legde die missie vast.

Volgens Klein was er een zieke groepscultuur binnen die marinierseenheid, waarvan buitenstaanders én groepsleden het slachtoffer werden: ,,Onderling doen ze het ook, op een manier dat je denkt: dit brengt de missie in gevaar. Een jongen die op patrouille was geweest, ontdekte bij terugkomst dat al zijn bezittingen waren verdwenen: kast, bed, kleding kaartjes van thuis, alles. Om te plagen. Je hebt geen idee wat zoiets doet bij iemand, geen eigen plek meer hebben.”

Stront bij luchtinlaat pantservoertuig

,,Of die keer dat een marinier bij een Afrikaanse beambte komt om een vliegtuig te boarden. Blijkt een ‘grapjas’ in zijn paspoort een briefje te hebben gedaan met Carefull! Drugsdealer! Of gebruikt wc-papier in iemands kleding stoppen. Bij een Vikingchauffeur deden ze een zak mensenstront bij de luchtinlaat van zijn pantservoertuig zodat hij in de strontlucht op patrouille moest.”

Op de schietbaan zouden spelletjes zijn gespeeld door mariniers. Volgens Klein werden granaatwerpers van onder de geweren zo laag mogelijk over de grond afgeschoten. Daarbij ging het één keer mis. ,,Een collega kreeg daardoor een stuk staal in zijn hoofd.” Ook zouden de mariniers lukraak mortieren hebben weggeschoten, met gevaar voor Afrikaanse burgers.

loading

Granaat in anus

In Tsjaad werd hem door de eenheid gevraagd te filmen hoe een marinier een 40-mm-granaat in zijn anus probeerde te drukken, onder aanmoediging van veertien collega’s, inclusief onderofficieren. Klein heeft die beelden getoond aan Dagblad van het Noorden .

Klein zegt getuige te zijn geweest van de ontgroening van een marinier die ‘tot 21 wordt geslagen’. ,,Mijn chauffeur was een week lang zenuwachtig; hij werd over de tafel getrokken en 21 keer keihard op zijn blote kont geslagen door collega’s. Als je zoiets overkomt, moet je een week herstellen.”

Klein wil de beelden en de cultuurproblemen melden bij Defensie. „Zodat ik mijn steentje bijdraag om dit tegen te gaan.” Hij wilde alles vertellen, om zo zijn Defensietijd netjes af te sluiten. Via zijn raadsman werd contact gelegd met de medewerkers van de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK), de Commandant der Strijdkrachten (CDS) en uiteindelijk bij de Secretaris-Generaal, de hoogst geplaatste ambtenaar van de Nederlandse krijgsmacht.

‘Rinze heeft iets!’

Klein: ,,Maar wat bleek: direct werd rondgebazuind: ‘Rinze heeft iets! Wie weet wat hij wil melden!’ Nog voordat ik het had gegeven, wist iedereen er van. Als het mij al niet lukt om misstanden veilig te melden, hoe moet een eenvoudige kazernesoldaat dan ergens een zaak van maken?”

Klein laat zich bijstaan door raadsman Ferre van de Nadort uit het Drentse Beilen. „Het is verbijsterend hoe Defensie omgaat met deze fotograaf.” Het ministerie meldde vorig jaar nog dat er onderzoek zou worden gedaan naar de vermeende misstanden en de behandeling van de ex-‘combat-fotograaf’.

Maar volgens Klein en diens raadsman is het materiaal nooit overgedragen aan Defensie. Ook is niets terecht gekomen van de toegezegde ‘warme overdracht’ door Defensie aan de uitkerende instanties van de getraumatiseerde oorlogsfotograaf, die aan posttraumatische stressstoornis (PTSS) lijdt.

‘Vertrouwelijkheid geschonden’

Jurist Van de Nadort: „We eisen dat er onderzoek wordt gedaan naar de wijze en mate waarop de vertrouwelijkheid over de melding binnen Defensie is geschonden. Ook wil ik dat er onderzoek komt naar hoe er acht jaar lang is omgesold met deze fotograaf en wellicht met andere militairen die aan PTSS lijden. Hij is jarenlang gegijzeld gehouden in onmenselijke procedures door Defensie, en zijn zaak wordt gewoonweg niet afgehandeld. Het is ongekend.”

In 2010 meldde Klein zich ziek. Op 1 juli 2018 is hij eindelijk ontslagen. Financieel compleet aan de grond verkocht hij zijn huis in de Noordoostpolder. In Drenthe kocht hij een woninkje, waar hij sinds een jaar woont met zijn gezin. Jurist Van de Nadort: „Maandenlang heeft hij zonder uitkering gezeten, omdat Defensie zijn zaken niet regelde. Afgelopen september heb ik leefgeld voor hem moeten regelen.”

‘Strijdvaardig’

Klein: ,,We hebben veel van onze spullen moeten wegdoen, kun je zielig vinden, maar we vinden het fantastisch. Mijn kinderen fietsen naar een fijne school. Nee, ik zeg niet welke plaats, daarvoor voel ik mij nog te onveilig. Er zijn jongens die zichzelf herkennen. Ik ben nog niet klaar met mijn gevecht en wil niet nu al de bal terug krijgen. We zijn strijdvaardig en ik doe het niet meer voor mijzelf alleen, ook voor al die andere gezinnen.’’

Rapport: Defensie faalt bij aanpak misstanden

Twee maanden geleden oordeelde de commissie Giebels in een onderzoek naar de sociale veiligheid binnen de strijdkrachten dat de aanpak van misstanden en grensoverschrijdend gedrag binnen Defensie niet op orde is.

loading

Militairen zouden volgens het rapport amper bereid zijn misstanden te melden. En militairen die dat wel doen, worden onvoldoende gehoord. Bovendien springt Defensie slecht om met vertrouwelijke informatie. Komende woensdag debatteert de Tweede Kamer over de sociale veiligheid en integriteit binnen het misterie van Defensie.

‘Beter om misstanden niet te melden’

De rapportopstellers zeggen dat er geen goede interne meldingsprocedure is. Ook wordt Defensie een gebrek aan objectiviteit en onafhankelijkheid verweten bij het beoordelen van klachten. Ook is vaak niet duidelijk wie allemaal inzage heeft in het klachtdossier. Veel klachten zouden worden gebagatelliseerd, dat het ‘maar een geintje’ was.

De commssie oordeelde ironisch genoeg dat het „de meest verstandige keuze” is voor militairen om klachten dan maar niet te melden. De commissie adviseerde Defensie een onafhankelijk klachtenpunt te starten en te zorgen voor een interne cultuur waar klokkenluiders veilig hun melding kunnen maken.

Bij het in ontvangst nemen van het rapport erkende staatssecretaris van defensie Barbara Visser: „Alle medewerkers van Defensie moeten zich veilig kunnen voelen bij elkaar en bij de organisatie. Dit rapport laat zien dat we dat nog onvoldoende op orde hebben.”

‘Melden heeft nadelige consequenties’

Uit het rapport blijkt dat de meldbereidheid bij Defensiemedewerkers die te maken hebben met ongewenst gedrag laag is. Er is onvoldoende vertrouwen dat het doen van een melding zin heeft.

Ook blijkt het doen van een melding bij een deel van de 92 (oud)medewerkers die zich bij de commissie meldden nadelige consequenties voor henzelf te hebben gehad. „Ik betreur zeer wat de melders aangeven te hebben ervaren. Dat is simpelweg niet acceptabel, er is werk aan de winkel”, aldus staatssecretaris, die de commissie-Giebels, formeel de ‘Commissie Sociaal Veilige Werkomgeving Defensie’, in december 2017 instelde om te onderzoeken of de sociale veiligheid bij Defensie op orde is.

menu