Dagblad van het Noorden blikt traditiegetrouw terug op het afgelopen jaar. Vandaag januari. Zuidlaren raakt in rep en roer wanneer blijkt dat zorginstelling Lentis een nieuwe woonvorm wil realiseren op Dennenoord.

Hoe kan het begin dit jaar ineens zo vreselijk mis gaan? De aankondiging van een nieuwe woonvorm in het Witte Huis op het Dennenoord-terrein in Zuidlaren voor tbs’ers in de laatste fase van hun behandeling, leidt bijna tot een volksopstand. Inwoners reageren woedend en vrezen voor de veiligheid van hun kinderen. Eén informatiebijeenkomst blijkt niet genoeg, het worden er vier en telkens zijn er zo’n tweehonderd mensen aanwezig. De emoties lopen er hoog op.

Kinderen in gevaar

„Het overviel ons enorm”, zegt directeur Harry Beintema van Forint, het forensisch-psychiatrische onderdeel van Lentis. „We dachten dat we het goed hadden voorbereid, maar we kregen veel over ons heen. Tot heel persoonlijke reacties: jij brengt mijn kinderen in gevaar.”

Toch: de psychiatrie is al sinds jaar en dag in Zuidlaren gevestigd. Op het Dennenoord-terrein is al een afdeling voor forensische psychiatrie gevestigd, voor mensen dus die door hun psychiatrische stoornis in contact zijn gekomen met het strafrecht. Hier zitten mensen die afkomstig zijn uit de Van Mesdag kliniek in Groningen. De nieuwe woonvorm is een extra stap in het behandelingsproces.

Wat de storm aanwakkert, is dat Lentis aanvankelijk ook plannen heeft om de nieuwe woonvorm met nog eens veertig mensen uit te breiden. Niet alleen Zuidlaarders, ook burgemeester Marcel Thijsen van Tynaarlo vindt dat geen goed idee. Lentis heeft dat uitbreidingsplan al laten vallen.

loading  

Zedendelinquenten

Hoe staat het er bijna een jaar later voor? In het Witte Huis zitten nu negen tbs’ers. „Mensen die door een psychose of iets dergelijks een ernstig delict hebben gepleegd”, zegt Beintema. „Ze zullen nog wel een tot twee jaar in het Witte Huis blijven. Daarna gaat, als ze zich goed ontwikkelen, de tbs er af en stromen ze door naar een andere beschermde woonvorm.” En ja, het kan hier ook gaan om zedendelinquenten, zegt Beintema. De grote vrees van veel Zuidlaarders.

De negen bewoners hebben een zekere mate van vrijheid, maar het toezicht is intensief. Ze moeten hun gangen door het dorp bespreken met hun begeleiders. Dus inkopen doen bij Jumbo, als ze dat hebben afgesproken, en niet bij Albert Heijn als daar de koekjes in de aanbieding blijken te zijn.

Klankbordgroep

Met een klankbordgroep houdt Lentis in de gaten hoe de zaken zich ontwikkelen. Guy Schokking is een van de 24 inwoners van het dorp die zich hiervoor hebben opgegeven. Schokking is gepensioneerd directeur van de Academie voor Bouwkunst en woont al heel lang aan de rand van het Dennenoord-terrein.

De klankbordgroep ondervindt hinder van de coronacrisis, maar is toch een keer of drie bij elkaar geweest. Toch is Schokking niet helemaal tevreden. „Om te beginnen wil ik graag weten wat nu de toekomstplannen van Lentis zijn met het Dennenoord-terrein, maar daarop heb ik geen bevredigend antwoord gekregen.”

Achtergrond van Schokkings wens is dat er in de psychiatrie in de loop der jaren veel veranderd is. Dennenoord is ontstaan vanuit de gedachte dat psychiatrische patiënten in een groene, rustige, prikkelarme omgeving helemaal tot rust moesten komen. Al jaren geleden is het inzicht gerijpt dat dit voor lang niet allen de ideale oplossing is en zijn er juist klinieken midden in de stad ontstaan en worden mensen vaker thuis verpleegd.

Schokking: „Dat heeft allemaal zijn weerslag gehad op het Dennenoord-terrein, gebouwen hier zijn leeg komen te staan of er zijn andere organisaties in getrokken. Het is tegelijkertijd een prachtig terrein, je zou hier meer woningen kunnen bouwen en andere organisaties kunnen huisvesten.”

Dat laatste verdraagt zich echter moeilijk met een grote forensische afdeling en dat is volgens Schokking ook een belangrijke reden dat veel dorpelingen opgelucht zijn dat de uitbreiding met veertig extra plaatsen er niet is gekomen.

Voor het karretje

Het wantrouwen bij de inwoners van het dorp is nog groot. Inwoner Herman de Muinck bijvoorbeeld heeft er van af gezien om in de klankbordgroep plaats te nemen. „Ik was toch bang dat die zich voor het karretje van Lentis zou laten spannen”, verklaart hij. „Dat werd mede ingegeven doordat Lentis de voorzitter en het secretariaat leverde. In mijn ogen zou het een echt onafhankelijk gezelschap moeten zijn.

Schokking zou het vanwege het vele wantrouwen goed vinden als de klankbordgroep zich meer zou opwerpen als een intermediair tussen Lentis en de dorpelingen, maar daar voelen de andere leden volgens hem niet voor. „Die verantwoordelijkheid willen ze niet nemen, ook omdat ze niet gekozen zijn.”

Hij noemt nog een andere oorzaak voor het wantrouwen. Lentis is ontstaan uit allerlei fusies. Het is een grootschalige instelling geworden, waar Forint, de Van Mesdag kliniek en nog andere organisaties onder hangen. En dan zitten op het Dennenoord-terrein weer organisaties die niet bij Lentis horen. Dat maakt het er voor de buitenwereld niet overzichtelijker op.

Harry Beintema kan dit laatste bevestigen. „We krijgen wel eens reacties over mensen op het Dennenoord-terrein, maar dan blijkt dat het geen cliënten van ons zijn. Er zitten hier nu ook andere organisaties voor mensen met een verslaving of een verstandelijke beperking.”

Beduusd

Beintema gaat over tbs’ers en hij is nog steeds wat beduusd van de felle reacties die hij van sommige Zuidlaarders kreeg. Veel mensen snappen wel dat er ook voor tbs’ers een plek moet zijn van waaruit ze kunnen terugkeren naar de samenleving, maar anderen zien liever dat ze zo lang mogelijk worden opgesloten. „Ik vraag wel eens: stel dat het om je broer gaat, zou je er dan ook zo over denken? Sommigen zeggen dan ja. Dan houdt het op.”

Zelf houdt Beintema eraan vast dat Nederland gekozen heeft voor tbs, wat inhoudt dat mensen de kans hebben om te genezen en terug te keren in de samenleving. „Dat is een politieke keuze waar ik ook achter sta en die voer ik uit.”

Dat werk wordt wel steeds moeilijker, stelt hij vast. „Landelijk is er veel behoefte aan nieuwe woonvormen, maar overal gaan de hakken in het zand. Maar we moeten onze cliënten ergens onder brengen. We hebben dit soort woonvormen nodig om ons werk te kunnen doen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
Terugblik 2020