De jury op bezoek in Den Andel.

Energie-eiland Ansen ‘strijdt’ met levend netwerk Den Andel om landelijke dorpsvernieuwingsprijs

De jury op bezoek in Den Andel.

Ansen en Den Andel horen zaterdag in Witteveen of zij de landelijke dorpsvernieuwingsprijs winnen. Andere finalisten zijn Hilvarenbeek (Noord-Brabant) en Wellerlooi (Limburg).

De finale is niet voor niets in Witteveen. Drenthes jongste dorp mocht zich in 2017 winnaar van de prijs noemen en gooide ook hoge ogen bij de Europese verkiezing in Oostenrijk vorig jaar.

‘Hart onder de riem’

,,De prijs is een heel groot hart onder de riem voor dorpen die zelf verantwoordelijkheid nemen voor de leefbaarheid”, zegt voorzitter van de Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen (LVKK) Koos Mirck. ,,Aan de andere kant willen we ook, bijvoorbeeld aan beleidsmakers en Den Haag, laten zien dat bewoners heel veel zelf kunnen en dat ze daarvoor de ruimte moeten krijgen.”

Trots

De winst in 2017 had voor Witteveen ook daadwerkelijk dat effect, vertelt Roos Glastra van Dorpsbelang Witteveen. ,,Zo’n prijs is een vorm van waardering voor wat je doet”, vertelt ze. ,,Het heeft gezorgd voor enorme betrokkenheid in het dorp. Nu ook weer, voor de finale. Voordat je het weet staan mensen het dorpsplein onkruidvrij en schoon te maken.”

Of het anders is dan voorheen weet ze niet, maar door het winnen van de prijs gebeurt er veel. ,,Mensen ontmoeten elkaar nu ook op andere manieren. Daaruit blijkt ook dat mensen trots zijn op het dorp.”

Veel tijd

Het winnen van zo’n prijs heeft ook een andere kant. ,,Het kost veel extra tijd omdat je als dorp in the picture staat. Fondsen en andere organisaties zien dat je succesvol bent en willen graag iets van je. Daarom is het ook goed dat de prijs vandaag wordt overgedragen aan een ander dorp”, lacht ze. Witteveen hoeft niet te vrezen voor een zwart gat.

,,Er zijn zoveel dingen waar we mee bezig zijn. Momenteel voeren we gesprekken over hoe we ons project Naoberkracht kunnen borgen naar de toekomst.” Witteveen, waar omzien naar elkaar, participatie en behoud van voorzieningen centraal staan won de prijs vanwege die diversiteit aan projecten.

Koploper in duurzaamheid

In het pittoreske Ansen houden ze zich vooral bezig met duurzaamheid. Op het gebied van hernieuwbare energie behoort het kleine dorpje, onder de noemer EnergieKansen, tot de kopgroep in Nederland.

De ambities liegen er niet om. Het dorp wil volgend jaar energie-neutraal zijn: dat het net zoveel produceert als dat het verbruikt. Die ambitie halen ze niet, maar aan het dorp ligt dat niet. ,,Wij willen een zonneweide van 0,7 hectare aanleggen, maar dat kan nog niet. Enexis kan de elektriciteit niet kwijt. Het net moet eerst worden verzwaard’’, zegt Deet Hoogveld van EnergieKansen.

Twee zonnecentrales en groengas

Het dorp heeft al twee zonnecentrales met bij elkaar meer dan duizend zonnepanelen, die ongeveer een kwart van de huishoudens van stroom voorzien. ,,En er is nog een coöperatieve zonnecentrale, waar achttien Ansers bij zijn aangesloten. Die kunnen zelf geen panelen op het dak hebben. Daarom hebben ze er samen 220 liggen op een boerenschuur.’’

Ook doet Ansen een proef met de productie van groengas. Hoogveld: ,,Een aftakking van het riool gaat naar een biovergister. Aan het gas, dat daar ontstaat, wordt CO2 toegevoegd. Dan heb je groengas, dat rechtstreeks op het aardgasnet kan worden gezet.’’

Onderling energie verhandelen

Per saldo heeft één op de vier huishoudens in Ansen zonnepanelen (op het eigen dak of elders) en zijn individuele burgers bezig met andere systemen, zoals de aanleg van warmtepompen. Het grote streven is om van Ansen een energie-eiland te maken.

Hoogveld: ,,We willen de energie, die lokaal wordt geproduceerd ook lokaal gebruiken. Dus zonder tussenkomst van een energiemaatschappij. Daar hebben we slimme meters en software voor nodig, zodat mensen onderling energie kunnen verhandelen.’’

Hoogveld is blij met de nominatie, vooral als teken van waardering. ,,We zien deze prijs niet als een competitie. We delen voortdurend onze kennis en ervaringen met andere dorpen. Winnen is leuk, maar de nominatie is al mooi.’’

Levend netwerk

Ook in het andere finaledorp, Den Andel, zijn zonnepanelen te vinden (en er komen er nog meer). Maar in het Groningse dorp heeft het begrip duurzaamheid een andere lading gekregen.

,,Wij hebben onze vereniging voor dorpsbelangen vernieuwd. Dat is niet langer een clubje mensen achter een tafel, die bij elkaar komen om te vergaderen en problemen op te lossen. Wij hebben een levend netwerk in het leven geroepen, waarbij we de vragen hebben gesteld: wat hebben we aan talenten in het dorp en wat mogen mensen van nature graag doen? Daar maken we optimaal gebruik van’’, licht Engbert Breuker toe.

‘Vergaderen is saai, doen is veel leuker’

Het motto in Den Andel: vergaderen is saai, doen is veel leuker. ,,We hebben een eet- en pluktuin aangelegd en in het dorpshuis is elke dag wel wat te doen. We hebben als dorp het gebouw van de gesloten school gekocht. Daarin is nu het centrum voor leren, werken en zorgen ondergebracht. Daar is ook onze dorpswinkel, waar mensen zelf spullen kunnen verkopen, worden ochtenden voor mantelzorgers gehouden en daar recyclen we ons plastic. We maken er nieuwe producten van.’’

Zaterdagmiddag horen de dorpen wie er met de cheque van 2500 euro en de eer naar huis gaat.

menu