Jon van Schilt en Thereza Langeler ontdekten de duurzaamheid in kleine en grote dingen.

Twee werelden één missie (die nog lang niet is voltooid): Er moet een stortbui op die gloeiende plaat

Jon van Schilt en Thereza Langeler ontdekten de duurzaamheid in kleine en grote dingen. Foto's: Gerrit Boer en Corné Sparidaens

Hoe overleven we de komende decennia en hoe overleeft de wereld ons, de mens? DvhN-verslaggevers Jon van Schilt en Thereza Langeler verdiepten zich de afgelopen maanden allebei in die vraag. Vandaag blikken ze terug en een beetje vooruit. Want er gebeurt al veel, maar er moet ook nog veel gebeuren.

‘De stap maken, allemaal in ons eigen tempo’

Jon van Schilt

Braafste kind van de klas. Druppel op een gloeiende plaat. Het zijn van die excuses die we gebruiken om vooral niet te verduurzamen. Ver-van-mijn-bed-show en ook nog eens weggegooid geld. En stiekem had ik dat ook wel een beetje: als de overheid iets wil, moet de overheid het vooral lekker zelf doen. Anders zet het toch geen zoden aan de dijk.

Maar er is veel gaande. Veel meer dan ik had verwacht en ik ben vooral gegrepen door ‘het kleine’. Wat mensen zelf doen, uit eigen beweging. Wanneer je zelf iets bedenkt of je laat inspireren door een ander, is en voelt het altijd beter dan wanneer het wordt opgelegd.

En kleine initiatieven doen ertoe. Die van jezelf, de buren, de straat, wijk en soms het hele dorp. De bekende olievlek, al is dat woord in dit verband niet zo heel gelukkig gekozen. Andere energieën liggen voor het grijpen: zonlicht, wind, de warmte van de aarde, water(stof). Onuitputtelijk en geen kwalijke uitstoot.

Het kwartje is gevallen, het zaadje geplant

Het isoleren van je huis is een prima eerste stap. Woon zelf in een redelijk oud huis, dus dat wordt nog een hele klus. Het dak is vernieuwd en geïsoleerd, muren en vloer nog niet. En het dubbele glas is nog van de eerste generatie, dus bepaald geen HR++. Dan de vervolgstappen: afscheid nemen van het gas en andere energie in huis halen. Welke? In alle eerlijkheid: ik weet het nog niet, maar het kwartje is gevallen, het zaadje geplant.

Mooi om te zien dat de verkoop aan huis bij boeren in de lift zit. Fairtrade op eigen bodem. Rechtstreeks van het land, herkomst bekend. Zo mee in eigen boodschappentas. Krijg er beetje nostalgische gevoelens bij. Terug naar het oude en vooral vertrouwde. Ook als het gaat om schoonmaakmiddelen ‘van oma’. Waarom moeilijk en vervuilend doen?

Iets heel anders: auto’s en motoren, ben er gek op. Komt er na mijn huidige dieseltje een volledig elektrisch voertuig? Ook dat weet ik niet. In elk geval geen hybride auto. Die zijn volgens mij ooit bedacht om de fiscus om de tuin te leiden.

Toch volledig elektrisch? Zolang ik niet zelf zonnepanelen op het dak heb en grote kolen- en houtcentrales staan te loeien om mij van stroom te voorzien, heeft dit weinig zin. De capaciteit van de accu’s van elektrische auto’s is nog beperkt. Daar had ik meer van verwacht. Dat geldt ook voor de thuisbatterij. Naar verwachting is er pas over vijf jaar een bruikbare én betaalbare accu om overtollige zelf opgewekte elektriciteit te bewaren voor niet-zonnige dagen. Ik verwacht veel van waterstof, waarmee Noord-Nederland leidend wil zijn.

Er gebeurt veel, maar er moet ook nog veel gebeuren

Ook raar: ruim 30 jaar gelden kocht ik mijn eerste dieselauto. Een Ford Escort 1.6D. Reed altijd gemiddeld 1 op 20. De auto’s die volgden waren moderner en geavanceerder, maar ondanks mijn fluwelen rechtervoet heb ik dat verbruik nooit kunnen evenaren. Met de huidige stand van de techniek zou je verwachten dat je 20 kilometer op een druppel kunt rijden. Niet dus. Nu moeten we op cursus om enigszins in de buurt van 1 op 20 te komen. Had de techniek daar niet een handje bij kunnen helpen? Je zou bijna denken dat ook andere belangen een rol hebben gespeeld om maar zoveel mogelijk fossiele brandstoffen te consumeren.

Er gebeurt veel, maar er moet ook nog veel gebeuren. Ook bij mij. Veel kip- en eiverhalen. Om alleen waterdamp uit de uitlaat van de auto te krijgen, moet je overal waterstof kunnen tanken. Zonder auto’s geen tankstations en ja, zonder tankstations geen auto’s. Voor elektrische auto’s is er inmiddels een aanschafsubsidie, maar desondanks zijn ze nog mooi aan de prijs. En is er voldoende honderd procent groene stroom om te ‘tanken’?

Schiet eens op met de betaalbare thuisbatterij

Maak vaart met het verzwaren van het elektriciteitsnetwerk. Want hoe dan ook, we gaan meer en meer stroom (zelf) opwekken. Dames en heren techneuten, schiet eens op met de betaalbare thuisbatterij. Die maakt het zelf opwekken van energie een stuk aantrekkelijker en zorgt ook voor het ontlasten van het netwerk. De overheid heeft diepe zakken, zo heeft de coronacrisis ons geleerd. Zorg dan ook eens voor een fatsoenlijke subsidiepot, die niet binnen de kortste keren leeg is.

Met andere woorden: maak de energietransitie aantrekkelijk en makkelijk. Het gaat erom dat we de stap maken. Ieder in zijn of haar eigen tempo. Weggegooid geld? Dacht het niet. Levert veel werk op en het geld dat ermee is gemoeid, wordt dus linea recta in de economie gepompt. Natuurlijke energiebronnen liggen voor het grijpen, elke dag. Maar we moeten het wel doen. Dan is het geen druppel op een gloeiende plaat meer, maar een stortbui. En worden de zomers wellicht minder droog.

loading

‘Denken in twee kampen heeft geen zin’

Thereza Langeler

,,Hoe kan dit zó goedkoop zijn?’’ flapt mijn zusje L. (19) eruit, met een verbaasde blik op de doos babyspeelgoed in haar handen.

We brengen een vrije middag winkelend door. L. zoekt een cadeau voor haar oppaskindje. Ik had haar enthousiast meegetroond naar een leuk klein zaakje met duurzame kinderspullen. Maar waar ik hout en handgemaakt zag, zag L. vooral de prijskaartjes. En haar zuurverdiende oppasgeld in rook opgaan.

Nu staan we derhalve in een grote speelgoedzaak vol felgekleurd plastic. Goedkoop is het wel. ,,Ben ik een slecht mens als ik deze koop?’’ wil L. van mij weten.

Misschien zou ik ‘ja’ moeten zeggen. Ik heb me niet voor niets maanden ondergedompeld in alles wat te maken heeft met duurzaam leven. Je aanwezigheid in de wereld zo vormgeven dat die wereld er zo min mogelijk schade van ondervindt.

Wisten wij veel dat zoiets groots, machtigs en vanzelfsprekends als de aarde kapot kon?

Tientallen eeuwen stonden we er helemaal niet bij stil dat dat nodig was. Wisten wij veel dat zoiets groots, machtigs en vanzelfsprekends als de aarde kapot kon, en dat door ons toedoen? Op de schaal van de hele menselijke geschiedenis is de milieuproblematiek een soort donderslag bij heldere hemel geweest, en zo bezien zijn we eigenlijk best voortvarend bezig met de oplossing.

Wat een briljante vinding is de warmtepomp eigenlijk. Hij kan hetzelfde als een gasketel zonder iets te verbruiken, verbranden of uit te stoten. En met een paar panelen op het dak haal je rechtstreeks stroom uit zonlicht. Ook op alledaagser niveau vinden mensen het ene ei van Columbus na het andere uit. De terugkeer van maandverband dat in de was kan; eiwitrijk voedsel waar geen dier voor heeft geleden; mooie kleren zonder uitbuiting en vervuiling.

Kringloopwinkelen is een ontdekking die ik veel eerder had willen doen. Het is less is more van het leukste soort: schatzoeken in plaats van dwangmatig de uitverkoop afschuimen. Veganistisch eten bleek niet zo moeilijk als ik dacht, en lekkerder dan ik vermoedde. Wie ook een poging wil wagen: voor verslavende plantaardige recepten moet je op de website van Merel ‘ De Groene Meisjes ’ Wildschut zijn.

Is iedereen slecht die iets van plastic koopt?

Maar stel nu dat je géén poging waagt, omdat je dat niet ziet zitten, omdat je houdt van biefstuk en van kaas. Ben je dan een slecht mens? Is iedereen slecht die wel eens iets van plastic koopt, in een dieselauto rijdt, iets te lang onder de lekker warme douche blijft staan, naar Italië vliegt, de verwarming aanzet, grijze stroom gebruikt, haarlak spuit, fast fashion shopt of avocado’s eet?

We zitten met een echt, groot probleem op het gebied van milieu en klimaat. Moedwillig niks doen, wetend dat we zo een prachtige planeet vernietigen, is verkeerd. Toch mogen we elkaar en onszelf niet langs duurzaamheidslijnen in twee kampen verdelen, goed versus slecht.

Ten eerste doet niemand álles goed, en perfectie nastreven leidt alleen maar tot verlamming. Veel productiever is het om stapje voor stapje te verduurzamen: kies iets dat bij je past en haalbaar is en probeer het uit. Accepteer dat je eraan zal moeten wennen en dat het waarschijnlijk niet in één keer lukt. Zoek - lang leve het internet - gelijkgestemden op, ze zijn er gegarandeerd en ze kunnen je helpen.

Ten tweede is het niet eerlijk. Verduurzamen vergt kennis en tijd en niet zelden geld, middelen die domweg niet iedereen heeft. Misschien willen we van alles, maar kunnen we niet. Bovendien: verduurzamen op zo’n manier dat het écht zoden aan de dijk zet, vergt macht. Wat halen mijn zes zonnepaneeltjes uit als de opwek van grijze stroom voorlopig nog rustig doorgaat? Wat helpt het als ik geen vlees eet, maar het aantal megastallen alleen maar toeneemt?

Ik ga door met mijn duurzame stapjes

Dit is geen pleidooi om maar niks meer te doen. Ik ga door met mijn duurzame stapjes en ik hoop dat jij, lezer, hetzelfde doet. Maar dan kan de overheid niet achterblijven. Maak eens echt werk van goede, goedkope treinverbindingen binnen Europa. Span je serieus in voor de afspraken in het klimaatakkoord. Bescherm en versterk de natuur in plaats van luchtvaartmaatschappijen. Doe het desnoods allebei; maar kom over tien jaar niet op de proppen met ‘Een beter klimaat begint bij jezelf’, zonder je eigen doelen te hebben gehaald.

,,Jij bent geen slecht mens’’, zeg ik gedecideerd tegen mijn zusje L. in de speelgoedwinkel. ,,Handgemaakt houten speelgoed koop je maar als je rijk bent.’’ Als ze afgerekend heeft, stopt ze de doos in het linnen tasje dat ze zelf heeft meegebracht. Daarna laat ik haar m’n favoriete tweedehandskledingwinkel zien.

loading

menu