Exoskelet beschermt ruggen militaire monteurs in Havelte: 'Wie fit binnenkomt, moet fit naar huis kunnen'

De monteurs van 43 Herstelcompagnie op de Johannes Postkazerne in Havelte gaan vanaf vandaag experimenteren met een exoskelet. Het moet een probleem oplossen dat jarenlang over het hoofd is gezien: rugklachten. „We investeren hier in ieders opleiding, dan moeten we onze mensen koesteren.”

Alsof je een jas aantrekt. Op die wijze moeten de reparateurs in Havelte hun eigen gestel beschermen tegen het zware tilwerk dat het werken voor Defensie met zich mee kan brengen. De Laevo, zoals de nieuwe uitrusting heet, is een hydraulisch systeem in jasvorm, die 40 tot 50 procent van het gewicht van het bovenlichaam verplaatst naar de benen tijdens het tillen. Klinkt moeilijk, maar is vrij simpel, verzekert Elko Windmeijer, bewegingstechnoloog van het gelijknamige bedrijf uit Rijswijk.

„Als je vooroverbuigt om iets op te pakken, tilt je rug ook je bovenlichaam. Daarom zetten mensen vaak hun handen op de bovenbenen als ze langere tijd moeten bukken. Ons systeem van staalveren helpt aan de ene kant de energie die je verliest bij het bukken te verplaatsen naar de benen, en trekt je daarna als het ware in je nekvel weer omhoog.”

‘Zie het als een fiets’

Het exoskelet maakt van de monteurs in Havelte geen superwezens, met bovennatuurlijke krachten. „Zie het als een fiets”, zegt majoor André Wijnveld, van het Innovatiecentrum van Defensie. „Je moet zelf trappen, maar je komt een stuk verder. Dit beschermt de gezondheid van onze mensen. Als iemand fysiek gesloopt van zijn werk komt, benader je als werkgever iemands privé. Dat moeten we willen voorkomen.”

Havelte is niet de eerste plek binnen Defensie waar er wordt geëxperimenteerd met exoskeletten. In 2019 begon in Veenhuizen al een proef om het vertillen van munitiekisten makkelijker te maken.

Te krap

Frerik Wijnja (21) is een van de 330 monteurs die werkzaam zijn in Havelte. Hij maakte zijn eerste voorzichtige rondje met het skelet. „Ik heb wel het gevoel dat deze uitrusting ons kan helpen, al is hij in deze vorm nog niet optimaal.” Een collega van Wijnja heeft zich een paar minuten eerder in een stoel van een CV90-tank laten zakken. Conclusie: krappe plekken kunnen nog niet bereikt worden met het ondersteunende kostuum. Toch ziet Wijnja het graag komen. „Na een oefening van een week, waarbij we volle bak doorwerken, merk je dat echt aan je rug.”

Iets wat kapitein Postma ook inzag. In 1992 maakte hij in exact dezelfde garage zijn eerste meters in de 43 Herstelcompagnie. „Tot ik een jaar of 40 was en dacht: dit houd ik niet vol tot mijn pensioen. Ik kon gelukkig doorstromen naar een bureaufunctie, maar heb heel wat collega’s om mij heen vroegtijdig zien afhaken. Dat moet je niet meer willen. Helemaal niet als deze technologie voor handen is.”

Stagiair

Een stagiair werktuigbouwkunde deed Postma het idee van de hand. „Als opdracht bij zijn afstuderen kreeg hij de taak om met ideeën te komen om de lichamelijke belasting terug te dringen. Hij droeg niet alleen tilhulpen aan, maar dacht ook na over hoe ‘het poppetje’ zelf kan worden ondersteund bij fysieke arbeid.” Het idee van een exoskelet nestelde zich in Havelte. Woensdag kwamen de eerste skeletten binnen.

Klachten in de rug zijn in Nederland de grootste reden dat mensen thuiszitten, zegt Windmeijer. „Dat kan gaan om een hernia die uiteindelijk overgaat, maar ook om langdurige klachten waardoor mensen op ten duur beperkt inzetbaar worden of zelfs uitvallen.” De Laevo-technologie wordt al gebruikt in de gezondheidszorg, logistiek en de bouw.

De testfase in Havelte is in eerste instantie voor drie maanden. Er kunnen jaren overheen gaan voordat alle monteurs van Defensie hun eigen exoskelet kunnen krijgen, denkt Wijnveld. „Het moet Europees worden aanbesteed. Dat duurt helaas wel even.”

menu