Maarten Allers: ,,Den Haag wordt al snel als boosdoener aangewezen.''

Hoogleraar Maarten Allers: 'Gemeenten wijzen te makkelijk naar het Rijk'

Maarten Allers: ,,Den Haag wordt al snel als boosdoener aangewezen.'' Foto: DvhN

Gemeenten moeten staan voor de keuzes die ze maken en bij tekorten niet steevast met de vinger naar Den Haag wijzen. Dat zegt hoogleraar Maarten Allers. ,,Kijk vooral naar de eigen bedrijfsvoering.’’

Drastische bezuinigingen in een tijd van economische hoogconjunctuur en lage werkloosheid. Het doet vreemd aan. Hoogeveen is niet de enige gemeente waar het gemeentelijke huishoudboekje piept en kraakt en waar forse ingrepen in vooral het sociaal domein hun schaduw vooruit werpen.

‘Zwaar weer’

,,Nog niet eerder hebben we voor zo’n grote financiële opgave gestaan’’, sprak wethouder Erwin Slomp eerder deze week bij de presentatie van de meerjarenbegroting. ,,Het is financieel zwaar weer, maar Hoogeveen is daarin geen uitzondering. Andere gemeenten kampen ook met tekorten.’’ Hij meent dat het Rijk gemeenten financieel tegemoet moet komen.

Hoogleraar Maarten Allers, directeur van het Centrum voor Onderzoek Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen, vindt dat gemeenten vooral de hand in eigen boezem moeten steken als het gaat om de bedrijfsvoering.

‘Achteraf niet klagen’

,,Binnen begrotingen worden gewoon politieke keuzes gemaakt’’, zegt hij. ,,Waar geven we het geld aan uit? Aan infrastructuur en een aantrekkelijke plaats om te wonen? Aan een nieuwe ijsbaan met zwembad, bijvoorbeeld, in plaats van Wmo en Jeugdzorg? Allemaal mogelijk. Maar loop achteraf niet te klagen dat het Rijk met te weinig geld over de brug gekomen is.’’

Volgens hem is de uitkering van het Rijk, waarmee gemeenten een deel van hun uitgaven betalen, per definitie onderhevig aan schommelingen. ,,Soms valt het mee, soms tegen. Dat weten gemeenten ook. Als dat gemeentefonds lager uitvalt dan begroot, wordt Den Haag al snel als boosdoener aangewezen. Als een soort Pavlov-reactie: het is nooit de eigen schuld.’’

Gemeenten verantwoordelijk

Gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor zorg binnen het sociaal domein. Het zijn zogeheten open einderegelingen, zonder financieel plafond. Volgens hoogleraar Allers moeten gemeenten méér doen om die uitgaven onder controle te krijgen.

,,Er zijn tussentijds financiële rapportages (zogeheten gemrap-red.) waaruit blijkt hoe de gemeente koerst. Dus grote verrassingen zijn er niet. Het is vooral een kwestie van beter begroten.’’

‘Grote broek’

,,Ze hebben een grote broek aangetrokken’’, stelt hij. ,,Gemeenten hebben bij de overdracht van zorgtaken vanuit het Rijk aangegeven dat het efficiënter, beter en dus goedkoper kan. Dan moeten ze nu lef tonen en gaan staan voor de keuzes die ze maken.’’

,,Op basis van ervaringen uit voorbije jaren zou je verwachten dat zij de beste inschatting kunnen maken’’, stelt Allers. ,,Lukt dat niet dan moet je, naast de zak geld van het Rijk, andere keuzes maken. Gemeenten houden daar niet van, want het betekent vaak dat elders gesneden moet worden. Wees daar gewoon eerlijk over.’’

menu