Goed nieuws voor drie Drentse Koloniën van Weldadigheid: Werelderfgoedstatus is flinke stap dichterbij

Illustratie van de Koloniën voor Weldadigheid in vroeger tijden.

Goed en minder goed nieuws voor de Koloniën van Weldadigheid: de Werelderfgoedstatus is voor vier van hen dichterbij. Voor de andere drie is de kans op die status echter klein geworden. In Drenthe komen Veenhuizen, Frederiksoord en Wilhelminaoord/Vierdeparten waarschijnlijk voor de status in aanmerking. In België gaat het om Wortel.

De Drentse gedeputeerde Cees Bijl (PvdA) maakte dit dinsdag bekend. Hij staat aan het hoofd van een Nederlands-Belgische stuurgroep, die de Koloniën de status moet bezorgen. Voor Willemsoord en Ommerschans (beiden Overijssel) en Merksplas (Vlaanderen) geldt dat ze te veel zijn aangetast om Werelderfgoed te worden, zij het dat in Merksplas restauratiewerkzaamheden plaatsvinden. Na afronding daarvan kan de situatie anders liggen.

Eerdere aanvraag is afgewezen

Bijl is al geruime tijd bezig met de Werelderfgoedklus. Een eerdere aanvraag is in 2018 afgewezen. Een belangrijke reden was dat volgens de ICOMOS, een comité van geleerden dat hierover adviseert, niet inzag dat de zeven Koloniën één geheel vormen. ICOMOS meende dat er een onderscheid te maken valt tussen de vrije en de niet-vrije koloniën. Bijl: ,,We hebben ICOMOS er inmiddels van kunnen overtuigen dat de Koloniën een eenheid vormen. Het was één systeem van armoedebestrijding, gebaseerd op ideeën die internationaal leidend waren.’’

Economie lag op apegapen

Begin negentiende eeuw zijn de Koloniën van Weldadigheid opgericht. Nederland en België waren toen één koninkrijk. De economie lag op apegapen, er was veel werkloosheid en armoede. De Koloniën moesten de armen weer perspectief bieden. Mensen konden er wat landbouw bedrijven en een zelfstandig bestaan opbouwen. Maar voor een deel waren het ook strafinrichtingen.

Bij een eerdere vergadering van de UNESCO in 2018 in Bahrein lukte het nog niet de status binnen te halen. Sindsdien heeft Bijl er hard aan gewerkt om ICOMOS te overtuigen van de uniciteit van de Koloniën.

Snelweg door Willemsoord

Niet alle Koloniën zijn even goed bewaard gebleven. ,,Door het landschap van Willemsoord loopt een snelweg’’, stelt Bijl vast. Daarop is ICOMOS wel kritisch en het is reden om te adviseren Willemsoord en Ommerschans uit te sluiten. ,,Jammer’’, zucht Bijl. ,,Maar we zijn nu wel tot de conclusie gekomen dat het rapport van ICOMOS klopt. We gaan dan ook verder met de statusaanvraag voor de andere vier Koloniën.’’ Volgens Bijl sluiten zijn collega’s uit Overijssel en België zich hier bij aan. ,,We gaan eensgezind verder.’’

In januari 2020 is er een vergadering in Parijs van het comité van Unesco, dat beslist over het Werelderfgoed en daar zullen Bijl en de zijnen een presentatie geven. In juni beslist UNESCO vervolgens op een bijeenkomst in China.

Nog geen gelopen race

,,Met het positieve advies van ICOMOS is de kans groot dat het lukt’’, zegt Bijl, ,,maar het is geen gelopen race. Als de Koloniën Werelderfgoed worden, behoren ze tot de Champions League van het erfgoed. Dat vestigt de aandacht op het gebied, dat is goed. De eigenaren van het erfgoed zijn dan uiteraard wel verplicht het in goede staat te houden. En nee, UNESCO geeft daar geen geld voor.’’

menu