Niet zelden draaien infrastructurele projecten uit op een ware martelgang. Neem de bouw van de Ringweg Zuid in Groningen, een gebed zonder einde. Wat dat betreft heeft Assen met de dit jaar afgeronde FlorijnAs puik werk geleverd. Binnen de tijd klaar en een flinke smak geld overgehouden. Wat is het geheim achter het Asser succes?

Zonder twijfel is de FlorijnAs de grootste operatie in Assen ooit en vermoedelijk in heel Drenthe. Met de recente onthulling van het lichtkunstwerk bij tunnel De Maten is het 10 jaar geleden in gang gezette project afgerond. De nadruk lag zowel op de infrastructuur – wegen (op- en afritten aan de A28 bij TT Circuit), bruggen, kanalen (Blauwe As), station en omliggend gebied – als op de omgeving en natuurontwikkelingen. Doel: de stad beter bereikbaar maken en klaarstomen om met ten minste nog 10.000 inwoners te kunnen groeien.

‘Zelden problemen’

Een voor Assen astronomisch bedrag ging met het masterplan gemoeid, ruim 200 miljoen euro, rijksgeld als compensatie voor het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn. Maar toch heeft wethouder Harmke Vlieg nooit slapeloze nachten gehad van de FlorijnAs. „Er waren zelden problemen.”

Hoe anders is de situatie in Groningen, waar overheden elkaar in de haren vliegen om de Ringweg Zuid. Alles wat fout kan gaan, gaat er zo ongeveer fout, waardoor de bouw van de Groningse Ring behoorlijk in de papieren loopt. Dat is reden voor Provinciale Staten van Groningen om vandaag te beginnen met het bevragen van de eerste van externe deskundigen om wat licht te verschaffen in de duisternis van het project zuidelijke ringweg.

Woensdag komt Solke Munneke, hoogleraar staatsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) aan het woord in de Staten over de vraag hoe een toename van vertrouwelijke informatie zich verhoudt tot het monddood maken van volksvertegenwoordigers.

Volgende week is het de beurt aan Hans Ruiter, programmadirecteur Schiphol, Amsterdam-Almere en projectdirecteur Zuidasdok. Bij het project Zuidasdok willen rijk, provincie Noord-Holland, Vervoerregio Amsterdam en gemeente Amsterdam ervoor zorgen dat een deel van de ringweg A10 bij de Zuidas onder de grond verdwijnt. De weg wordt verbreed en er komen nieuwe openbaar vervoersvoorzieningen. Het moet tussen 2032 en 2038 klaar zijn.

Dichter bij huis ligt Assen. Het voert misschien te ver om de FlorijnAs als studiemateriaal voor Groningen te omschrijven (Vlieg: ,,De situatie is niet te vergelijken”), maar de feiten spreken voor zich. Geld over en bovendien afgerond binnen de gestelde tijd. Hoe heeft Assen dat voor elkaar gebokst?

Provincie haakt af

Op de dag dat Vlieg begon als wethouder in Assen, trok de provincie Drenthe de handen af van de FlorijnAs. Dat was in 2014. De partijen stonden lijnrecht tegenover elkaar over de uitvoering van het project. Talloze discussies ten spijt – de provincie wilde onder meer scherp aanbesteden en daarmee overgebleven geld elders in Drenthe investeren, Assen vond dat onverantwoord voor de kwaliteit – kocht de provincie de financiële risico’s voor 6 miljoen euro af en nam afstand.

Vanaf dat moment stond Assen er in z’n uppie voor. „Best spannend”, herinnert Vlieg zich. „Je staat dan wel opeens alleen voor de risico’s die zo’n project met zich mee kan brengen.” Maar achteraf bleek het een doorslaggevende keuze: minder bemoeienis, meer vrijheid. Knopen werden op het stadhuis doorgehakt en nergens anders. „Het werd overzichtelijker”, zei Vlieg eerder al eens.

Wind in de rug

Vanaf dat moment had Assen vrijwel permanent de wind in de rug. Er kon scherp aanbesteed worden, omdat het land verkeerde in een recessie. ,,Aannemers zaten te springen om werk. Dat verliep telkens gunstig”, vertelt Vlieg. En, vrij uniek voor dergelijke mega-ingrepen, er waren nauwelijks onverhoopte tegenvallers. Alleen het station viel vanwege de ingewikkelde dakconstructie duurder uit. Eindbalans: 6 miljoen over in de risicopot.

‘Doorbijten’

Nog een pluspunt volgens Vlieg: het Asser masterplan werd opgeknipt in acht delen, waardoor alles overzichtelijk bleef. Werken van project naar project. Mocht er een kink in de kabel zijn, dan was er de onverdeelde aandacht om het op te lossen.

Zoals in het geval met ProRail. De spoorwegbeheerder besloot in 2015 het werk aan het station in Assen met een jaar uit te stellen, omdat er een tekort was aan bovenleidingmonteurs. Vlieg: „Toen werd het even spannend. Vertragen kost geld”. Assen voerde een stevige lobby tot in Den Haag aan toe, waar de ChristenUnie – de partij van Vlieg – opheldering vroeg aan staatssecretaris Wilma Mansveld over het besluit van ProRail. Mede door die politieke druk kwamen Assen en ProRail eruit: 8 maanden later dan gepland werd het spoor aangepakt. ,,Als het erop aankwam, durfden we door te bijten.”

Omarmd

En de Assenaren zelf? Die klaagden nauwelijks, ondanks alle omleidingen, opengebroken wegen en graafmachines die de verkeersdoorstroming teisterden. Mede dankzij de tijd en energie die de gemeente stak in het bijpraten van omwonenden en inwoners. ,,Het sentiment was positief. Assen omarmde de FlorijnAs. Zo zie ik het echt.”

Is er dan helemaal niets misgelopen? Vlieg blijft even stil. De Blauwe As misschien, die niet meteen heeft geleid tot meer recreatievaart? ,,Nee, het succes van de Blauwe As is niet uit te drukken in aantallen bootjes. Volgens mij heeft de terugkeer van water geleid tot investeringen eromheen. Water brengt leven en reuring in de stad.” Helemaal niets dus? ,,Ik kan het zo echt niet bedenken. Ik heb het ervaren als een mooie tijd. We zijn trots op het eindresultaat.”

Is Assen met de FlorijnAs dan af als stad? „Een stad is nooit klaar. Maar de infrastructuur ligt er om tientallen jaren te kunnen groeien. Tegen iedereen zou ik zeggen: kom maar hierheen. Het is hier goed op orde.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe