Hup, hup, hup. En dóór. Dat Nederland op slot ging vanwege corona, zorgt voor extra drukte bij verloskundigen. Zij hebben hun handen vol aan vrouwen die negen maanden na de lockdown moeten bevallen.

,,Nee, vandaag lukt beslist niet. De beste kans om mij te spreken, is denk ik dinsdag’’, zegt verloskundige Caroline Betlehem van praktijk LAIF! in Groningen. En dan, op de bewuste dinsdag: ,,Nee, sorry, ik zit nu bij een bevalling. Later op de middag? Eh, nou, ik schat in dat dit nog wel een poosje duurt.’’

Het is duidelijk: Betlehem zit tot over haar oren in het werk. In de baby’s. Afgelopen zomer voorspelde ze de piek al, toen steeds meer zwangere vrouwen zich meldden, en nu zit ze er middenin. Ze ziet het ook bij de andere kleinschalige praktijken in haar omgeving. Ook daar is negen maanden na het massaal thuisblijven sprake van een heus geboortegolfje.

,,Het aantal aanmeldingen is meer dan we aankunnen. Wij moeten nee verkopen en kijken waar wel plek is. Maar in en rondom Groningen hebben eigenlijk alle praktijken het druk.’’

‘Pffff, het is hectisch’

Ook verloskundige Christel Huibers van ‘t Stroomdal in Eelde liet afgelopen zomer in een vooruitblik in deze krant weten dat februari en maart erg drukke maanden zouden worden. Hoe het haar nu vergaat? ,,Pffff, het is hectisch’’, zegt ze. ,,Meestal hebben we in deze periode zo’n 25 bevallingen per maand. Nu zitten we rond de 40. Het is even booming.’’

De Eelder praktijk heeft er een extra waarneemster voor aangesteld, bovenop de drie verloskundigen en de vaste waarneemster. En dan nog is het alle hens aan dek. ,,De diensten zijn een stuk drukker dan anders. Heb je normaal één bevalling tijdens je dienst, of geen, nu heb je er twee en soms wel drie. Dat maakt heel wat uit als het gaat om hoe je aan het eind nog op je benen staat.’’

De drukte betekent ook dat vrouwen die poliklinisch in het ziekenhuis willen bevallen, onder begeleiding van hun eigen verloskundige, soms niet naar de plek van hun keuze kunnen. ,,Vol is vol’’, stelt Huibers. ,,Het is aanpassen. Het gebeurt ook wel dat we tegen vrouwen zeggen om eerder naar het ziekenhuis te komen, als wij daar toch al zijn. We kunnen makkelijker van kamer naar kamer hoppen dan van het ziekenhuis naar iemands huis. Gelukkig hebben ze er begrip voor. Iedereen weet dat het druk is. De verloskunde, de kraamzorg: alles en iedereen is bezig met de drukte.’’

‘Misschien is het wel gewoon iets van deze generatie’

Of ze er een verklaring voor hebben? De meeste stellen hebben meer tijd dan voorheen, maar er bestaat toch ook zoiets als anticonceptie? Het gaat de verloskundigen dan ook te ver om te praten over ‘lockdownbaby’s’. ,,In eerste instantie dachten wij dat wel: dat het aan de lockdown zou liggen dat zich zoveel zwangeren meldden. Maar de drukte blijft’’, zegt Betlehem. ,,Misschien is het wel gewoon iets van deze generatie. Van oudere collega’s weet ik dat het twintig, dertig jaar geleden ook heel druk was. Dus wie zal het zeggen?’’

En Huibers: ,,Ik vraag eigenlijk nooit naar de reden van een zwangerschap. Ik vraag niet: Hé, heeft corona of de lockdown de doorslag gegeven bij jou? Het zou interessant zijn om het te onderzoeken.’’

Clara Mulder, demograaf aan de Rijksuniversiteit Groningen, opperde eerder in deze krant dat aanstaande ouders gewenste zwangerschappen mogelijk naar voren hebben gehaald. Dat ze hun planning hebben veranderd, omdat zaken als een lange vakantie of wereldreis - en daarna pas dat kindje - niet door konden gaan.

Meer tijd en rust: kans op succes groter

Wat volgens deskundigen ook meespeelt, is het feit dat wannabe-ouders meer tijd en rust hadden om te vrijen. De kans op succes is dan groter. Zelfs stellen bij wie het voorheen niet lukte, raakten opeens toch in verwachting.

Dát hebben ze ook gezien bij het Scheper Ziekenhuis Emmen. In de eerste Covid-golf lagen de vruchtbaarheidsbehandelingen een poosje stil. ,,De spoedzorg had op dat moment prioriteit’’, zegt verloskundige Esther Dunning. ,,In die pauze zijn sommige stellen spontaan zwanger geraakt. Een fertiliteitsbehandeling is soms een langdurig traject van maanden of jaren. Het is intens en gaat gepaard met emoties, spanning en onzekerheid. Maar in de pauze kregen de stellen een andere mindset. De focus lag even ergens anders op. En sommigen werden dus zonder hulp zwanger.’’

Volgens Dunning heeft Treant, waar het ziekenhuis onder valt, het op dit moment drukker met bevallingen dan normaal in deze tijd van het jaar. De zorggroep heeft een eigen eerstelijnsverloskundigenpraktijk: EVE. ,,We zien een kleine toename in de thuisbevallingen en de poliklinische bevallingen. De piek is nu, in februari en maart. Ik denk dat de lockdown hier zeker mee te maken heeft. De mensen zijn back to basic gegaan. Ze zijn meer op zichzelf. Daardoor is het besef gekomen wat echt belangrijk is in het leven. En dat is vaak niet het werk of de studie. Je merkt echt dat mensen denken: Is dit dan het moment om voor een gezin te gaan?’’

Minder wisselingen, minder kans op besmettingen

De constructie van ziekenhuis en verloskundigenpraktijk onder één vlag is ideaal gebleken in coronatijd, stelt Dunning. ,,Onze verloskundigen doen binnen EVE zowel thuisbevallingen als poliklinische bevallingen en zijn tegelijkertijd werkzaam als klinisch verloskundigen op de verloskamer van ziekenhuislocatie Scheper. Wordt een bevalling vanwege medische redenen klinisch en moet de zwangere onder begeleiding van een gynaecoloog in het ziekenhuis bevallen, dan blijven wij er als verloskundigen bij. We zetten dan een andere pet op en veranderen van eerstelijns- in tweedelijnsverloskundigen. Dat betekent minder wisselingen in personeel en minder kans op besmettingen.’’

Het ziekenhuis mijden, is volgens Dunning niet nodig. In de eerste lockdown zagen de verloskundigen een afname van het aantal consulten. ,,We merkten bijvoorbeeld dat zwangere vrouwen minder snel belden bij klachten. Net zoals mensen de huisarts meden. Maar het is echt veilig om in het ziekenhuis te bevallen. We hebben voldoende beschermingsmiddelen, werken met mondneusmaskers op en handschoenen aan én wassen en desinfecteren onze handen stuk. Die maskers waren in het begin wel even wennen. Een glimlach is niet te zien achter een mondkapje.’’

Puffen met mondmasker te onaangenaam

De bevallende vrouw hoeft overigens geen mondmasker voor. Dat zou het puffen te onaangenaam maken.

Ondertussen is ook een handvol vrouwen met Covid in het Emmer ziekenhuis bevallen. ,,Dat is prima gegaan. We hebben daar een isolatiekamer voor. Het is wel een surreële situatie. Drie verdiepingen onder ons is de Covid-afdeling. Terwijl daar veel verdriet is, zijn wij hier bezig met nieuw leven. Maar het is ook juist wel mooi, dat dat er ook is. Het is een intense beleving.’’

Vader lockdownbaby Maud: ‘De tussenuren thuis nuttig besteed’

Ze moeten lachen als ze de vraag krijgen. Of de lockdown de zwangerschap heeft beïnvloed? Niet de kinderwens in ieder geval, die was er al. ,,Zal ik het maar zeggen?’’, blikt kersverse vader Reeuwerd Straatman (37) naar nieuwbakken moeder Chantal Wijsbeek (27). ,,Ik ben docent en ben nu meer thuis. Dat heeft voordelen. Tijdens tussenuren doe je wel eens nuttig werk.’’

Nuttig werk was het zeker, met baby Maud als resultaat. Op 15 februari zag de ‘tussenuurbaby’ het levenslicht. Thuis in Haren, omdat de bevalling te snel ging om nog naar het ziekenhuis te gaan.

Lockdown verder vooral vervelend

Waar hij mogelijk een bespoedigend effect had op de conceptie, was de lockdown voor de rest toch vooral vervelend. Zo mocht Reeuwerd niet mee naar de 20 weken-echo omdat hij verkouden was. ,,Hij had zich laten testen en de uitslag was negatief. Toch mocht hij het ziekenhuis niet in. Hij moest eerst 24 uur klachtenvrij zijn. Dat vond ik wel heel jammer’’, vertelt Chantal.

Ook naar de controles moest ze doorgaans alleen. ,,Ook de eerste keer dat we er naar het hartje werd geluisterd, mocht hij niet mee. En we hadden een 3D- en 4D-echo gepland bij ons thuis waar we de opa’s en oma’s bij wilden laten zijn. Maar de regel was: twee personen. Reeuwerds moeder en mijn vader waren erbij. Het is niet leuk als je zo’n keus moet maken.’’

Andere feestelijke momenten gingen niet door. ,,Je kunt geen babyshower geven, bijvoorbeeld.’’ En het plan dat ze hadden om het geslacht van de baby te onthullen, pakte ook minder groots uit dan gehoopt.

‘Taart was van binnen blauw of roze’

,,We gingen met een taart het geslacht bekend maken. Zelf wisten we het op dat moment ook nog niet. We hebben het geslacht laten opschrijven tijdens de echo en de envelop aan de taartenmaakster gegeven. Bij het aansnijden van de taart, die van binnen blauw of roze was, zouden we het weten. Ook toen hebben we een keuze moeten maken. Mijn ouders waren erbij en Reeuwerds ouders keken mee via videobellen. Zij zijn later die dag langs geweest om taart te eten.’’

Het was schipperen en dat blijft het nu ook nog. ,,Maar verder gaat het heel goed. Absoluut’’, lacht Chantal. ,,Maud is goed gezond. En het mooiste kind van de wereld!’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe