Herinneringscentrum Kamp Westerbork nu alsnog ‘canonmuseum’; minister Van Engelshoven bij ondertekening convenant

Minister Van Engelshoven bij barak 56 in gesprek met onder anderen Otis Polnaya. Achter hen staat ‘kinderdirecteur’ Sofie Schuring. Foto: Rens Hooyenga

Door corona ging het dit voorjaar niet door. Vandaag is Herinneringscentrum Kamp Westerbork alsnog toegetreden tot het netwerk van ‘canonmusea’ in Nederland.

De handtekeningen staan er alsnog onder. Het convenant is daarmee definitief: ook Herinneringscentrum Kamp Westerbork maakt nu deel uit van het groeiende netwerk van zogenoemde canonmusea in Nederland.

Er was al eerder een datum geprikt voor de formele ondertekening van het stuk: zondag 12 april. Door corona viel de plechtigheid toen in het water. Vanmiddag is dat rechtgezet. Directeur Gerdien Verschoor van het herinneringscentrum en Teus Eenkhoorn, directeur van het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, namen alsnog de pen ter hand.

Ze deden dat op het kampterrein, bij de voormalige woning van de beruchte commandant Albert Konrad Gemmeker. Enkele tientallen genodigden, onder wie eregast minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, waren er getuige van. Gemmeker was tijdens de bezettingsjaren eindverantwoordelijk voor de meeste transporten vanuit het doorgangskamp. Meer dan 100.000 Joden, Roma en Sinti zijn in de oorlog van hieruit overgebracht naar de vernietigingskampen van de nazi’s.

Laatste trein vanuit Westerbork naar het oosten

Zondag 13 september werd bepaald niet willekeurig gekozen voor de ondertekening, legde Verschoor de aanwezigen uit: ,,Precies op deze dag, 76 jaar geleden, vertrok de laatste trein vanuit Westerbork naar het oosten. Er waren 279 personen in samengebracht. De bestemming: Bergen-Belsen.”

Wat houdt het in dat Herinneringscentrum Kamp Westerbork nu een canonmuseum is? Het betekent dat ‘Westerbork’ is opgenomen in de historische Canon van Nederland: een chronologische samenvatting van onze geschiedenis. Die telt in totaal vijftig zogenoemde ‘vensters’ of thema’s. Elk venster is gelinkt aan musea en historische locaties in het land. Zie ook: www.canonvannederland.nl.

Kamp Westerbork is verbonden met drie vensters: Anne Frank en de Tweede Wereldoorlog, maar ook Indonesië (1945-1949). Na de oorlog immers heeft Kamp Westerbork, ondertussen omgedoopt tot Woonoord Schattenberg, ook nog meer dan twintig jaar onderdak geboden aan duizenden naar Nederland overgebrachte Molukkers.

Ook Universiteitsmuseum en Hunebedcentrum in netwerk

Het ‘canonnetwerk’ telt inmiddels ruim 30 musea en locaties, verspreid over het land. In Noord-Nederland sloten eerder het Universiteitsmuseum Groningen, het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium in Franeker en het Hunebedcentrum in Borger zich al aan.

Vijf voorwerpen en plekken in het herinneringscentrum en op het vroegere kampterrein hebben nu door middel van toegevoegde borden extra uitleg gekregen over hun historische achtergrond. Het gaat om het treinbord Westerbork-Auschwitz-Westerbork, het Nationaal Monument Westerbork van de in 2015 overleden beeldend kunstenaar Ralph Prins, barak 56, de zogenoemde ‘Westerbork-film’ en de voormalige woning van de kampcommandant.

Volgens de canonvocabulaire heten deze vijf plekken en voorwerpen voortaan ‘objecten van herinnering’. In haar toespraak stelde Van Engelshoven dat de historische Canon kan bijdragen aan het levend houden van het verleden. ,,Het verleden bepaalt ons, hoe wij zijn. En de Canon maakt dat verleden voor ons en onze kinderen nog toegankelijker.”

Minister spreekt oud-bewoner Schattenberg

Na de ondertekening van het convenant wandelde directeur Verschoor met de minister en de andere genodigden via barak 56 naar het monument. Bij de barak sprak Van Engelshoven even met Otis Polnaya, een oud-bewoner van Woonoord Schattenberg. Aansluitend onthulde ze het bij barak 56 geplaatste canonbord. De D66-minister kreeg hierbij hulp van Sofie Schuring, de ‘kinderdirecteur’ van het herinneringscentrum.

menu