Uko Vegter, Emiel Galetzka , Christina Schipper en Aries Kuiper bij een stukje Voorste Diep (bovenloop Hunze) dat al is heringericht.

Herinrichting Hunze: 'Spectaculair voor Noord-Nederlandse begrippen'

Uko Vegter, Emiel Galetzka , Christina Schipper en Aries Kuiper bij een stukje Voorste Diep (bovenloop Hunze) dat al is heringericht. Foto: Harry Tielman

Twintig jaar na het maken van de eerste plannen voor het herstel van het beekdal komen de oude contouren van de Hunze langzaam weer terug in het Drentse landschap. Het duurt even, maar het resultaat is volgens de maker spectaculair.

Ooit baande de Hunze zich al kronkelend een weg tussen de flanken van de Hondsrug en het aangrenzende veen, dwars door Oost-Drenthe. Eeuwenlang had het water vrij spel, totdat het beekje in het midden van de 20ste eeuw werd aangepakt. Boeren hadden behoefte aan een soepel lopende waterafvoer om overlast te voorkomen.

Het vrolijk door het landschap slingerende riviertje verdween in zijn geheel en een praktische, kaarsrechte streep kwam er voor in de plaats. Sinds midden jaren negentig wordt er gestaag gewerkt aan een herstel van het meanderende karakter van de Hunze. Op meerdere plekken heeft de beek zijn vertrouwde knikjes al weer terug. Bij Borger, Exloo en Drouwen staan de ingrepen op punt van beginnen

Een hoekig weiland met licht wuivend gras en kruislings enkele sloten. Een onopvallend stukje landbouwgrond, meer is het eigenlijk niet. Aan een kant suist een aanhoudende stroom auto’s en vrachtwagens over de aangrenzende N34. Op het oog is het allemaal niets bijzonders, maar voor de vier personen bij de ingang naar het lapje boerengrond s dat het wel degelijk.

Voor Uko Vegter (Het Drentse Landschap), Christina Schipper (Prolander), Emiel Galetzka (Waterschap Hunze en Aa’s) en Aries Kuiper (gemeente Borger-Odoorn) gaat het om het volgende puzzelstukje in het beekdalherstel van de Hunze. Het perceel, ingeklemd tussen de N34 en de Eeserstraat (weg Borger-Ees), verandert nog dit jaar in een bloemrijk hooiland waar boterbloem, veldzuring en dotterbloem de dienst uitmaken, legt Vegter uit. Het anonieme slootje midden in de laagte is straks dankzij een aantal knikken weer herkenbaar als een stukje Voorste Diep, een bovenloop van de Hunze.

loading  

Flessenhals

,,Het gebied waar wij nu staan heet de Flessenhals, omdat dit de enige plek is waar een beekdal door de Hondsrug wist heen te breken”, legt Vegter uit. Het 30 hectare grote gebied vormt de verbindende schakel tussen de al in 2013 heringerichte Mandelanden (aan de overkant van de N34) en de nog aan te pakken Bronnegermaden. Vegter: ,,In de Flessenhals hebben we ongeveer vijftien jaar geleden al een aantal maatregelen getroffen, zoals het plaatsen een vistrap en het herinrichten van de oevers. Nu we de laatste benodigde gronden hebben weten aan te kopen, kunnen we het werk hier afmaken.”

Grond van sportpark

Naast het stukje bij de N34, gaat ook een deel verder stroomafwaarts op de schop. Het gaat om gronden nabij sportpark De Drift in Borger. Voor de benodigde gronden heeft er een bijzondere overeenkomst met voetbalvereniging SV Borger plaatsgevonden, aldus Kuiper. ,,De club klopte bij de gemeente aan met een verzoek tot reconstructie van de verouderde faciliteiten. Door de herinrichting van het sportpark zo efficiënt mogelijk uit te voeren, kwam er een gedeelte van de grond vrij. Die kan mooi gebruikt worden bij het hermeanderen van de Hunze, die nabij het sportpark stroomt”, aldus Kuiper. „Ook komen er nog een aantal elementen bij, zoals een fietspad over de Kanaaldijk vanaf de Eeserstraat tot De Drift en een voedselbos op het terrein van de voormalige sportvelden”, vult Galetzka aan. Dit najaar wordt gestart met de werkzaamheden, die enkele maanden in beslag zullen nemen.”

Ook wordt werk gemaakt van de Paardetangen bij Exloo en Buinen (ten noorden van het Lofar-gebied) en De Branden bij Drouwen (ten oosten van natuurgebied Drouwenerzand), samen goed voor nog eens bijna 300 hectare aan natuurontwikkeling. Galetzka: ,,Vorig jaar hebben we een plan opgesteld en bewoners gesproken in de omgeving Paardetangen. De voormalige landbouwgronden gaan plaats maken voor beekherstel, een waterberging en nieuwe natuur.” Een voormalige stuw wordt weggehaald om plaats te maken voor een vistrap.

Graspiepers

De omgeving biedt ook de recreant in de toekomst een heerlijke plek om te struinen. Het kruidenrijke en vochtige grasland dat ontstaat zal uiteenlopende diersoorten aantrekken, verwacht Vegter. Voor veldleeuweriken en graspiepers, maar ook voor bevers en otters is het er straks goed toeven. Vissoorten zoals het bermpje, de serpeling en de winde bevolken straks weer de Drentse beek via de Waddenzee. Ook wordt er een fietspad door het Lofargebied tussen Exloo en Buinen aangelegd.

De Branden neemt een bijzonder plek in wat betreft de loop van de Hunze. Het beekje heeft namelijk twee bovenlopen: het Voorste Diep dat ontspringt bij Borger en het Achterste Diep bij Exloo. Bij De Branden komen ze samen en daar stromen ze verder als de Hunze richting Zuidlaardermeer. Het terrein van ongeveer 244 hectare bestaat nu nog voornamelijk uit akkerbouw- en graslanden. Volgens Galetzka zijn de herinrichtingsplannen al gepresenteerd bij omwonenden. ,,Het voornaamste geluid dat wij meekregen uit deze sessies was een roep om uitbreiding van de wandelmogelijkheden. De landbouw vreest voor overlast door de geplande vernatting. Maar daar houden wij rekening mee.”

Archeologisch beleefpunt

Volgens Kuiper overweegt de gemeente om bij De Branden een archeologisch beleefpunt te ontwikkelen. ,,Al ruim 8000 jaar geleden was hier al sprake van bewoning. Bij de herinrichting gaan we vast en zeker nog sporen aantreffen in de bodem. Die bewonersgeschiedenis willen we zichtbaar maken. In welke vorm we dat gaan doen, dokteren we momenteel uit.” Wandel- en fietsroutes maken ook hier onderdeel uit van de plannen. Kuiper: ,,Samen met buurgemeenten werken we momenteel een plan uit voor een fietstracé tussen Westdorp en het Zuidlaardermeer. De Branden willen we daar in meenemen.” Deze herinrichting start naar verwachting in het najaar.

Grondposities

Het Hunzeproject is er eentje van de lange adem. Meer dan de helft van de 2100 beoogde hectares is inmiddels heringericht. Alles valt of staat met verkrijgen van de juiste grondposities, vertelt Christina Schipper van Prolander, de uitvoeringsorganisatie die namens de provincie de herinrichtingswerkzaamheden verricht. ,,Het is echt een grote puzzel want je praat veelal over andermans grond. We voeren veel gesprekken met boeren en particuliere grondeigenaren en bekijken wat we onderling voor elkaar kunnen betekenen via kavelruil.”

Het tempo zit er inmiddels goed in, vertelt Schipper. ,,De komende vier jaar gaan we 550 hectare herinrichten, onder meer bij de Noordma in Zuidlaren. Daarna blijft er nog 400 hectare over voordat we helemaal klaar zijn.” In 2027 moet de Hunze volledig in haar oude glorie zijn hersteld.

Spectaculair

Vegter: ,,In de jaren negentig werd er voor het eerst een Hunzevisie opgesteld voor het herstel van tientallen kilometers aan beekdal. Een straks doorgaande natuurstrook die een boost betekent voor flora en fauna, de leefomgeving van omwonenden een stukje mooier maakt en iets van de oude grandeur van het Hunzegebied weer zichtbaar maakt. Kijk eens waar we nu na ruim twintig jaar staan. Naar mijn idee is dit vrij spectaculair voor Noord-Nederlandse begrippen.”

menu