Boswachter Marjan Dunning bij een lekkende damwand: ,,We maken ons grote zorgen.'' Foto DvhN

Herstel 'CO2-bom' Fochteloërveen gaat miljoenen kosten

Boswachter Marjan Dunning bij een lekkende damwand: ,,We maken ons grote zorgen.'' Foto DvhN

Het Fochteloërveen verdroogt snel doordat hemelwater door de damwanden wegsijpelt. Herstel wordt een miljoenenklus.

Het grootste lek in het Fochteloërveen wordt nog deze week gedicht, vertelt boswachter Marjan Dunning. ,,We maken ons grote zorgen’’, zegt ze. De droge zomer en herfst hebben de verdroging extra in de hand gewerkt.

Natuurmonumenten, de eigenaar van het grote natuurreservaat, rekent erop dat bijna 80 kilometer damwand en kade de komende tien jaar moet worden vervangen.

Veencomplex

Hoogveen bestaat bij de gratie van regenwater. Onder de juiste omstandigheden groeit er een laag veenmos, die uiteindelijk de bodem vormt, in een tempo van een millimeter per jaar. Vanaf het begin van de negentiende eeuw is een groot deel van het Nederlandse hoogveen afgegraven. De turf was de belangrijkste energiebron voor verwarming totdat de steenkoolwinning een hoge vlucht nam.

Er is nog maar 8000 hectare hoogveen over, waarvan het Fochteloërveen tussen Oosterwolde en Veenhuizen 845 hectare beslaat. Natuurmonumenten kocht hier vanaf 1938 hectares aan om de zeldzame flora en fauna te beschermen tegen ontginning. Dit veencomplex, waarvan slechts een halve hectare in optimale staat verkeert, geldt als het belangrijkste van het land.

Damwanden gelegd

In de omgeving van het reservaat ging de ontwatering van boerengrond echter gewoon door. Daar oxideerde de veenbodem, waardoor het maaiveld zakte. Zo is het resterende hoogveen een bult in het landschap geworden, waar het regenwater gemakkelijk uit weglekte. ,,De kern van het veenreservaat ligt 12 meter boven NAP, de weilanden eromheen op 7 meter’’, zegt Natuurmonumenten-woordvoerder Alje Zandt

Om die wegzijging tegen te gaan heeft Natuurmonumenten vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw dammen gelegd om het veen te compartimenteren. Zo zou het hoogste, meest kwetsbare deel het nog lang moeten uitzingen.

Verdroging veenreservaat fnuikt flora en fauna

Houten wanden bleek slechte keuze

Maar de structuur voldeed niet goed. Sommige delen werden te nat, andere te droog. Daarom is het aantal peilvakken rond de eeuwwisseling uitgebreid. Voor zo’n 10 miljoen euro werden er eikenhouten wanden geslagen tot op de zandbodem. De wanden werden afgedekt door een veendijk.

Bij een recente inspectie bleek dat deze nieuwe wanden nog maar 5 tot 10 jaar stand kunnen houden. De oude dammen van veertig jaar geleden zijn verzakt of vertonen forse lekken. De keuze voor houten wanden met een veendijk pakt ,,niet duurzaam’’ uit, stelt Zandt. Door verdroging gaan ze eerder rotten, is het vermoeden.

De gedachten gaan nu uit naar dammen op basis van zand en klei, zonder dat het veenkarakter van het reservaat te zeer wordt aangetast. De kosten zullen niet mals zijn.

Flinke kolencentrale

Daarom brengt de beheerder ook de CO2-uitstoot van verdrogend hoogveen in stelling. Het Fochteloërveen zou bij totale verdroging bijna 5 miljoen ton koolzuurgas in de atmosfeer brengen. Dat staat gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van een flinke kolencentrale. Wellicht heeft de overheid geld over voor beperking van deze bijdrage aan het versterkte broeikaseffect.

Als het regenwater niet wordt vastgehouden, gebeurt die uitstoot van broeikasgas uit het veen gaandeweg. Per hectare gaat er in het Fochteloërveen nu al 5000 kilo CO2 de lucht in. Alleen het stukje gaaf levend hoogveen (,,compartiment 13’’) doet daar niet aan mee. daar wordt door veenmosgroei juist CO2 uit de atmosfeer gehaald.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu