Historicus en publicist Robin te Slaa: ,,Ik begrijp het maatschappelijke belang van de opdracht''

Historicus Ter Slaa: ‘Kwestie Tjalma is uiteindelijk een politiek-bestuurlijk besluit’

Historicus en publicist Robin te Slaa: ,,Ik begrijp het maatschappelijke belang van de opdracht'' Foto: DvhN

Historicus Robin te Slaa uit Amsterdam doet onderzoek naar de rol van oud-burgemeester Jetze Tjalma van Hoogeveen, tijdens de oorlog. ,,Ik sluit niet uit dat nieuwe informatie boven water komt.’’

De SGP in Hoogeveen wil dat Tjalma het ereburgerschap wordt ontnomen en dat het park een andere naam krijgt. De partij baseert zich op onderzoek door streekhistoricus Albert Metselaar.

Om een eind te maken aan de terugkerende discussie over de handel en wandel van Tjalma en de latere zuiveringsprocedure heeft het Hoogeveense college het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) gevraagd om als extern wetenschappelijke partij onderzoek te doen.

Het NIOD heeft vervolgens zelfstandig historicus en publicist Robin te Slaa (1969) in de arm genomen. Hij is vorige week maandag aan deze opdracht begonnen. Begin mei verwacht Te Slaa zijn rapport te kunnen aanbieden.

Streekhistoricus Albert Metselaar deed al eerder onderzoek. Heeft u daar kennis van genomen?

,,Zeker. Ik moet zeggen dat hij een heel bijzondere ontdekking heeft gedaan. Tjalma stelde op 16 mei 1940, dus pal na de capitulatie, al lijsten met namen van Joodse burgers op. Een vaststaand feit. Voor die unieke vondst verdient Metselaar alle eer. Het betekent dat Tjalma mogelijk de eerste burgemeester in ons land is geweest, die dat deed. En ook nog eens op een moment dat er nog geen antisemitische maatregelen van kracht waren. Tjalma had een bepaalde status. Hij was niet alleen de langstzittende burgemeester in ons land, maar daarnaast ook lid van de Eerste en Tweede Kamer en een vooraanstaand figuur binnen de ARP. En nu opeens duikt er onbekende, belastende informatie op.’’

Hoe gaat u te werk?

,,Ik kijk eerst waar informatie te vinden is over Tjalma’s rol in de oorlogsjaren en zijn zuiveringsprocedure na de bezetting. Voor toestemming om bepaalde dossiers op het Nationaal Archief in Den Haag te raadplegen moet ik wekenlang wachten, maar in principe kan in alle archieven onderzoek doen. Ja, ik kom ook op archiefinstellingen waar Metselaar niet is geweest. Ik sluit dus niet uit dat er nieuwe informatie boven water komt. Mijn onderzoek is trouwens geen motie van wantrouwen aan het adres van Metselaar. Maar ik kan de gemeente wel volgen in de redenering om een extern, wetenschappelijke partij, die er wat verder vanaf staat, er ook naar te laten kijken.’’

Wat is uw taak?

,,Relevante informatie in een historische context plaatsen. Hoe verhoudt zich het handelen van Tjalma tot de toen geldende maatstaven? Is bij zijn zuiveringsprocedure destijds aan de regels voldaan? Dat wil ik zo objectief mogelijk weergeven. Ik schrijf geen autobiografie, geef geen advies. Kijk, het treurige feit dat burgemeesters in oorlogstijd op bevel van de bezetter meewerkten aan de registratie van joden is bekend. In hoeverre onderscheidde Tjalma zich op dit en andere punten van andere burgemeesters? Het morele oordeel over zijn handelen, het feit of Tjalma ereburger kan blijven en het park zijn naam mag houden, is aan de gemeente. Uiteindelijk is dat een politiek-bestuurlijk besluit.’’

Doet het u onderzoek alleen of in samenwerking met anderen?

,,Ik werk in opdracht van het NIOD. Hoogleraar Peter Romijn toetst het rapport inhoudelijk. Ik begrijp het maatschappelijke belang van de opdracht. Nieuwe feiten kunnen tot een andere beoordeling van Tjalma leiden. Ik ben niet verbaasd over de emoties die gebeurtenissen uit de oorlog nog altijd oproepen, ook al is dat 75 jaar geleden.’’

Kosten onderzoek

De gemeente Hoogeveen heeft een offerte ontvangen van de kosten van het NIOD-onderzoek naar de rol van oud-burgemeester Jetze Tjalma in de Tweede Wereldoorlog. De raming is dat de kosten zo’n 8500 euro bedragen. ,,We rekenen af op basis van nacalculatie’’, laat de gemeente weten.

menu