Hoe een Vietnamese bootvluchteling haar vrijheid vond in Drenthe

Uyên Lu presenteert zaterdag een boek over haar vlucht uit Vietnam en de zoektocht naar vrijheid. Foto Jaspar Moulijn

Zaterdag presenteert Uyên Lu na twee jaar hard werken haar boek Verborgen Veerkracht. Over drie vluchtpogingen vanuit communistisch Vietnam, weggaan zonder afscheid nemen en de moeilijke zoektocht naar vrijheid.

„Mijn pleegvader krijgt zaterdag het eerste exemplaar. Hij heeft heel veel voor mij betekend”, vertelt Uyên Lu (54) in haar zonovergoten tuin in Assen-West. „Hij hield hij mij altijd voor dat als je ergens echt achter staat, je het gewoon moet doen. En dan lukt het ook. Dat heeft mij in de moeilijke periode op school, hier in Nederland, heel erg geholpen.”

De kracht die ze nu uitstraalt zat lang en diep verborgen. Weggestopt door een gevoel nergens welkom te zijn. Met hulp van een coach van Humanitas schreef Lu haar levensverhaal van zich af. „Ik noem het een terugkeerreis naar het verleden. Ik heb het boek geschreven om te laten zien dat naar een vrij land vluchten niet per se betekent dat je je vanaf dan wel vrij en welkom voelt.”

Heropvoedingsles

Het niet welkom voelen en de knagende vraag of ze het goede heeft gedaan loopt als een rode draad door Lu’s leven. Het begint al in 1975, na de hereniging van Noord- en Zuid-Vietnam. „Mijn vader was militair in het Zuid-Vietnamese leger, de verliezers. Hij moest zich na de oorlog elke dag melden en kreeg heropvoedingsles in de Marxistische leer. Dat ging er niet zachtzinnig aan toe.”

Op school in Saigon hoort Lu, de derde van acht kinderen, dat het kapitalistische gedachtegoed slecht is, dat haar vader bij de vijand hoorde. „Je wordt heen en weer geslingerd tussen thuis en de buitenwereld, waar alles is op de communistische partij en het systeem is ingericht. Wij kregen als kinderen het gevoel dat we alles moesten goedmaken wat onze ouders verkeerd hadden gedaan. Dat deden ze heel geraffineerd.”

Twijfel over het systeem

Toch doet een aantal ervaringen Lu twijfelen aan dat systeem. Zo moet ze op school van de geschiedenisleraar bepaalde passages in haar boek met pen doorkrassen en worden vaders van klasgenootjes naar heropvoedingskampen gelokt. „Niemand wilde langer in oorlog leven, dus werkte men mee. Tien dagen zou de training duren. Als je als familie na een jaar wat hoorde, had je geluk. Sommige gezinnen zagen hun vader nooit meer terug.”

Wanneer Lu op school een opstel moet schrijven over een held, krijgt ze daar goede kritieken op. Maar haar personage is niet ideologisch genoeg. Ze kan zich maar beter aanmelden bij een heropvoedingsbeweging voor de jeugd. „Daarmee zou ik definitief afstand nemen van mijn ouders. Dat was voor mij een stap te ver. Maar als ik niet mee zou doen, zou ik altijd een tweederangs burger blijven. Welke keuze ik ook zou maken, ik kon nooit meer mezelf zijn.”

Drie vluchtpogingen

In 1979 betaalt haar vader grof geld om zijn vier oudste dochters mee te laten gaan met een bootje, weg uit Vietnam. Na een zware storm waarbij de motor uitvalt en een overval door piraten begeleidt een Vietnamees schip de vluchtelingen terug naar wal. Gelukkig leven de vier zussen nog, maar alles is voor niks geweest.

Bij de tweede poging, begin 1980, loopt het zo mogelijk nog slechter af. Lu en haar zussen worden verraden en gearresteerd. De jongste drie komen al snel vrij, de oudste zit een maand gevangen onder barre omstandigheden.

Pas in augustus 1980 lukt het Lu om daadwerkelijk te vluchten. „Mijn zus en ik hoorden ineens dat we nu moesten gaan. Mijn twee andere zussen waren niet thuis. Ik heb het mijn vader nooit gevraagd, maar ik denk dat er geen geld meer was om ons alle vier te laten gaan. Tijd om afscheid te nemen was er niet.”

‘Vrij’ tegen een hoge prijs

Vier dagen drijven de zusjes op zee, voordat een Nederlands schip ze oppikt en naar Singapore brengt. In Nederland krijgen de twee asiel. Haar andere twee zussen vluchten maanden later alsnog, naar Australië. Lu’s vader krijgt hier in 1982 tien jaar gevangenisstraf voor.

„Dat kwam heel hard aan. Ik voelde me schuldig. Je weet niet waar je terechtkomt, hebt het moeilijk met jezelf. En dan hoor je dit.” Lu haalt uiteindelijk haar havo-diploma, maar er is veel werkloosheid in de jaren ‘80. „Mensen zagen je liever gaan dan komen. In Vietnam voelde ik me niet welkom, maar hier ook niet.”

‘Ik laat mij niet meer bang maken’

Nu, 38 jaar na haar vlucht uit Vietnam, laat Lu zich niet langer haar vrijheid ontnemen. Ze stopte met haar werk in de commerciële wereld en rondde een studie psychosociale therapie af in 2013. Hierdoor heeft ze de kracht gevonden om zichzelf te accepteren en helpt ze anderen met traumatische problemen. „Ik laat mij niet meer bang maken. De titel van mijn boek, Verborgen Veerkracht, slaat op de talloze keren dat ik tegenslag te verwerken kreeg, maar toch weer de kracht vond om er bovenop te komen. Je moet zelf de verantwoordelijkheid nemen om vrijheid te vinden, dat kan niemand anders voor je doen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe