Ellen Veenema geeft videoles vanuit haar huis.

Docente Esdal College laat leerlingen coronacolums schrijven en krijgt zo honderd inkijkjes in het leven van de pubers

Ellen Veenema geeft videoles vanuit haar huis. Foto: Duncan Wijting

Saaie dagen thuis. Het gemis aan sociale contacten en -wie had dat ooit gedacht- school. Maar ook: blij met de zee van tijd die er nu is. Docent Ellen Veenema liet haar havo-leerlingen ‘coronacolumns’ schrijven. ,,Ik ben getroffen door de eerlijke, humoristische en soms ook ontroerende inkijkjes die ik in hun levens kreeg.’’

Schrijf een column, een verhaal met een persoonlijk tintje, over hoe een 16-jarige deze coronatijd beleeft. Dat was de opdracht die docente Nederlands Ellen Veenema (52) haar havo 4-leerlingen op het Esdal College in Emmen gaf. Het resultaat: pakweg honderd columns over het leven van pubers die al wekenlang thuiszitten. Pubers die worstelen met het volgen van online lessen, of juist blij zijn met dit ‘onderwijs op afstand’. Pubers die bang zijn voor corona, of juist helemaal niet. En pubers die hun sociale contacten missen.

Boterham met veel te veel pindakaas (Liam, 17)

Het is acht uur in de ochtend en de wekker gaat, een vervelend gezoem in mijn oren en ik denk in mijzelf: ‘Dit wordt weer een saaie en verschrikkelijke dag’. Dus ik kom er een half uur later, nadat ik me nog een keer goed in mijn lekkere bed heb omgedraaid, uit. Als ik beneden kom, begroet ik iedereen met de meest neppe glimlach die ik kan opzetten en eet ik een boterham met veel te veel en te smeuïge pindakaas. Bij elke hap die ik neem, blijft er allemaal brood en pindakaas in mijn kiezen plakken. Als ik klaar ben en alles achter de kiezen heb, ga ik naar boven. Eenmaal aangekomen op mijn kamer zie ik wat trainingsapparatuur liggen. (...) Maar dan denk ik bij mezelf dat ik liever met mijn vrienden ga gamen. (Liam Eising uit Sleen, 17 jaar)

Veenema is trots op de pennenvruchten van de leerlingen. ,,Een echte gamer die behoorlijk bèta is en dan met pindakaas komt als metafoor voor een ingedut leven (later in de column laat Liam een pot pindakaas vallen en meer beleeft hij die dag niet echt, red.)... Ja, ik was ontroerd en verbaasd hoe beeldend deze jongeren hun gevoelens en ideeën op papier kunnen zetten. Over het algemeen is havo 4 een moeilijk te motiveren groep. De leerlingen hebben vaak nog niet echt een idee wat ze na de middelbare school willen doen of wat ze willen worden. En het eindexamen is voor hun gevoel nog ver weg. Dus hoe krijg je ze in de aan-stand? Dat is per leerling natuurlijk verschillend. Ik heb bewust gekozen voor het schrijven van een column en geen betoog. Ze moesten echt nadenken over zichzelf. Bovendien is dit iets wat later niet kan worden overgenomen door broertjes of zusjes, haha.’’

Het saaie leventje dat Liam beschrijft, is volgens Veenema herkenbaar. ,,Veel jongeren hebben nu zoiets van: Wat moet ik met mijn tijd? Aan de andere kant zijn er ook leerlingen die deze tijd eigenlijk prima vinden. Een van hen heeft ondertussen de hele tuin geschoffeld en is erachter gekomen dat hij dat leuk vindt om te doen. Het beeld dat uit de columns haar voren komt, is heel divers.’’

Een grote kei in de weg, dat is de corona (Harald, 16)

Het ging allemaal zo lekker, en dan heb je de corona die er opeens tussen glipt. Ik weet niet hoe anderen erover denken, maar mij haalt het in zekere zin uit de flow. Stel je voor, je bent op een normale dag aan het hardlopen, en je doet flink je best om de eindstreep te halen. Maar dan, staat er ineens een grote kei in de weg, waardoor je via een andere weg de eindstreep moet halen. Die kei, dat is de corona. (Harald Hilbrands uit Oosterhesselen, 16 jaar)

In het begin overheerste bij de scholieren een vakantiegevoel. Coronacation (een samentrekking tussen corona en vacation ), zoals het op sociale media wordt genoemd. ,,Lekker geen school. Het gevoel van ijsvrij. Maar dat sloeg al heel snel om in: Ik verzuip. Hoe moet ik dit doen? Ook wel een beetje angst. Gek, vreemd, unheimisch. En daarna kwam er een fase met weer meer structuur. Ook bij ons op school. Elke docent had al vrij snel zijn eigen vak voor elkaar, maar het overzicht voor de leerlingen ontbrak. Nu gaat dat een stuk beter.’’

Deze onzekerheid is dodend (Mariet, 16)

Hoe kan deze vijand zonder gestalte onze goed opgebouwde economie zo tot wanhoop drijven? De horecagelegenheden zijn gesloten. (...) Attractieparken zijn dicht. Er draait geen enkele film. Geen klanten, geen inkomsten. Wie veroorzaakt deze krankzinnigheid? Zijn wij het zelf? Doen we niet genoeg aan het voorkomen van de verspreiding? Of hebben we het niet vroeg genoeg aangepakt? Vertel het me, want deze onzekerheid is dodend. (Mariet Witvoet uit Aalden, 16 jaar)

Die angst is niet iets wat Veenema bij iedereen terugziet. ,,Ik zie dat meer bij de meisjes, vooral die het profiel C&M (cultuur en maatschappij) doen. De jongens staan er meestal nuchterder in. Meisjes slaan ook vaker uitnodigingen voor feestjes af, die er echt wel zijn. Ze houden meer afstand van hun vrienden. Ik praat nu gechargeerd, hè. Er zijn natuurlijk individuele verschillen.’’

Uitslapen is toch wel een van de beste dingen (Emilie, 16)

Ik geef toe, les vanuit thuis is niet het leukste wat er is. Ik snap ook dat scholieren hun vrienden missen, dat doe ik ook. Toch vind ik dat aan deze ‘coronacation’ meer voordelen dan nadelen zitten. (...) Denk bijvoorbeeld aan het uitslapen. (...) Als puber is uitslapen toch echt wel een van de beste dingen om je dag mee te kunnen beginnen, of nou ja, wat er dan nog van je dag over is. Naast het uitslapen heb je nu veel meer vrije tijd. Oké, er is natuurlijk wel schoolwerk te doen, maar aangezien je je schoolwerk over de hele week kunt verdelen, blijft er nog genoeg tijd over op een dag om dingen te doen waar je misschien eerst helemaal geen tijd voor had, gamen bijvoorbeeld. (...) Waar ik nu bijvoorbeeld ook tijd voor heb, is sporten. Ik hoor ook veel van medescholieren dat ze een nieuwe taal leren. Non è fantastico? (Emilie Veenstra uit Emmen, 16 jaar)

De leraren zien in deze tijd grote verschillen tussen leerlingen die goed zelfstandig kunnen werken en zelfs méér leren dan voorheen, en leerlingen die dat niet goed kunnen. ,,We merken dat deze situatie als een soort katalysator werkt bij leerlingen die ergens al wel het vermogen hadden om te plannen en zelfstandig te werken. Zij werken nu efficiënter dan wanneer wij ze door ons in een keurslijf worden gedrukt. Hen moet je straks dus ook niet te dicht op de huid zitten. Maar je hebt ze er ook bij die zich aan het begin van een online les melden en daarna hun microfoon en camera uitzetten. Dan wéét ik gewoon dat ze zitten te gamen. Maar wat moet ik doen? Ik kan ze er moeilijk uit sturen. En ik kan ook niet iedereen interactief bij de les betrekken. Ik heb zo’n honderd leerlingen in één online les zitten.’’

De deur staat wijd op en de vogeltjes hoor ik fluiten (Ditte, 16)

Sommige leerlingen schreven ook over het surrealistische gevoel dat ze bekruipt. De wereld is in de ban van een pandemie, maar zo vóelt het niet echt. En dat gevoel vinden ze dan weer egoïstisch van zichzelf.

Op de een of andere manier voelt het nog niet dat hier in Emmen corona is. En helemaal al niet in Zuidbarge, waar ik woon. En door het lekkere weer tegenwoordig gaan mensen toch massaal naar buiten, wat ik ook wel snap. Als ik eerlijk moet zijn, ik ben ook elke dag buiten te vinden. Quarantaine geeft mij ook een soort rust van binnen die ik de voorgaande jaren nog niet ben tegengekomen. Terwijl ik dit typ kijk ik naar buiten en kijk ik over het landschap waar een strak blauwe lucht boven hangt. De deur staat wijd open en de vogeltjes hoor ik fluiten. (Ditte van Oosterom uit Zuidbarge, 16 jaar)

Mijn egoïstische gedachte heeft vast met mijn leeftijd te maken (Isa, 16)

Ik moet eerlijk toegeven dat ik niet iedere dag aan al die mensen denk die heel erg ziek zijn door dit virus of erger nog het niet zullen overleven. Eerlijk gezegd vraagt mijn puberbrein zich af of ik deze zomer nog naar het heerlijke Gardameer kan gaan om weer met mijn vakantievrienden feest te vieren. Ook vraag ik mij af wanneer rapper Snelle zijn optreden zal doorgaan waar ik met mijn vriendinnen in april heen zou gaan. Mijn egoïstische gedachte heeft vast met mijn leeftijd te maken. Dat hoop ik dan maar. (Isa Franke uit Emmen, 16 jaar)

Het raakt Veenema. ,,Ik vind het zo eerlijk dat ze dit soort gevoelens delen. Het feit dat iemand zich afvraagt of zij dan egoïstisch is, maakt haar juist níet egoïstisch. Soms had ik tranen in de ogen bij het lezen en soms rolde ik juist van de bank, zo grappig. Ik vind het heel fijn dat ik zo’n inkijkje in de persoonlijke levens heb gekregen van de leerlingen. In andere tijden ontbreekt daar vaak de tijd en ruimte voor.’’

Ik had niet in de gaten dat dit virus later mijn sociaal leven en de gezelligheid op school zou beïnvloeden. Je leest het goed, de gezelligheid op school. Wat mis ik mijn leven op school. Elke dag zeg ik tegen mijn moeder, dat ik nooit meer zal zeuren dat ik naar school moet. (Isa)

Dat kan, per 1 juni. Gelukkig maar, zegt Veenema. ,,Persoonlijk maak ik me best zorgen over havo 4 en vwo 5, de zogeheten voor-examenklassen. Deze leerlingen moeten wel goed toegerust zijn om volgend jaar eindexamen te doen. En ze moeten nog tentamens maken die meetellen voor het eindcijfer. Ik hoop heel erg dat we daar nog goed aandacht aan kunnen besteden. De leerlingen kijken er zelf ook echt naar uit om weer naar school te gaan. Het beeld uit de columns is dat twee derde school mist. En allemaal missen ze de sociale contacten.’’

Als ik eenmaal weer in bed lig denk ik bij mijzelf, wat was dit een saaie en verschrikkelijke dag. Ik kan niet wachten tot ik weer gewone lessen op school kan volgen. (Liam)

menu