Hongaarse Racka’s verbazen toeristen

Voorbijgangers vallen van verrassing bijna van de fiets. Wat zijn dat? De zeldzame Racka-schapen in Mantinge lijken recht uit Star Wars weggelopen.

Met op en neer deinende dreadlockvachtjes rennen de Racka-schapen op Martin Mathijsse af. Brood heeft hij, voor niks anders willen ze komen. Het oeroude schapenras is nogal op zichzelf. ,,En wij maken er geen aai-lammeren van’’, zegt Martin.

Benedictus

De imposante gekrulde, wijduitstaande hoorns gebruiken de schapen om elkaar weg te duwen bij het brood. Ze prikken ermee in elkaars zij, waardoor er regelmatig plukken wol aan hun hoorns hangen. Het botsen van de hoorns klinkt al bij een zachte douw gevaarlijk. ,,Het kan wel eens te hard gaan’’, weet Martin. ,,Dan moeten we ze uit elkaar halen.’’

Martin en Manilde Mathijsse uit Mantinge hebben een verhuurbedrijf met kampeerbusjes, Tralaluna. Maar ze krijgen bijna meer toeristische aandacht door hun hobbyschapen. ,,Mensen komen hier spontaan aan de deur omdat ze op de lijst willen voor de wol. Toeristen stappen van de fiets en vragen zich hardop af of het rare geiten zijn. Soms zitten we om de hoek en roepen we: nee, dit zijn schapen!’’

loading

Ze begonnen per ongeluk met de kudde, zoals wel meer in hun leven op toeval berust. ,,Behalve onze relatie, we zaten op Relatieplanet, dus dat is wel bewust gegaan.’’ Martin Mathijsse had te veel werk van zijn IJslandse paarden, dus moest er ééntje weg. Hij zou worden afgeleverd bij een boerderij in Epe. Manilde: ,,Dus, paard uit de trailer, zagen we daar ineens bijzondere schapen staan. Eéntje stond apart, Benedictus. We vroegen waarom. Nou, hij zou morgen naar de slager gaan omdat er een knik in zijn hoorns zat. Tenzij wij hem mee zouden nemen.’’

Kudde

De twee keken elkaar aan. Manilde: ,,Ik ken die blik van Martin, die wilde Benedictus gelijk meenemen. Ik sputterde nog tegen en zei: we wilden toch juist minder werk? Maar daar had Martin ook argumenten voor.’’ Martin, lachend: ,,De schapen eten de pollen op die de paarden laten staan. Daarom heb je er minder werk van.’’

Lang verhaal kort: Racka-ram Benedictus ging mee. ,,Maar ja, één schaap is ook maar zo alleen. Dus we kregen er een ooi bij: Nicolette. En Nicolette bleek zwanger van een tweeling, dus we hadden direct een kudde.’’

Oersterk

Het bleek toch wat meer werk dan ze dachten, het stroomdraadje in de omheining dat genoeg is om paarden op afstand te houden, boeide de Racka’s niks. Pas na meerdere reparaties en vier stroomdraden braken de schapen niet meer uit. Verder redden de dieren zich prima, ze zijn sterk, blijven in de winter buiten en lammeren zonder hulp.

Manilde: ,,In de tien jaar dat we de kudde hebben, hebben we nog nooit een dierenarts gebeld. Soms proberen we erbij te zijn als ze lammeren en zitten we uren op een stoel te wachten. Als je dan even naar binnen gaat en je komt weer naar buiten, zijn de lammeren geboren. Dat doen ze liever alleen.’’

Racka-city

Behalve werk, hebben de schapen al veel moois gebracht: ,,We hebben er zelfs vrienden door gekregen. De wol is erg populair, ze hebben een heel dikke, lange vacht. Via Marktplaats verkopen we de wol. Van Benedictus’ wol hangt zelfs een kunstwerk in Californië. We lachen ons dood als we weer een stukje Benedictus opsturen.’’ Van de opbrengst van de wol kan Martin zich eens per jaar uitleven in de kroeg. Het scheren is wel een onderneming. De schapen zijn schuw en laten zich niet gauw vangen. Eenmaal gevangen zijn ze wel makkelijk vast te houden aan hun hoorns. ,,Zoals je op een fiets zit’’, zegt Martin. Eigenlijk wil hij ze liever niet scheren. ,,Met hun lange dreadlockachtige vacht zijn ze het mooist. Maar ja, dan krijgen ze het in de zomer echt te warm.’’

En wat blijkt? Benedictus nakomelingen hebben allemaal prachtige rechte hoorns, zonder knik. De kudde wordt inmiddels zo groot, dat een deel van de beesten naar een andere locatie in Mantinge gaat. Als je bedenkt dat er over de hele wereld maar een paar duizend Racka’s zijn, is Mantinge straks met twee kuddes een epicentrum van dit bijzondere schapenras. Racka-city.

loading  

Het Rackaschaap

Het Rackaschaap is een oeroud en zeldzaam schapenras dat oorspronkelijk uit Hongarije komt. Op muurtekeningen van zo’n 8000 jaar oud zijn de Racka’s al te zien. Ze hebben lange schroefvormige hoorns in de vorm van een V die wel een halve meter lang kunnen worden. Het is een sober ras dat zichzelf redt in allerlei (moeilijke) weersomstandigheden.

Na de Tweede Wereldoorlog werden de Racka’s met uitsterven bedreigd. Er waren nog maar 200 ooien over. Door een reddingsactie van de regering is de populatie opgekrikt tot enkele duizenden. De Hongaarse staatsboerderij Hortobâgy houdt permanent minimaal 750 ooien om het ras veilig te stellen.

menu