Om de politieke, bestuurlijke en financiële crisis te bezweren stapt Hoogeveen over op een zakencollege met vier nieuwe wethouders.

Hoogeveen krijgt een zakencollege. Hoe functioneert dat?

Om de politieke, bestuurlijke en financiële crisis te bezweren stapt Hoogeveen over op een zakencollege met vier nieuwe wethouders. Foto: Marcel Jurian de Jong

Een zakencollege moet de gemeente Hoogeveen, die jarenlang werd geteisterd door en bestuurlijke chaos en financieel wanbeleid, er weer bovenop krijgen. Hoe functioneert dat?

Hoogeveen wilde alles: een bovenregionaal sportpark, een ronkende parkeergarage, prachtige multifunctionele accommodaties in de wijken en dorpen, een flitsend centrum, een reconstructie van het stationsgebied en nog veel meer. Het kon niet op.

Ambities eindigen in rampspoed

De gemeente rekende zich rijk, maar de wal keerde het schip. Het eindigde in financiële rampspoed, bestuurlijke chaos en begin juli tot de onvermijdelijke val van het college van Gemeentebelangen, CDA en ChristenUnie, nadat eerst twee wethouders van Gemeentebelangen waren opgestapt.

Om Hoogeveen er weer overeind te helpen is onder meer een jaarlijkse bezuiniging nodig van vele miljoenen euro’s. Ook het bestuur wordt aangepakt. Om te voorkomen dat het herstelbeleid verzandt in ouderwets politiek gekrakeel is besloten een zogeheten zakencollege aan te stellen.

Dit zakencollege gaat bestaan uit vier wethouders die niet zijn gelieerd aan de bestaande politieke partijen in Hoogeveen. De nieuwkomers worden benoemd op grond van hun deskundigheid en bestuurlijke vaardigheden. Een selectiecommissie zal de vier wethouders na een sollicitatieprocedure begin oktober aanwijzen.

Een uitzondering op de regel

Het instellen van een zakencollege is volgens Solke Munneke, hoogleraar staatsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, ‘een uitzondering op de regel’. Het gebeurt niet heel vaak, maar het is ook weer niet uniek. Zo’n zakencollege wordt ingesteld als het politieke bedrijf niet meer naar behoren functioneert, zoals in Hoogeveen de afgelopen jaren.

Er kleeft ook een symbolische betekenis aan, zegt Munneke. ,,Er gaat een signaal van uit dat de wijze waarop er politiek is bedreven niet op dezelfde voet verder kan gaan. Het probleem is zo groot, dat het echt fundamenteel anders moet.’’

Het instellen van een zakencollege is volgens Munneke geen tijdelijke opschorting van het democratisch bestuur. Wethouders worden nooit rechtstreeks gekozen. Ze zitten er op basis van een raadsbesluit. ,,De zakenwethouders worden net als politieke wethouders door de meerderheid van de gemeenteraad benoemd. En de raad kan evengoed controle uitoefenen op hun beleid en hen ter verantwoording roepen. Wat dat betreft verandert er niets.’’

Bestuurders met expertise

Normaal is er een directe band tussen de wethouder en de politieke partij in de gemeenteraad. Sinds wethouders ook van buiten mogen komen is die relatie tegenwoordig soms misschien wat minder hecht, maar er is nog steeds een directe politieke lijn met de eigen fractie. ,,En hij weet ook wat er speelt in de andere fracties. Daar bouwt hij zijn beleid op. Dat geeft stabiliteit.’’

Bij een zakenwethouder is dat niet het geval. Die is louter om zijn functioneren en expertise op een bepaald terrein benoemd. ,,De politieke band met de fracties in de gemeenteraad is minder van belang. Hij heeft er ook minder weet van of de raad zijn voorstellen wel accepteert. Het moet om die reden wel goede mensen zijn die met objectieve argumenten de raad weten te overtuigen.’’

Of de zakenwethouders hun politieke neutraliteit daadwerkelijk in acht nemen valt niet te voorspellen, meent Munneke. Er ligt een profiel met eisen waaraan ze moeten voldoen en doelen die ze moeten halen, die bijvoorbeeld betrekking hebben op de gemeentelijke financiën of het sociale domein. ,,De praktijk zal uitwijzen of ze objectief handelen.’’

Zakencollege kan niet alleen op de winkel passen

Er wordt volgens Munneke ten onrechte door sommigen vanuit gegaan dat het zakencollege, dat naar verwachting op 8 oktober wordt geïnstalleerd, slechts een tijdelijke periode tot de volgende verkiezingen moet overbruggen.

Munneke: ,,Dat is nog bijna 2 jaar. Dat noem ik niet kort. Zo’n zakencollege moet niet op de winkel passen, maar allerlei keuzes maken, die zowel politieke als maatschappelijke consequenties hebben. Er zijn wel degelijk risico’s aan verbonden. Er kan ook vanuit diverse geledingen kritiek op het beleid komen. Maar het kan ook goed werken.’’

menu