Er wordt geprotesteerd tegen de komst van het waterstofproject.

Hoogeveen trekt een jaar uit om draagvlak te creëren voor nieuw waterstofproject

Er wordt geprotesteerd tegen de komst van het waterstofproject. Foto: Gerrit Boer

Om draagvlak te krijgen voor het verwarmen van woningen met waterstof gaat de gemeente Hoogeveen komend jaar in gesprek met bewoners van woonwijk Erflanden. Dat zegt wethouder Werner ten Kate.

Volgens hem wordt 2021 een belangrijk jaar voor het Hoogeveense waterstofproject. Bewoners in Erflanden krijgen voor de kerst een brief in de bus met het vervolgproces.

De kern van de boodschap? Ten Kate: ,,Dat dit nog maar het begin is. Het komende jaar gaan we met de bewoners in overleg met het project. Hoe gaan we het doen, in welk tempo en met wie? Het is een gezamenlijke reis.’’

Volgens de wethouder, die in oktober het stokje overnam van Gert Vos, mogen de bewoners zelf een projectleider aanstellen. ,,Die werkt alleen voor de bewoners.’’

In de nieuwbouwwijk leven nog veel vragen en zorgen; over de toepassing, de kosten, de veiligheid en de duurzaamheid. Ten Kate heeft daar begrip voor. ,,Ik zou ook veel vragen hebben als ik in Erflanden woonde. Waarom bijvoorbeeld moet mijn verwarming omgezet worden van aardgas op waterstof? Het gaat nu toch prima?’’

Klimaatakkoord

De wethouder wijst op de aanleiding voor de Hoogeveense exercitie: het klimaatakkoord. Daarin staat dat Nederland in 2050 van het fossiele aardgas af wil om de uitstoot van CO2 flink te verminderen en de bevingsproblemen in Groningen een halt toe roepen.

,,Dat is een politiek besluit’’, zegt Ten Kate. ,,Daar kun je van alles van vinden, maar wij beschouwen het als een gegeven. Alle handtekeningen van rijk, provincie en gemeenten staan er onder.’’

Volgens de wethouder gaat het om een ‘mega-operatie’ die in de komende dertig jaar gestalte moet krijgen.

Duurzame toepassingen

Deskundigen pleiten voor een mix van duurzame toepassingen, uiteenlopend van een warmtenet (via duurzame industriële restwarmte), all-electric (de volledige energievraag elektrisch invullen), biogas (gasmengsel van methaan en koolstofdioxide) of groene waterstof.

Die mix is heeft te maken met veel oude, slecht geïsoleerde woningen, maar ook met de beperkingen van stroomtransport. Ten Kate: ,,Als iedereen een warmtepomp zou aanschaffen, loopt het spaak. Zoveel stroom krijgen we gewoonweg niet door het netwerk.’’

Hij weet uit ervaring hoeveel elektriciteit een warmtepomp verbruikt. Thuis, in Ommen, heeft Ten Kate er eentje staan. ,,Ik ben al volledig van het aardgas af. Dat viel samen met een verbouwing.’’

Voor het Noorden wordt de toepassing van waterstof als erg kansrijk gezien. Ten Kate: ,,Er zijn ambities om ten noorden van de Wadden windmolens te plaatsen om met de opgewekte groene stroom duurzame waterstof te maken.’’

Daarnaast ligt in dit deel van het land het gasnetwerk van de NAM, dat steeds minder gebruikt wordt.

loading

Kip-ei discussie

Om waterstof in grote hoeveelheden te kunnen produceren is voldoende afzet nodig. Maar andersom ook: om waterstof op grote schaal af te nemen, heb je voldoende productie nodig. ,,De kip-ei discussie’’, typeert Ten Kate.

De prijs van waterstof is nu hoog omdat er nog onvoldoende geproduceerd wordt. ,,De eerste kleurentelevisie was ook duur’’, schetst hij. ,,Dus is volume nodig om de prijs te drukken. Of het vervolgens goedkoper of duurder wordt dan aardgas is lastig te zeggen. De aardgasprijs is nu nog heel laag, maar niemand weet hoe dat over 30 jaar is.’’

Waarom waterstof in Erflanden? Volgens Ten Kate ligt de woonwijk vlakbij de NAM-gasbehandelingslocatie Ten Arlo, waar waterstof kan worden opgeslagen.

,,We liggen aan de infrastructuur om waterstof hier te krijgen en kunnen er ook nog een zonneparkje aanleggen om groene elektriciteit op te wekken.’’ Verder zijn de woningen in Erflanden goed geïsoleerd. ,,Maar niet voldoende om energieneutraal te kunnen zijn.’’

Draagvlak

Het project in Hoogeveen staat of valt echter met (voldoende) draagvlak. ,,We hebben de medewerking van iedere inwoner nodig’’, beseft de wethouder.

Met het waterstofplan komt de gemeente letterlijk achter de voordeur van bewoners. ,,Dat kan alleen maar met medewerking van de betrokkenen. Zo simpel is het.’’

Geen dwang dus? Ten Kate: ,,We kunnen niemand dwingen of verplichten. De vraag is natuurlijk wel of de energietransitie in 2050 voltooid kan worden op basis van vrijwilligheid. Maar dat is een landelijke discussie, waar het rijk op moet acteren.’’

Volgens Ten Kate zitten er nog een aantal go/no go momenten in het proces. ,,We gaan het komende jaar in gesprek met de bewoners van Erflanden. Goed luisteren naar hun opvattingen en zorgen. Zoveel mogelijk antwoorden geven. En steeds de vraag: kunnen we de volgende stap zetten?’’

De gemeente wil met de bewoners kijken welke woningen op welk moment overgezet kunnen worden van aardgas op waterstof. ,,Waar we beginnen is nog niet bekend’’, zegt Ten Kate. ,,Als het bij blokje A niet lukt, doen we eerst blokje B. Dat kan. We gaan echt geen 427 woningen binnen een week omzetten van aardgas op waterstof.’’ ’’

Drie zaken zijn volgens hem van groot belang: veiligheid, haalbaarheid en betaalbaarheid. De eerste twee hebben al een groen vinkje: Het is veilig en technisch haalbaar, zo wees recent onderzoek uit. Het bestaande gasleidingennet wordt gebruikt voor de doorvoer van waterstof.

En de betaalbaarheid? Het uitgangspunt van de gemeente is een ‘woonlasten neutrale’ omzetting. Dus geen hogere energierekening voor bewoners. ,,En daarvoor is externe subsidie nodig, anders kan dat niet’’, verklaart Ten Kate.

In de gemeentelijke knip zit inmiddels 4,4 miljoen euro van het rijk en 6,5 ton van de provincie Drenthe. Deze overheden hebben volgens Ten Kate geen expliciete voorwaarden gesteld. ,,Ze willen vooral leren van de ervaringen in Hoogeveen.’’

6300 euro

De subsidie wordt onder meer gebruikt voor de energietransitie in woningen. De raming voor aanpassingen per huis bedraagt 6300 euro, gebaseerd op de verwachte aansluitkosten, de prijs voor een waterstof cv-ketel en de vervanging van gasfornuizen. Daarnaast wordt de komende vijftien jaar het verschil gecompenseerd tussen waterstof en gas.

Mocht de prijs per woning(aanpassing) hoger worden, dan gaat Hoogeveen afschalen. ,,Dan zouden we bijvoorbeeld bij 300 woningen kunnen eindigen in plaats van de 427 die we willen overzetten van aardgas op waterstof.’’

De wethouder benadrukt dat de gemeente Hoogeveen niet meebetaalt aan het waterstofproject in deze gemeente. ,,We steken er alleen uren in, geen geld. Dat is en blijft uitgangspunt.’’

Hij wil zich niet vastpinnen op data. De bouw van de nieuwe wijk Nijstad-Oost begint na de zomer van 2021. Zo’n 80 van de 100 huizen krijgen een waterstof cv-ketel. De eerste woning in de bestaande wijk Erflanden wordt volgens Ten Kate niet vóór juli 2022 aangesloten.

Na het westelijke deel van Erflanden moet de rest van de woonwijk moet na 2027 volgen, zo is de planning.

loading

Bewoners: te makkelijk en te snel

Ze hebben niets tegen de verduurzaming. Maar drie bewoners van Erflanden in Hoogeveen vinden dat de gemeente te makkelijk en te snel over wil gaan op verwarming van woningen met waterstof. ,,De informatie is onvolledig en roept veel vragen op.’’

Gert Jassies, Erik Reumer en Ewout Verschuur wonen al jaren in nieuwbouwwijk Erflanden. Ze volgen de ontwikkelingen rond de komst van waterstof met interesse, maar hebben zorgen over het tempo en de communicatie rond het ambitieuze project.

,,Wij zijn niet per se tegen waterstof’’, trapt Gert Jassies af. ,,Alleen roept de manier waarop de gemeente het project presenteert veel vragen op, met name als het gaat om de haalbaarheid en betaalbaarheid. Wat gaat het ons als bewoners uiteindelijk kosten? Wat zijn de risico’s?’’

Ewout Verschuur vraagt zich af waarom de gemeente in het najaar van 2017 met het waterstofproject is gestart, zonder de wijkbewoners in Erflanden eerst te polsen.

,,Zo van: we hebben een mooi, kansrijk plan, waarvoor we subsidie kunnen krijgen. Maar wat vindt u daar nu van? En als het leeuwendeel daarmee verder wil, dan heb je automatisch al wat draagvlak.’’

Volgens hem was de lancering in 2017 ‘makkelijk, goedkoop en ondoorzichtig.’ ,,En de informatievoorziening op de website is ook nu nog dun, soms tegenstrijdig en het geeft geen antwoord op belangrijke vragen. Het is vooral propaganda voor waterstof.’’

Het drietal vreest dat de gemeente onomkeerbare stappen zet. ,,Met het gevaar dat we later voor voldongen feiten staan.’’

Erik Reumer vindt de ‘vrijwilligheid’ waar de gemeente mee schermt niet meer dan een doekje voor het bloeden. ,,Stel dat je niet mee wilt doen met waterstof. Dan ben je er dus niet klaar mee. Je zult dan op zoek moeten naar alternatieven die ook geld kosten. Want uiteindelijk moet iedereen van het aardgas af.’’

De drie bewoners willen onder meer weten wat de door de gemeente genoemde eigen bijdrage voor bewoners inhoudt, waarom de nieuwe waterstof cv-ketels gehuurd moeten worden en wat er gebeurt als waterstof in de toekomst géén succes wordt.

Hoogeveen heeft aangegeven dat de woonlasten door de omzetting naar waterstof niet mogen stijgen. De komende vijftien jaar wil de gemeente het (grote) verschil tussen waterstof en gas compenseren.

Reumer: ,,Maar hoe dan? Op individuele basis of wordt een gemiddelde aangehouden? En hoe gaat het na die vijftien jaar verder? Betalen we dan zelf het verschil?’’

,,Stel dat het project flopt’’, vult Jassies aan, ,,dan hebben we in Erflanden woningen met een veel te hoge energierekening. Verkoop je huis dan maar eens.’’

Het drietal wil niet de zure criticaster uithangen. ,,Maar het is toch niet meer dan logisch dat je vooraf wilt weten wat de gevolgen van deze energietransitie zijn’’, stelt Verschuur. ,,Maak dat inzichtelijk. Daar hebben bewoners recht op.’’

Binnen de woonwijk worden de namen van het kritische drietal in verband gebracht met het onlangs geplaatste protestbord, bij de entree van de wijk. Maar daar zeggen ze niets van te weten.

,,Wij waren het in ieder geval niet’’, zegt Reumer. ,,Maar het geeft wel aan dat er verzet is tegen de plannen.’’

De drie mannen denken dat het huidige sentiment in Erflanden vooral te maken heeft met de gebrekkige communicatie. Jassies: ,,Door prangende vragen van bewoners onbeantwoord te laten, kweek je geen begrip en vertrouwen in dit proces.’’

menu