In de Hoogeveense wijk Erflanden is het de bedoeling dat vanaf 2022 gefaseerd 427 woningen omgezet worden van aardgas op waterstof

Huizen verwarmen met waterstof is technisch mogelijk, stelt een onderzoeksrapport. Grote vraag: willen bewoners het ook?

In de Hoogeveense wijk Erflanden is het de bedoeling dat vanaf 2022 gefaseerd 427 woningen omgezet worden van aardgas op waterstof Foto: Aerophoto Eelde

Technisch kunnen huizen in een woonwijk met waterstof verwarmd worden, zoals in Hoogeveen de bedoeling is. Maar wat zijn de effecten? Hoe zit het met de veiligheid en de betaalbaarheid? En bovenal: willen de bewoners het ook?

Hoogeveen weet de ogen landelijk op zich gericht als het gaat om de toepassing van waterstof in woonwijken. Het goedje kan onder meer gebruikt worden voor het verwarmen van huizen via bestaande gasleidingen. De eerste cv-ketels op waterstof zijn inmiddels ontwikkeld.

Klimaatdoelstelling

Over dertig jaar moeten gebouwen grotendeels CO2-neutraal zijn, zo luidt de klimaatdoelstelling. Duurzaam opgewekte (groene) waterstof moet daarbij een vergelijkbare rol gaan spelen als aardgas, dat nu nog dominant is.

Anno 2020 is de toepassing van waterstof in gebouwen en woningen vooral kleinschalig en proefmatig. Hoogeveen kan zich, wat betreft schaalgrootte, onderscheiden.

In Nijstad-Oost wordt na de zomer van 2021 begonnen met de bouw van 80 tot 100 huizen die op een waterstofdistributienet worden aangesloten. De waterstof wordt met vrachtwagens aangevoerd en bovengronds opgeslagen bij de nabijgelegen NAM-locatie. De volgende stap is een gefaseerde omzetting van aardgas naar waterstof in 427 bestaande woningen in de wijk Erflanden.

Demonstratieproject

Daartoe hengelde Hoogeveen onlangs een rijkssubsidie binnen van 4,4 miljoen euro. Het lokale initiatief staat te boek als demonstratieproject. Dat betekent nog veel uitzoeken, ontwikkelen, testen en ervaring opdoen. Volgens de onderzoekers gaat er in woningen niet geëxperimenteerd worden. ,,Vooraf moet alles duidelijk, veilig en betrouwbaar zijn.’’

De afgelopen drie jaar heeft een consortium van bedrijven en overheden gewerkt aan een eindrapport voor de waterstofwijk. Donderdag presenteerden ze de conclusies en aanbevelingen, bedoeld voor beleidsmakers, bestuurders, projectontwikkelaars en wijk- en energiecoöperaties.

Testen

Uit het onderzoek blijkt dat verwarming van huizen met waterstof technisch mogelijk is. Sinds juni van dit jaar worden waterstof cv-ketels van een bedrijf uit Assen getest in een expertisecentrum van de Hanzehogeschool in Groningen.

In die test wordt gedurende 105 dagen de werkelijkheid versneld nagebootst. Er wordt onder meer gekeken naar de werking van de ketel, de lekdichtheid, de bruikbaarheid van bestaande leidingen en de kwaliteit van de materialen.

Uit eerdere simulaties blijkt dat waterstof cv-ketels net zo goed en veilig kunnen presteren als de apparaten op aardgas. Ook blijken waterstof cv-ketels 50 tot 80 procent minder stikstof te produceren dan de aardgas cv-ketels.

Aan de andere kant moet nog wel meer kennis vergaard worden over de effecten van de toepassing van waterstof.

Veiligheidsmaatregelen

Volgens de onderzoekers mag daarom niet de suggestie worden gewekt dat aardgas simpelweg door waterstof vervangen kan worden. Maar, stellen ze, met de juiste veiligheidsmaatregelen is het mogelijk. Het gaat onder meer om de komst van een systeem dat alarmeert bij eventuele lekkage.

Technisch bewijs is echter niet voldoende. Het is bijvoorbeeld nog onzeker wanneer, in welke hoeveelheden en tegen welke prijs waterstof beschikbaar zal zijn. En, cruciaal volgens de onderzoekers, is lokaal draagvlak van inwoners. Zijn zij bereid om over te stappen? Een deel staat er voor open, maar er zijn ook veel zorgen en scepsis.

Draagvlak?

In de Hoogeveense wijk Erflanden is nog geen goed beeld van het draagvlak. Op een bewonersenquête in april vorig jaar heeft maar 9 procent, zo’n honderd huishoudens, gereageerd. Te weinig voor een representatieve steekproef. De draagvlakpeiling wordt elk jaar herhaald.

In de nieuwbouwwijk hebben veel bewoners ook gashaarden. Aanvankelijk stond daarover niets in het project, maar dat is nu aangepast. Ook aan gashaarden op waterstof wordt gewerkt, melden de onderzoekers.

Gemak

Wat de omzetting van gas naar waterstof bewoners gaat kosten, is nog onduidelijk. Betaalbaarheid is uiterst belangrijk voor draagvlak. Gemak ook: geen sores dus over forse ingrepen in de woning. De claim: er gebeurt niets anders dan vervanging van bestaande apparaten.

Voorlopig is gas nog veruit goedkoper dan groene waterstof. Die prijs wordt onder meer bepaald door vraag en aanbod, de kosten om waterstof te maken en de prijzen van elektriciteit. De kosten van de technieken (elektrolyse) zijn nog hoog en groene stroom is schaars.

Verreweg de meeste waterstof wordt gewonnen uit aardgas. Dat productieproces kost veel energie en veroorzaakt uitstoot van broeikasgassen. Groene waterstof wordt geproduceerd uit stroom van windmolens of zonneparken. Daar komt geen CO2 bij vrij.

Industrie aanjager

De belangrijkste aanjager voor de ontwikkeling van een groene waterstofmarkt is de industrie. Daar zijn volgens de onderzoekers mogelijkheden voor schaalvergroting en ontwikkeling van een netwerk voor het transport.

De onderzoekers vinden dat de landelijke overheid de energietransitie moet reguleren, met een ‘zorgvuldige afsluitplicht’ voor aardgas in 2050. ,,Dat beleid is nodig om nieuwe betrouwbare systemen te kunnen realiseren en om bewoners duidelijkheid te bieden.’’

Voor het project Waterstof Hoogeveen wordt de komende periode aansluiting gezocht met installateurs en aannemers voor de bouw, energieleveranciers en waterstoftransporteurs.

menu