Tineke Pieters. Foto: Marcel Jurian de Jong

Advocaat Tineke Pieters: 'Iemand die iets ergs heeft gedaan, is niet de hele dag een monster'

Tineke Pieters. Foto: Marcel Jurian de Jong

De sociale advocatuur heeft het moeilijk door bezuinigingen op de gefinancierde rechtsbijstand. Strafpleiter Tineke Pieters (53) uit Hoogeveen vindt dat de grens is bereikt. „Het steekt mij dat wij worden weggezet als graaiers die voor de lol procederen.”

Tineke Pieters is trots op haar kantoor, de strafpraktijk die zij heeft opgebouwd. Haar advocatenkantoor is geen statig pand aan een historische gracht. Het staat aan de Industrieweg in Hoogeveen, schuin tegenover een grote ruitersportzaak met een bijna levensecht paard op de parkeerplaats. In het pand van de advocaat kijken vanachter de klapdeuren twee grote witte honden nieuwsgierig de wachtkamer in. Het zijn Puk en Gijs: Zwitserse herders die elke dag meegaan naar kantoor.

Pitbull

Haar cliënten typeren strafpleiter Pieters als een pitbull, een pittige tante in de rechtszaal. Maar nu begint zij aarzelend. „Ik vind het wel een moeilijke exercitie. Normaal gesproken gaat het over zaken, daar kan ik me op voorbereiden. Over mezelf praten, vind ik wel lastig.” Het is typische Drentse nuchterheid die nergens op is gebaseerd, blijkt al gauw. Want als zij eenmaal begint te vertellen, is er geen houden meer aan.

Tineke Pieters (geboren in Koekange) is ruim een kwart eeuw advocaat. Sinds dertien jaar heeft zij haar eigen kantoor in Hoogeveen. Als kind kreeg zij van haar moeder mee om voor zichzelf op te komen. „Ik werd vaak uitgescholden, omdat ik rood haar had. We zijn een paar keer verhuisd en elke keer begon op school het gesodemieter opnieuw. Ik maakte zelf een einde aan het pesten. Daar had ik een effectieve methode voor gevonden. Midden op het schoolplein pakte ik degene aan die het hardste schreeuwde. Ja, ook fysiek. Dat bleek het beste te werken.”

Klap met bijl overleefd door dikke schedel

Vechten doet zij al lang niet meer met haar vuisten. Een vechtersbaasje met een sociaal hart is ze nog steeds. „Iemand die iets ergs heeft gedaan, is niet de hele dag een monster. Het blijven gewoon mensen die gevoel voor humor hebben, hulpvaardig zijn of juist niet, het zijn zonen of broers. Ik vind mijn klanten bijna allemaal bijzonder plezierig. Wat ze gedaan hebben, maakt mij niet uit. Ik kijk naar wie ze zijn en naar het bewijs. Ik wil zoveel mogelijk van mijn cliënten weten. Hoe meer ik weet, hoe beter ik iemand kan verdedigen.”

Een van haar eerste cliënten was een Hoogevener die in een flat samenwoonde met een man. Andere flatbewoners treiterden hen. „Op een dag liep het helemaal uit de hand. Iemand kwam dwars door de voordeur bij mijn cliënt, die de aanvaller met een bijl op de hoofd sloeg. Ik kan me nog herinneren dat in het letselrapport stond dat de man het alleen maar had overleefd omdat hij een extreem dikke schedel had. Mijn cliënt is uiteindelijk ontslagen van alle rechtsvervolging. Hij mocht zichzelf verdedigen.”

loading

Afgekickte heroïneverslaafde verongelukt

De drugsverslaafde Hoogevener bleef daarna bij Pieters terugkomen voor juridische bijstand. „Het was een bijzonder intelligente jongen die in zijn middelbareschooltijd verslaafd was geraakt aan heroïne. Hij deed zijn best om uit de ellende te komen, wat met vallen en opstaan lukte. Voor mensen die zo in de shit zitten en zich eruit vechten, heb ik grote bewondering. Toen hij eindelijk zijn leven op de rit had, kreeg hij een dodelijk auto-ongeluk. Dat heeft veel indruk op me gemaakt. Ik ben ook naar zijn uitvaart geweest. Als je iemand lang bijstaat, weet je zoveel van hem. Je wordt geen vrienden, maar hebt wel echt een band.”

Beruchte maïsmoord

Slecht nieuws brengen aan cliënten vindt zij lastig, zoals wanneer een straf zwaarder uitvalt dan verwacht. „Dat heeft grote impact op mensen.” Pieters herinnert zich nog als de dag van gisteren dat zij de vrouwelijke medeverdachte van de beruchte maïsmoord moest vertellen dat zij een fikse gevangenisstraf kreeg van de rechtbank. Eind jaren negentig werd Emmenaar Kris Badloe doodgeschoten. Hij werd gevonden in een maïsveld bij Emmer-Erfscheidenveen. „Ik was de advocaat van de vrouw van het slachtoffer. Zij was jarenlang door haar man mishandeld. Bij het hof werd zij in hoger beroep vrijgesproken.” Haar vader, die haar man doodschoot, kreeg acht jaar cel.

Zelfdoding na uitspraak rechtbank

Pieters heeft één keer meegemaakt dat een cliënt zich direct na de uitspraak van het leven heeft beroofd. „Die man werd verdacht van een zwaar geweldsmisdrijf. Hij was detentieongeschikt en hij kon niet in de gevangenis blijven. De rechtbank had daar rekening mee gehouden in de uitspraak, maar in hoger beroep kreeg hij zes jaar. Dat was totaal onverwacht. Mijn cliënt las het thuis op internet en wist het eerder dan ik. Hij belde mijn kantoor om te controleren of het klopte. Mijn secretaresse bevestigde het en zei dat ik zo snel mogelijk zou terugbellen. Dat deed ik tien minuten later, maar toen nam hij al niet meer op. De volgende ochtend hoorde ik dat hij niet meer leefde.”

De Hoogeveense juriste heeft de samenleving zien veranderen en het strafklimaat zien verharden. „Ik heb het idee dat mensen die iets fout gedaan hebben, meteen worden afgeschreven. In de politiek gaat het alleen maar over hard aanpakken en strenger straffen. Rechters ontkomen er niet aan om daar toch wat in mee te gaan. Als je iets ergs hebt gedaan, moet er een afrekening komen. Daar ben ik het mee eens. Maar iemand hoeft toch niet zijn leven lang te boeten? De persoon is niet het feit dat hij of zij heeft gepleegd. Dat inzicht ontbreekt wel eens in onze maatschappij.”

Huisuitzetting erger dan gevangenisstraf

Dat de strafrechter tegenwoordig steeds vaker buitenspel wordt gezet, stoort Pieters mateloos. „Hele gezinnen worden het huis uitgezet door de burgemeester als een hennepkwekerij op een slaapkamer wordt gevonden.” De huisuitzettingen worden beoordeeld door een bestuursrechter. „Die kijkt alleen naar het juridische plaatje. Een strafrechter kijkt naar hoe het zover gekomen is en wat een passende straf is. De meeste mensen beginnen niet uit luxe met een hennepkwekerij. Iets wat inderdaad een misstap is, wordt door een burgemeester bestraft door het wegnemen van onderdak. Dat is erger dan gevangenisstraf. En ondertussen worden de grote bazen achter de wietkwekerijen zelden gepakt.”

Over de politieke wind die waait, is de advocaat uiterst kritisch. Pieters deed onlangs ook mee aan de korte protestactie tegen de geplande bezuinigingen op de rechtsbijstand die de sociale advocatuur keihard treft. „Het gaat alleen over geld. Dat je nauwelijks een rechtsstaat overhoudt, is kennelijk ondergeschikt.”

Klein vergoedinkje voor bijstand politieverhoren

In het verleden hoefde een advocaat pas bij de inverzekeringstelling van een verdachte – drie dagen na de aanhouding – naar het politiebureau. „Voor de bijstand die je dan verleende, kreeg je een vergoeding.”’ Later kregen verdachten ook het recht een advocaat te spreken voor het eerste verhoor. „Maar onze vergoeding werd niet verhoogd. Tegenwoordig verlenen we ook bijstand tijdens de politieverhoren. Dat kan dagen duren, maar alleen voor de eerste dag, krijgen we een klein vergoedinkje.” Bovendien zijn de verhoren wanneer het de politie uitkomt. „Soms moet ik me in allerlei bochten wringen om bij het verhoor te kunnen zijn. Het komt voor dat je er een heel weekend aan kwijt bent. Dan heb ik niet de luxe om te zeggen: maandag neem ik vrij. Als advocaat ben je soms dag en nacht bezig en krijg je echt te weinig betaald voor die hoeveelheid werk.”

loading

Steeds meer advocaten stoppen door bezuinigingen gefinancierde rechtsbijstand

Advocaten die cliënten met weinig geld bijstaan, krijgen van de Raad voor Rechtsbijstand de kosten vergoed. Vergoedingen voor strafzittingen hangen af van de aard van de zaak. „Alleen wordt er totaal geen rekening gehouden met de tijd die we erin steken. Het lijkt soms of de politiek mensen wil wijsmaken dat advocaten voor de hobby werken.”

Er zijn steeds meer advocaten die stoppen. Een van hen is haar voormalige kantoorgenoot Joris Kroeze. Na een aantal jaren straf- en jeugdrechtadvocaat te zijn geweest, koos hij voor een baan bij de gemeente. „De reden was niet alleen financieel, hoor”, zegt Pieters. „Maar hij krijgt nu wel beter betaald. Bij de gemeente is vier dagen werken op papier ook echt vier dagen. Hier gewoon zeven.”

Innerlijke drijfveer

Het vertrek van de zeer ervaren en gedreven strafpleiter en jeugdrechtadvocaat Kroeze is een grote aderlating. Ondertussen werken Pieters, haar kantoorgenoot Martine Lok en hun secretaresses hard door om de praktijk draaiende te houden. „Ik kan accepteren dat ik niet rijk ben en nauwelijks een sociaal leven heb. Ik ben advocaat omdat ik mensen wil bijstaan. Het is een innerlijke drijfveer. Ik ben geen advocaat geworden om veel geld te verdienen. Maar de financiële kant houdt me wel bezig. Hoe kan ik zorgen dat mijn bedrijf financieel gezond blijft en dat alle zaken de aandacht krijgen die zij verdienen? Daar moet ik het komende half jaar wel een antwoord op vinden. Voordat ik voor gek sta voor de rechtbank, omdat ik de boel niet voor elkaar heb, hou ik er mee op. Dan ga ik eerst liever vanuit mijn garage werken. Zover is het gelukkig voorlopig nog niet.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu