Harbert ten Have, voorzitter van de directie van Duurzame Energieproductie Exloërmond Foto: Windpark Drentse Monden Oostermoer

In memoriam Harbert ten Have: drijvende kracht achter Windpark De Drentse Monden en Oostermoer

Harbert ten Have, voorzitter van de directie van Duurzame Energieproductie Exloërmond Foto: Windpark Drentse Monden Oostermoer

De wet en regering had hij aan zijn kant, de regio niet. Zondag 27 december overleed Harbert ten Have, de drijvende kracht achter het Windpark De Drentse Monden en Oostermoer. Hij werd 71 jaar.

De slimheid en doortastendheid van Harbert ten Have hebben ervoor gezorgd dat er nu windmolens staan in de Drentse Veenkoloniën. De in Epe woonachtige Ten Have was akkerbouwer en had een kleine 60 hectare grond in Exloërveen en Eerste Exloërmond. Hij teelde onder meer aardappelen, uien en suikerbieten, maar werd vooral bekend als initiatiefnemer van het Windpark De Drentse Monden en Oostermoer.

Duizend bezwaren

Vanaf het eerste uur was hij één van de drijvende krachten achter het park en verdedigde hij waar hij ook kwam zijn ideeën als voorman van de stichting Duurzame Energieproductie Exloërmond. Meer dan duizend bezwaren werden in 2011 ingediend. Omwonenden vreesden voor aantasting van het unieke vlakke landschap, waardedaling van hun huizen en het verdwijnen van hun leefgenot. Ten Have schrok er niet van. Vasthouden aan de spelregels was zijn motto, de wet kende hij door en door.

En dat was nodig in het juridische steekspel waarin hij als hét gezicht van de grondeigenaren verzeild raakte. De gemeenten Borger-Odoorn en Aa en Hunze vonden dat de provincie Drenthe de regie zou moeten voeren, terwijl Ten Have zijn toevlucht zocht bij het Rijk. Hij wees erop dat het geplande windpark meer dan 100 megawatt zou gaan opwekken, van nationaal belang was in de energietransitie en daarmee voldeed aan de criteria van de zogenoemde Rijkscoördinatieregeling. Niet de provincie, maar het Rijk heeft in dat geval het laatste woord over de vergunningen.

De Raad van State kwam in 2018 tot dezelfde conclusie en keurde het plan voor het windpark goed. De weg was vrij voor de bouw van 45 turbines. De provincie, gemeenten én omwonenden haalden bakzeil.

Bedreigingen

Tegen die tijd was het debat over de komst van het windpark al volledig ontspoord. In september 2016 brandde de schuur van Ten Have in Eerste Exloërmond af door brandstichting. Hij kreeg jarenlang bedreigende kaartjes en telefoontjes, apparatuur op zijn land moest het meermaals ontgelden.

Het verzet tegen de komst van windmolens nam extremistische vormen aan, vond de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Toch sprak Ten Have niet graag over de bedreigingen aan zijn adres. En de kwalificatie van de terrorismebestrijding hielp ook niet om de boel tot bedaren te brengen.

Hij bleef al die jaren lijnrecht tegenover de omwonenden en gemeenten staan en zette met grote vasthoudendheid door. Alle vooruitgang is omstreden, wist hij. „Ik ben geen klimaatfanaat, maar zelfs ik zie dat er een structurele verandering moet komen. In dit tempo fossiele brandstoffen verbruiken, dat loopt fout, dat kan je een kind uitleggen. Ik zie niemand in Noord-Nederland opstaan die de kar trekt, geen bestuurders, geen visionair. De politiek is per definitie opportunistisch.’’

Aanjager van duurzaamheid

Vorig jaar zomer werden daadwerkelijk de eerste windmolens geplaatst langs de Drentse Mondenweg. Op dit moment staat een enquête uit onder omwonenden van het windpark. Zij krijgen de vraag voorgelegd wat er met het geld moet gebeuren dat de windboeren en betrokken overheden de komende 10 tot 15 jaar in een fonds van zo’n 4,5 tot 5 miljoen euro storten. Al bij het maken van de eerste plannen had Ten Have voor ogen dat het windpark ‘een aanjaagfunctie voor ondernemerschap, leefbaarheid en duurzaamheid zou moeten hebben’.

Of deze compensatiemiljoenen inderdaad de leefbaarheid gaan vergroten of de economie in het gebied aanjagen, zal Ten Have nooit weten. Hij was al enige tijd ernstig ziek en overleed op zaterdag 27 december. Hij laat een vrouw, twee kinderen en kleinkinderen achter.

menu