De Somalische Istahil Abdulahi was 20 jaar oud toen ze in de jaren 90 in haar eentje naar Nederland kwam. Ze moest wennen aan een nieuw land, nieuwe mensen en een nieuwe cultuur, maar de grootste schok kwam toen ze door een seksblad bladerde. ,,Ik zag een vagina en dacht: ‘hè? Hoe kan het dat dat er bij haar zo uitziet?’’ Op de Internationale Dag tegen Vrouwelijke Genitale Verminking vertelt de nu 48-jarige Istahil haar aangrijpende verhaal.

,,Jou wordt als jong meisje niks verteld. Het is traditie: het hoort erbij’’, begint ze haar verhaal. ,,Op een dag word je gewoon zonder uitleg meegenomen.’’ Istahil is geboren en getogen in Mogadishu, de hoofdstad van Somalië, waar ze woonde met haar ouders en zussen.

Ze was 6 toen ze met haar jongere zusje door haar moeder werd opgehaald uit school om ‘op vakantie’ te gaan. De bestemming: een dorpje ongeveer 2000 kilometer verderop, waar haar opa woonde. Wat haar daar werd aangedaan, zou haar voor de rest van haar leven tekenen.

Zelfs ruim veertig jaar na dato herinnert ze zich de ‘ingreep’ als de dag van gisteren. ,,Ik kwam dat kamertje binnen, er lag een kleed op de grond en er zat een vrouw in de hoek. Ik herinner me vooral haar ogen nog. Alsof ze zeiden ‘jij bent van mij’.’’

De 6-jarige Istahil, niet wetende wat haar te wachten stond, werd vastgegrepen bij haar handen en voeten door verschillende vrouwen, onder wie haar moeder, en op het kleed gelegd. ,,Mijn moeder zei: ‘stil zijn, dit is goed voor jou’. Toen kwam de vrouw met een scheermes naar me toe.’’

Istahil herinnert zich de pijn. ,,Ik begon te gillen. Ik weet nog dat ik me vooral afvroeg waarom ze dit deden. ‘Hoe kun je iemand zoveel pijn doen?’ Het is onmenselijk. Het beeld van de mensen die me dit aandeden is me nog het meeste bijgebleven, meer dan de pijn.’’

Plassen

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) maakt onderscheid tussen vier types genitale verminking waarvan de ‘mildste’ vorm het gedeeltelijk of volledig verwijderen van de clitoris is en de meest ernstige het verwijderen van de clitoris en de binnenste en buitenste schaamlippen, waarna alles dichtgenaaid wordt. Bij Istahil werd deze laatste vorm toegepast.

Om ervoor te zorgen dat de hechtingen niet los zouden komen na de verminking, werd er een touw om haar heen gewikkeld van haar navel tot haar knieën. ,,Op een gegeven moment moest ik plassen. De vrouw die me had besneden pakte een metalen voorwerp met een scherpe punt en hield dat in het vuur. Toen heeft ze door de hechtingen heen een gat gebrand zodat ik kon plassen. Die pijn, dat is onbeschrijflijk. Plassen heeft nog heel lang pijn gedaan, net als menstrueren.’’

loading

Ook naderhand werd Istahil niets uitgelegd over de reden van de traumatische ervaring. ,,Later, als je volwassen bent, kun je het analyseren. Er zitten verschillende gedachten achter: ze denken dat het seksuele gevoelens bij meisjes vermindert zodat ze niet achter de jongens aangaan, dat het hygiënischer is, dat je pas een goede gelovige bent als je besneden bent en dat meisjes pas kunnen trouwen als ze besneden zijn. Het zit zo diep in de cultuur van veel gebieden. Het is heel moeilijk om daar uit te breken.’’

Basketbal

Istahil keerde, net als haar zussen en de andere besneden meisjes in haar omgeving, terug naar het normale leven in Mogadishu. Met onherstelbare littekens op haar lichaam en op haar geest ging ze door alsof er niks gebeurd was. ,,Sport was heel belangrijk voor me. Ik wilde altijd de beste speler zijn.’’ Istahil blonk uit in basketbal en schopte het zelfs tot het nationale team. In 1990, toen 19 jaar oud, vertrok ze met het haar team naar de All African Games in Ethiopië. ,,Het was de eerste keer dat ik mijn land verliet en met het vliegtuig ging.’’

Wat Istahil op dat moment niet wist, was dat ze niet na de geplande veertig dagen terug zou keren naar Somalië. Het was al een tijd onrustig in haar thuisland en tijdens het toernooi in Ethiopië barstte het geweld tussen verschillende Somalische stammen los. Het was te gevaarlijk voor het basketbalteam om terug te gaan. ,,We hebben met het hele team asiel aangevraagd in Ethiopië. Dat mislukte en vervolgens kwamen we in een vluchtelingenkamp in Kenia terecht.’’

Na meerdere tevergeefse pogingen om terug naar haar familie in Somalië te gaan, kon Istahil met mensensmokkelaars mee naar Nederland. In Emmen wist ze een leven op te bouwen en na acht jaar is ze getrouwd met, in haar woorden, ‘de allerliefste man ter wereld’. ,,Ik was er niet mee bezig dat ik besneden was, ik wist niet beter. Maar ik kon niet intiem zijn met mijn man; ik wilde niet dat iemand daar kwam. Dat is lastig, want je hebt wel gevoelens en je wilt dat ook voor je man. En ik wilde graag zwanger worden.’’

Istahil vertelt dat het ondanks haar gecompliceerde situatie, maar vooral dankzij het respect en geduld van haar man, lukte om seks te hebben. Ervan genieten kon ze echter niet. ,,Het was te pijnlijk.’’ Toch legde ze de link niet meteen met haar besnijdenis. Ze dacht dat het normaal was.

Seksblad

Het omslagpunt kwam toen Istahil een seksblad zag in een boekhandel. ,,Ik was daar wel nieuwsgierig naar. Ik heb mezelf nooit echt bekeken, maar ik wist natuurlijk wel wat er weggehaald was. Toen ik in dat blad een vagina zag, vroeg ik me af hoe het kon dat zij dat niet had.’’ Istahil, toen 28 - 29 jaar oud, maakte een afspraak bij een gynaecoloog, waar er een wereld voor haar openging. Ze moet lachen als ze aan dat moment terugdenkt. ,,Zij liet me in haar kantoor de vagina en de vulva zien en gaf me uitleg erbij. ‘Wat is dit?!’ dacht ik.’’

Wat volgde was vooral boosheid. ,,Ik ben naar een imam gegaan en ik vroeg hem of letterlijk in de Koran staat dat jonge meisjes dit moeten ondergaan. Dat bleek niet zo. Ik werd heel boos op mijn moeder, op mijn familie.’’

Zwanger

Niet lang na haar eerste afspraak bij de gynaecoloog bleek Istahil zwanger te zijn. ,,De gynaecoloog vertelde me dat de kans groot was dat de bevalling ervoor zou zorgen dat het open zou gaan. Ik vertrouwde de gynaecoloog, maar ik ben tijdens de zwangerschap wel heel bang geweest, voor mijn kindje en voor mezelf.’’ Istahil beviel via de natuurlijke weg van een gezonde dochter. ,,Daarna was ik van de pijn af. Mijn kind heeft me geholpen.’’

Inmiddels hebben Istahil en haar man twee dochters en een zoon. Zij zijn nu 20, 18 en 15 jaar en weten wat hun moeder heeft meegemaakt. ,,Ik heb het lang voor hen willen verbergen en ik wilde ze er ook niet mee lastigvallen, maar ze stelden wel vragen als ik het er bijvoorbeeld met mijn man over had. Vanaf hun tiende heb ik flarden verteld en nu ze ouder zijn kennen ze het hele verhaal. Het doet ze pijn, maar het is wel belangrijk dat ze het weten.’’

‘Ik heb mijn moeder vergeven’

Acht jaar na haar vlucht naar Nederland bezocht Istahil haar moeder in Kenia. In de tussentijd was ook zij met haar gezin gevlucht voor de burgeroorlog. ,,Mijn vader is in 1996 overleden. Hem heb ik nooit meer gezien sinds ik met mijn basketbalteam naar Ethiopië vertrok. Mijn moeder was verscheurd door de oorlog, verouderd en vermagerd. Ik wilde haar hier niet mee confronteren. Ik besefte hoe klein de wereld was waarin mijn moeder leefde: ze wist niet beter. Ik heb haar vergeven.’’

Door haar verhaal te vertellen, wil Istahil andere vrouwen die dit hebben meegemaakt een stem geven. ,,Ik realiseerde me dat er niets verandert als je erover zwijgt. Dit moet stoppen. Er zijn kinderen die overlijden tijdens de procedure.”

Ze hoopt dat er in Nederland meer bewustzijn komt over genitale verminking. ,,Mensen denken dat het een probleem van heel ver weg is, maar ook in Nederland speelt het. Ik word er misselijk van als ik verhalen hoor van meisjes die stiekem worden meegenomen naar hun land van herkomst om het daar uit te voeren. Scholen hebben hier ook een verantwoordelijkheid in, vind ik.”

Als ervaringsdeskundige zou ze graag met Nederlandse organisaties in gesprek willen om die ervan bewust te maken dat veel Nederlandse meisjes ook gevaar lopen. Ze vindt dat zij als slachtoffer de plicht heeft haar boodschap te verspreiden om andere meisjes te helpen. ,,Erover praten is mijn manier van vechten.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe