Jelle Kootstra uit Havelte combineert de Holtinger schaapskudde met het Museum Vliegveld WO II

Hij heeft dagelijks meer dan 500 schapen onder zijn hoede, maar bouwde ook een smalspoor en beheert een indrukwekkende oorlogscollectie. Jelle Kootstra uit Havelte is veel meer dan alleen herder.

Er hangt een zweem van romantiek rond zijn werk, weet Jelle Kootstra (47) zelf als geen ander. ,,Mensen die je niet kennen, verwachten een man met een hoed en een lange baard. Iemand die voor zijn eigen rust de hei op trekt.”

Maar Kootstra, al dertig jaar vaste herder van de Holtinger schaapskudde, voldoet niet helemaal aan het stereotype beeld. Helemaal niet, eigenlijk.

Want geen hoed en geen baard en hij is al helemaal geen zonderling die menselijk contact het liefst uit de weg gaat. Integendeel: ,,Ik ben totaal het tegenovergestelde! Hoe meer mensen ik tegenkom, hoe gezelliger ik het vind. Dan heb ik het over wandelaars die ik onderweg tref, maar bijvoorbeeld ook groepen die een afspraak maken om een keer langs te komen bij de kudde en dan een verhaaltje van me willen horen. Hartstikke leuk!”

Restanten van gecrashte Messerschmidt

De goedlachse scheper van de ruim 500 dieren tellende kudde bij Havelte is bovendien veel meer dan alleen schaapherder. Met enige regelmaat is hij in het nieuws vanwege zijn Museum Vliegveld WO II. Kootstra heeft door de jaren heen een imposante verzameling opgebouwd van voorwerpen die hij in zijn vrije tijd in het Holtingerveld vond en die herinneren aan de bezettingsjaren: van Wehrmacht-helmen tot restanten van een gecrashte Messerschmidt.

Jelle Kootstra in zijn oorlogsmuseum.

De nazi’s legden in het natuurgebied een volledig geoutilleerd militair vliegveld aan. Restanten ervan zijn nog altijd zichtbaar.

De herder was verder een van de initiatiefnemers van de recente aanleg van een smalspoor door het Holtingerveld.

Dus: hoezo een schuwe stilteliefhebber? Kootstra is een veelzijdig man, die houdt van leven in de brouwerij!

‘Tegen half tien gaan we lopen’

De kudde staat wel altijd voorop. De schapen gaan elke dag de hei op. Het hele jaar rond, zeven dagen in de week. Weer of geen weer. ,,Ik sta ’s ochtends rond zeven uur op. Tussen acht en half negen ben ik in de schaapskooi. Tegen half tien gaan we lopen. Uiterlijk half vijf is de kudde weer terug.”

Paspoort

Naam Jelle Kootstra

Geboren 28 maart 1972 in Delfzijl

Woonplaats Havelte

Privé Woont samen met Nelleke. Drie zoons: 11, 13 en 16 jaar oud

Opleiding ,,Dat hoeft er niet in”

Loopbaan Sinds 1989 herder van de Holtinger schaapskudde. Kootstra is nu hoofdherder, Hendrie Bijker herder. Daarnaast zijn er negen vrijwillige hulpherders.

Jelle Kootstra is daarnaast beheerder van de oorlogscollectie van Museum Vliegveld WO II.

Samen met Erik Hendriks van Vlinderparadijs Papiliorama legde hij in het Holtingerveld smalspoor aan. In omgebouwde kiepkarren kan er op worden gefietst. Maart dit jaar is het smalspoor in gebruik genomen.

De kudde van het Holtingerveld.

De werkdag van Kootstra ziet er kortom overzichtelijk uit. Dat wil zeggen: als niet zijn parttime-collega Hendrie Bijker de dieren een dagje onder zijn hoede heeft, dan wel een van de hulpherders. Er zijn er negen. Kootstra: ,,Dat zijn vrijwilligers uit de omgeving. Heel diverse mensen, één is huisarts. Elk van hen neemt een of twee keer per maand de kudde mee. Ze hebben hun eigen honden. Getrainde honden, ja. Uiteraard.”

Schapen als aan een touwtje

We kunnen een stukje meelopen met de schaapherder slash museumconservator. Het is een septemberochtend waarop het weer al meer naar herfst neigt dan naar nazomer. De pezige herder lijkt geen last te hebben van het droge, maar frisse begin van de dag. Als aan een touwtje lopen de schapen met hem mee, maar dat lijkt vooral te danken aan Joep en Figo: Kootstra’s nog jonge, gretige maar al zeer bedreven honden, die de kudde vakbekwaam bijeen houden. Ze schieten rusteloos van links naar rechts om de schapen heen.

Jelle Kootstra

Het is een opmerkelijk contrast met het goedmoedige, monotone blaten dat de kudde vergezelt en de serene natuur om ons heen.

Scot is achtergebleven bij de kooi. Jarenlang ging de zwarte bordercollie met de herder en zijn kudde mee. Maar Scot is met pensioen. Het zware drijfwerk heeft zijn uitwerking niet gemist op de gewrichten van de hond, die zich nog maar met moeite voortbeweegt. Hij heeft ons bij vertrek kort uitgeleide gedaan, stond zijn baas even verwonderd na te staren en is toen terug naar de kooi gestrompeld.

Vertraging tussen vraag en antwoord

In gesprek komen met Jelle Kootstra vraagt korte gewenning. Je kunt elk willekeurig onderwerp bij hem aansnijden, geen probleem, maar tussen vraag en antwoord zit altijd een zekere vertraging. Een seconde, of twee, waarin de herder zijn reactie even lijkt te wegen. Misschien moet hij kiezen uit verschillende opties die zich als antwoorden aan hem opdringen. Niet zelden klinkt er eerst een bulderende lach, gevolgd door louter korte zinnen. Kootstra is direct. Helder.

Wat hem nog meer bezighoudt, naast het scheperswerk, de oorlogscollectie en het railfietsen door het Holtingerveld? Korte pauze. ,,Haha! Haha! Mijn gezin!” Veelzeggende blik. Zijn vriendin Nelleke en hun drie zoons vragen ook aandacht. Krijgen ze die een keertje niet, dan zijn ze niet te beroerd de herder aan hun bestaan te herinneren.

Schapen niet te vergelijken met koeien

Sommige melkveehouders praten over hun koeien als waren het kinderen. Bouw je als schaapherder ook een band op met je dieren? ,,Nee. Nee. Nee. Zo’n boer is dagelijks elk beest aan het melken en verzorgen. Dat is anders, hè. De schapen moeten hun werk doen op de hei. Ze zijn er om het gebied te begrazen en daarmee te onderhouden. Ja, bepaalde schapen ga je herkennen, dat wel. Er zijn er nu twee bij die niks anders doen dan afdwalen van de kudde. Die gaan eruit aan het eind van het seizoen. Lastige beesten!”

Met zijn honden heeft Kootstra wél een band. ,,Uiteraard.”

De veelzijdige en kleurrijke schaapherder wachten nu maanden waarin het soms toch best stil is in het Holtingerveld. Anders dan in de lente en de zomer zoeken in het najaar minder wandelaars en fietsers het natuurgebied op, zeker bij slecht weer. ,,Wat ik dan zo’n hele dag doe?” Korte pauze. Weer die schaterlach. ,,Dan parkeer ik mezelf tegen een boom. Haha!”

Neiging om te gaan malen

We moeten goed begrijpen, zegt de herder, dat hij echt wel tegen stilte is opgewassen. Nogal wiedes. ,,Je hebt dan eens tijd om aan van alles te denken. Dat gaat ook wel over het smalspoor of het museum, ja. Ik heb wel ietwat de neiging te gaan malen, maar het is niet zo erg dat ik dan hoop dat er snel iemand langskomt. Is het in de winter slecht weer, dan kom ik soms niemand tegen. Helemaal niet erg voor een keer.”

Jelle Kootstra in zijn oorlogsmuseum.

Ook voor de schaapherder is het trouwens gewoon 2019. Kootstra gaat nooit zonder mobiele telefoon op pad. ,,En ik word vrij regelmatig gebeld.”

Als hij op een rijtje zet wat hij allemaal doet – het werk als herder, de oorlogscollectie, het railfietsen, maar ook de rondleidingen die hij soms geeft aan groepen – dan is het Holtingerveld duidelijk de rode draad in zijn leven. ,,Ik hou van dieren, logisch. Maar mijn grootste fascinatie is dit natuurgebied, met al zijn facetten.”

En dat voor een geboren Groninger, die ter wereld kwam in Delfzijl maar, toegegeven, al op jonge leeftijd naar Drenthe verhuisde. ,,Mijn vader had een boerderij in Appingedam. In 1978 is hij uitgekocht door de gemeente. In Uffelte zijn mijn ouders toen een recreatiebedrijf begonnen.”

Museum liefst dicht bij schaapskooi

In 2014 overleed Kootstra senior. Begin dit jaar deed moeder de onderneming van de hand. Sindsdien ook is Jelle Kootstra op zoek naar een permanent nieuw onderkomen voor zijn oorlogsverzameling. Tot die tijd was de collectie gehuisvest in een grote schuur op het terrein van zijn ouders. De schaapherder wil Museum Vliegveld WO II nu het liefst dicht bij de schaapskooi vestigen, in een hem toegezegde mobiele unit.

Hij gokt erop dat komend voorjaar, als Nederland viert dat het 75 jaar is bevrijd, de deur open kan.

Vanuit het ouderlijk huis keek Jelle Kootstra uit op de oude schaapskooi van de Holtinger kudde. ,,Als kind kwam ik daar al vaak. Ik hielp mee de schapen te verzorgen. Leuk, met de beesten werken. Toen kreeg de schaapherder ontslag en kwam de functie vrij. Ze hadden snel een nieuwe nodig. Tegenwoordig is er voor dit werk een mbo-opleiding, in Velp. Had je toen nog niet. Ik heb het werk in de praktijk geleerd. Met vallen en opstaan, letterlijk soms.” Opnieuw schatert hij het uit.

Zeventien jaar was hij toen pas. Vijf jaar daarvóór trok hij al elk vrij uurtje met zijn eerste metaaldetector door dit natuurgebied. Net als nu. ,,Ik had het ding voor 25 gulden gekocht. Hij ging niet erg diep natuurlijk. Maar ik zat als kind dus al achter het oorlogstuig aan. Mijn ouders hebben me dat niet verboden, gek genoeg. Ze zullen hebben gedacht: dan is-ie lekker rustig!”

Laat dat nou net een woord zijn dat niet helemaal past bij Jelle Kootstra. Helemaal niet, beter gezegd.

[firstName], je hebt net een artikel gelezen! Nu je hier toch bent, vragen we graag je aandacht voor het volgende:

Je hebt op dit moment een gratis account. En dat is natuurlijk prima. Je hebt daarmee toegang tot een belangrijk deel van het nieuws dat onze 100+ journalisten elke dag brengen, maar je mist nu wel veel. Zo kan je niet onbeperkt onze verdiepende PLUS-artikelen lezen en heb je ook geen toegang tot onze digitale krant. Zonde natuurlijk! Daarom bieden we je graag een proefabonnement aan, zodat je kennis kan maken met alle interessante extra’s die je nu mist.

Onze PLUS-artikelen bieden verdieping van het nieuws. Ook de extra's van het Dagblad vallen onder PLUS, zoals bijzondere columns en commentaren. Met trots gemaakt voor de lezers die willen weten hoe het écht zit. In tekst, foto en video leggen wij uit wat het nieuws betekent voor jou en jouw omgeving.

Bekijk proefabonnementen
Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.