Corona-klokkenluider in China meldt zich na periode van stilte

Ai Fen. Foto: Renwu

Ai Fen heeft een teken van leven gegeven. Zij is de Chinese arts die op het matje werd geroepen toen ze had onthuld dat China veel eerder had kunnen weten van de risico’s die kleven aan corona.

Ai Fen heeft contact gehad met de vanuit Washington opererende radiozender Radio Free Asia (RFA). Ze liet in een telefoongesprek weten dat ze nog steeds werkt in haar ziekenhuis in Wuhan. Wereldwijd was er grote zorg om de dappere arts van wie een kritisch stuk over de aanpak van het virus door de lokale autoriteiten binnen de kortste keren werd verwijderd uit de Chinese sociale media. Daarna werd het angstvallig stil rond de klokkenluider.

Waar is Ai Fen?

Eerder deze week deed de vanuit Parijs opererende persvrijheidsorganisatie Reporters Without Borders (RSF) een oproep aan de Chinese autoriteiten ‘te verduidelijken’ waar Ai Fen was gebleven. De arts was twee weken onbereikbaar geweest. De authenticiteit van een drie dagen geleden geplaatst alles-gaat-goedbericht op haar Weibo-account (het Chinese Twitter) werd door menigeen betwijfeld, maar de Chinese arts bevestigt nu zelf dat dit filmpje inderdaad van haar kwam en dat ze aan het werk was geweest.

,,Ik wil iedereen bedanken voor hun bezorgdheid’’, aldus Ai Fen. ,,Het gaat redelijk goed, ik ga gewoon elke dag naar mijn werk. Alles is in orde. Dank voor jullie begrip’’, zei de arts volgens Radio Free Asia, een stichting die als doel heeft ‘ongecensureerd nieuws’ te brengen over Aziatische landen met perscensuur.

De mond snoeren

China-expert Stijn Deklerck van Amnesty International heeft de video van dokter Ai Fen gezien. ,,Ze heeft een mondkapje op, maar het lijkt er inderdaad op dat zij het is. Wij hebben deze zaak niet specifiek onderzocht. Algemeen kun je wel stellen dat critici steevast de mond wordt gesnoerd in China. De Communistische Partij treedt krachtig op tegen elke vorm van kritiek, en aarzelt niet om het Chinese recht opzij te schuiven.’’

Volgens anonieme bronnen van RSF speelt er in het geval van Ai Fen veel meer achter de schermen. ,,Ze staat waarschijnlijk onder druk, maar je mag haar niet bellen; bel iemand anders, oké?’’, zo kreeg een journalist te horen. Medewerkers in het Centrale Ziekenhuis van Wuhan (waarvan Ai Fen directeur is) die de telefoon opnamen, weigerden te antwoorden of gebruikten dezelfde formulering: ,,Je moet het iemand anders vragen.’’

Noodklok

Ai Fen was een van de Chinese artsen die al op 30 december voor het eerst de noodklok luidden vanwege een mysterieus nieuw virus in Wuhan dat verdacht veel leek op het Sars-virus. In de daaropvolgende dagen werden acht klokkenluiders aangehouden en ondervraagd door de Chinese politie. Onder hen ook Li Wenliang, de arts die later aan het virus overleed. Hij werd ervan beschuldigd ‘valse geruchten’ te verspreiden. Deklerck is niet verrast door het gedoe rond Ai Fen. De Chinese (burger)journalisten Chen Qiushi, Fang Bin en Li Zehua die ook kritisch over de coronacrisis rapporteerden, zijn nog steeds uit beeld. De onroerendgoedtycoon Ren Zhiqiang (die president Xi een ‘clown’ noemde vanwege diens late aanpak van het virus), was weken vermist voordat de autoriteiten bekendmaakten dat hij wordt onderzocht vanwege schendingen van de wet en de partijlijn.

Verdwijningen

,,Die verdwijningen vinden al sinds jaar en dag plaats. Ik denk bijvoorbeeld aan Wang Quanzhang voor wie Amnesty al lange tijd actie voert. Deze mensenrechtenadvocaat verdween zomaar van de aardbodem, was jarenlang voor niemand bereikbaar, waarna hij later in een showproces werd veroordeeld.’’

Volgens het Chinese strafrecht bekunnen mensen tot zes maanden worden vastgezet, zonder dat er een rechter bij komt kijken. Maar zelfs die bepalingen worden dikwijls genegeerd door de autoriteiten, aldus Deklerck. ,,Na zijn arrestatie in 2015 werd drie jaar lang niets vernomen van Wang Quanzhang. Hij werd uiteindelijk veroordeeld voor het ‘ondermijnen van de staatsmacht’ in 2019.’’

menu