Jet Snijders-Polak (links) en haar zus Koos, met het ezeltje. Foto: DvhN

Knuffelezel keert terug in Kamp Westerbork: 'Dit is een droom'

Jet Snijders-Polak (links) en haar zus Koos, met het ezeltje. Foto: DvhN

Meer dan 75 jaar lag het veilig opgeborgen in een kast. Nu keert een bijzonder speelgoedezeltje van Jet Snijders-Polak terug naar de plek waar het is gemaakt: Kamp Westerbork.

Het is deze regenachtige woensdagmiddag een drukte van belang in het huis van Judith Snijders-Polak – roepnaam Jet – in Ede. Familie, een afvaardiging van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork én de nodige pers zijn aanwezig. Allemaal om de overhandiging van een knuffel bij te wonen.

Gemengd huwelijk

Het ezeltje, want daar gaat het om, is dan ook niet zomaar een stuk speelgoed. Dat heeft Jet zelf altijd al aangevoeld. Maar door goed speurwerk van amateurhistoricus Kees van der Sluijs is nu pas het hele verhaal van het ezeltje ontrafelt. En dat verhaal begint in 1943, bij Jets geboorte.

„Onze vader was Joods en was de allereerste binnen zijn familie die trouwde met een niet-Joods meisje, onze moeder”, vertelt Jet terwijl ze in haar favoriete stoel zit, naast haar oudere zus Koos. „We woonden in de oorlog wel in de Joodse buurt in Amsterdam, maar wij en onze ouders zijn uiteindelijk door dat gemengde huwelijk gespaard gebleven. Al had de oorlog niet nog langer moeten duren. Dan waren wij er ook niet meer geweest, net als vrijwel al onze Joodse familieleden.”

Geboortegeschenk

Ook veel Joodse buren van de Polaks worden naar Duitsland getransporteerd. Onder hen de familie Duizend. Die stuurt vanuit doorgangskamp Westerbork een knuffelezeltje naar de familie Polak, als geboortegeschenk voor Jet. loading

„Dat ezeltje heeft bij ons altijd in de kast gestaan”, herinnert Jet zich. „Als ik mijn moeder vroeg waar het vandaan kwam, zei ze maar één woord: Westerbork. Verder heeft ze er nooit ook maar iets over verteld. Over de oorlog werd niet gesproken.”

Jarenlang is het ezeltje bewaard gebleven in een donkere, afgesloten lade. Totdat Van der Sluijs, die toevallig onderzoek deed naar hun grootmoeder, een aantal jaar geleden met de Polaks in aanraking kwam.

„Hij vond het ezeltje fascinerend en is de archieven ingedoken”, legt Jet uit. „Toen bleek dat het een cadeau was van de familie Duizend, die later in Sobibor is vermoord, ben ik gaan nadenken. Ik wil dat het ezeltje bewaard blijft en niet per ongeluk over een aantal jaren wordt weggegooid.”

Grote schok

Conservator Guido Abuys is maar wat blij met het geschenk. „Toen ik de foto van het ezeltje voor het eerst zag, ging er een schok door mij heen. In Westerbork zijn tienduizenden speelgoedbeesten gemaakt, maar dat er nog zo’n goed bewaarde knuffel zou zijn, had ik nooit verwacht. Dit is een droom.”

Jet en haar zus Koos zijn zeker van plan om te komen kijken, als het ezeltje een mooie plek in de collectie heeft gekregen. „Ik vind het lastig om afstand te doen, maar Westerbork is de beste plek voor het ezeltje. Hopelijk draagt het bij aan het bewustzijn van de jongere generatie over wat een oorlog aan kan richten.” loading

menu