Kunstenares werkt in museum De Proefkolonie in Frederiksoord aan levensgroot beeld van Johannes van den Bosch

Herma Schellingerhoudt kneedt aan haar beeld van Johannes van den Bosch. Foto: Rens Hooyenga

Stukje voor stukje, beetje bij beetje, begint hij zowaar te lijken op de echte Johannes van den Bosch. Eind september moet het beeld van de oprichter van de Maatschappij van Weldadigheid klaar zijn.

Kunstenares Herma Schellingerhoudt uit Zutphen is er de eerste week van juli aan begonnen. Drie maanden denkt ze nodig te hebben voor het kunstwerk.

Ze werkt er niet aan in een atelier, ver weg van pottenkijkers, integendeel: van woensdag tot en met zondag, steeds van 10.00 tot 12.30 uur en van 13.30 tot 16.00 uur, kan publiek haar van nabij bezig zien aan het beeld. In een ruimte van De Proefkolonie in Frederiksoord, het aan Van den Bosch’ Koloniën van Weldadigheid gewijde museum, heeft ze een eigen werkplaatsje mogen inrichten.

Passerende bezoekers kunnen vragen stellen en met haar discussiëren: over haar vak en over het beeld maar desgewenst ook over de figuur Johannes van den Bosch.

Werk, eten, onderwijs en onderdak

Generaal Johannes van den Bosch bedacht twee eeuwen geleden het sociale experiment dat straatarme gezinnen uit de steden weer op het juiste spoor moest krijgen. Op het platteland van Drenthe, Overijssel en de Kempen in Vlaanderen werden ze aan het werk gezet, in ruil voor voedsel, onderwijs en een dak boven het hoofd.

Anno 2020 worden de Koloniën gezien als eerste aanzet tot onze huidige verzorgingsstaat. UNESCO staat op het punt een groot deel van het gebied uit te roepen tot Werelderfgoed.

Het initiatief om Van den Bosch in een beeld te vereeuwigen is gekomen van voormalige redactieleden van De Star : het aloude tijdschrift van de Maatschappij van Weldadigheid, dat in een nieuw jasje een doorstart maakte. Een van hen, Hijlco Komen: ,,Wij hebben ons er over verbaasd dat je nergens in Frederiksoord, nota bene hoofdkwartier van de Maatschappij, iets terugvindt dat aan de generaal herinnert. Er is niet eens een straat naar hem genoemd.”

Bronzen beeld van de generaal

Komen kende Herma Schellingerhoudt (1966), die zelf ook korte tijd in Frederiksoord heeft gewoond. De kunstenares trekt Johannes van den Bosch eerst compleet op uit was, die ze aanbrengt op een etalagepop. De mal dient om er uiteindelijk een bronzen generaal mee te kunnen gieten.

,,Het wordt een klassiek, goed gelijkend beeld”, merkt Komen op. ,,Dat wilden we graag, niet iets semi-abstracts.”

Van den Bosch wordt iets meer dan levensgroot nagemaakt. ,,Zijn gezicht kennen we van schilderijen”, legt Schellingerhoudt uit. ,,Hoe hij er van opzij en van achteren uitzag, is gissen.”

‘Van opzij lijkt hij net echt’

Een bijdehante museumbezoeker maakte haar recent aan het lachen door op te merken dat de wassen generaal ‘er van opzij net als in het echt’ begint uit te zien. Onzin natuurlijk. ,,Afgezien van het front van het beeld, lieg ik erop los. Dat kan nu eenmaal niet anders.”

De kunstenares heeft geen betaalde opdracht gekregen. ,,Ik stel me hier op als ondernemer. Met crowdfunding hoop ik geld in te zamelen.” Museumpubliek maar ook bezoekers van haar website kunnen doneren. Mogelijk komen ook de Maatschappij van Weldadigheid en de gemeente Westerveld nog over de brug.

De afgelopen hete dagen lag het werk aan het beeld even nagenoeg stil. Door de hoge temperaturen werd de was te zacht. Komende week hoopt Schellingerhoudt de draad weer op te pakken.

‘Evenwichtige informatie’ over Van den Bosch

Waar komt het beeld straks te staan? Een besluit daarover moet nog worden genomen. Initiatiefnemers en kunstenares hebben al wel een voorkeur: tegenover Logement Frederiksoord, aan de overkant van de straat om precies te zijn.

Naar aanleiding van ‘beeldenstorm 2.0’, zoals Komen gevat formuleert, zal het beeld worden geflankeerd door ‘evenwichtige informatie’ over de generaal, zijn ambities en zijn daden.

Sommigen hikken aan tegen de dwang waarmee de paupers in de Koloniën aan het werk werden gezet. Naderhand diende Van den Bosch de koning ook nog in de overzeese koloniën: Nederlands-Indië en West-Indië (Suriname). Hijlco Komen: ,,Het was een andere tijd. En hij probeerde in Suriname de slavernij te beëindigen. Maar wij willen evenmin weglopen voor wat de critici vinden.”

menu