Begraafplaats De Walakker in Zuidlaren.

Schokkende ontdekking voor Theo en Gerda Schneiders uit Zuidlaren: 'Onze zoon lag ineens niet meer alleen in zijn graf.' Leed door misverstanden over grafrechten

Begraafplaats De Walakker in Zuidlaren. Foto: Jaspar Moulijn

Groot was de verbijstering bij Theo en Gerda Schneiders uit Zuidlaren, toen zij ontdekten dat hun zoon niet langer alleen in zijn graf lag. Hun schokkende ervaring toont aan dat misverstanden over grafrechten voor veel leed kunnen zorgen.

Het is 2 november 2019. Allerzielen, de dag waarop katholieken hun overleden dierbaren herdenken. Theo Schneiders en zijn vrouw Gerda (beiden nu 79) lopen begraafplaats De Walakkers in Zuidlaren op, richting het graf van hun zoon Erik. Die overleed in 1993 op 28-jarige leeftijd aan cystic fibrose, taaislijmziekte. Tot hun stomme verbazing en grote schrik is op de grafsteen een extra naam en datum toegevoegd.

Niet op de hoogte

„Onze voormalige schoondochter bleek overleden te zijn en in hetzelfde graf te zijn bijgezet”, legt Schneiders uit. „Wij wisten daar helemaal niets van, niemand heeft ons op de hoogte gesteld. Na Eriks dood is ons contact met haar verwaterd, ze bouwde elders een nieuw leven op. Contact met haar familie hebben we niet.”

Het duurt even voordat de familie Schneiders de schok verwerkt heeft, daarna zoeken ze contact met de gemeente Tynaarlo, eigenaar van de begraafplaats. Ze willen weten wie nu de grafrechten bezit. Want hoewel ze in 1993 meebetaalden aan de begrafenis en het graf, gingen de rechten naar de inmiddels overleden weduwe van hun zoon.

„De gemeente wilde ons vanwege de privacyregels in eerste en tweede instantie niets vertellen”, legt Schneiders uit. „Pas na lang aandringen, telefoontjes en een gesprek met de gemeentesecretaris kregen wij te horen dat de zus van onze voormalige schoondochter grafrechthebbende is.”

Grafrechten zijn complex

Schneiders wil contactgegevens, maar krijgt deze niet. De toegang tot de ombudsvrouw wordt hem ontzegd, ook zij kan niets voor hem betekenen. Dat steekt. Schneiders wil weten of niemand verplicht was om hem en zijn vrouw, als nabestaanden van hun zoon, in te lichten. „En wat gebeurt er als de rechthebbende ooit besluit om het graf te ruimen? Wij leven dan misschien niet meer, maar onze andere zoon zou het op zeer hoge prijs stellen als hij bij wijzigingen aan het graf geïnformeerd zou worden.”

Jurist Willem van der Putten is al ruim twintig jaar gespecialiseerd in grafrechten en weet als geen ander dat hierover veel misverstanden bestaan. „De lijst voorbeelden van ruzies en patstellingen over grafrechten is eindeloos. Je zou haast denken dat er vaker wel dan geen ruzie wordt gemaakt over begrafenissen en grafrechten.”

De situatie waarin de familie Schneiders zich bevindt, is niet uniek, zegt hij. „De begrafenis is bijna dertig jaar geleden, in zulke gevallen komt het vaker voor dat er geen contact meer is tussen twee betrokken families. De nu overleden weduwe krijgt een nieuw leven, het contact verwatert en nu liggen de rechten bij haar familie. Wat zij met die rechten doen, mogen zij zelf weten. Daar hoeven ze niemand over in te lichten. Ik snap dat dat moeilijk valt, maar juridisch gezien is het vrij simpel.”

‘Informatieplicht niet wenselijk’

Volgens Van der Putten zou een informatieplicht ook niet wenselijk zijn: „Er zijn gevallen waarin mensen niet eens weten wie andere eerstegraads familieleden zijn. Bovendien is verwantschap geen garantie voor een respectabele omgangsvorm. Ik ken heel veel gevallen waarin kinderen weigerden hun vader of moeder te begraven, omdat de verhoudingen verstoord waren. Terwijl een ander, verder familielid wel goed contact had met de overledene en wel zeggenschap zou willen. Je kunt in regels niet vatten wie het meeste belang bij een graf heeft.”

De situatie waarin de familie Schneiders zit, was daarom alleen te voorkomen geweest als de grafrechten naar de ouders waren gegaan. „Zij hadden de weduwe kunnen verzoeken om het recht aan hen te verlenen, bijvoorbeeld met het argument dat zij nog jong was en grote kans liep een nieuwe partner tegen te komen, en dat je als ouders daarom zeggenschap wilt krijgen. Maar dat voelt natuurlijk meteen wantrouwend, dat doen mensen niet snel.”

Om te voorkomen dat het graf ooit geruimd wordt, kan de familie wél voorzorgsmaatregelen nemen, zegt Van der Putten. „Ik raad aan de eigenaar van de begraafplaats aan te schrijven. Je kunt namelijk aangeven dat, wanneer de eigenaar het grafrecht niet verlengt, jij daarvan op de hoogte gesteld wilt worden. Zodat je het aflopende recht over kunt kopen. Dan weet je zeker dat het graf niet geruimd wordt.”

‘Hopelijk blijft anderen dit bespaard’

Voor Schneiders is dat laatste een schrale troost. „Wij betwisten de grafrechten zeker niet, maar het blijft bizar dat de grafrechthebbende niet verplicht is om bij bijzetting of grafruiming de ouders van het reeds begraven kind te informeren”, vindt hij. „Het zou goed zijn als hiervoor meer aandacht zou komen. Hopelijk blijft wat wij hebben meegemaakt, andere mensen bespaard.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu