De immuuntest van Sanquin.

Nederland koopt een miljoen Chinese immuuntests: 'Helpt om weg uit lockdown te vinden'

De immuuntest van Sanquin. Foto: Marco Okhuizen

Nederland heeft per direct de beschikking over een miljoen immuuntests voor het nieuwe coronavirus. De tests kunnen een belangrijke rol spelen bij de uitweg uit de ‘intelligente lockdown’ waarin Nederland sinds half maart zit. Het ministerie van Volksgezondheid heeft ze samen met bloedbank Sanquin besteld.

De testen komen van fabrikant Wantai in China. Volgens Sanquin zijn ze dit weekend binnengekomen. Het gaat om bloedtests die de aanwezigheid van antistoffen kunnen aantonen. De bloedbank gebruikte die test al eerder, om te onderzoeken hoeveel bloeddonoren het nieuwe coronavirus inmiddels onder de leden hebben gehad. Bij ongeveer 3 procent van de bevolking werden toen antistoffen gevonden, met een regionale uitschieter van 8 tot 9 procent in Zuidoost-Brabant.

Met behulp van de nu binnengekomen tests wordt deze exercitie, waarvoor ongeveer 4000  bloedstalen werden onderzocht, binnenkort herhaald. Daarnaast wordt de test ook ter beschikking gesteld aan onderzoekers buiten de bloedbank. ,,Sanquin staat klaar om deze tests breed in te zetten", meldt de bloedbank in een persbericht. De aftrap van die operatie vond vanmiddag plaats bij Sanquin in Amsterdam, in aanwezigheid van minister Hugo de Jonge (CDA, Volksgezondheid) en Feike Sijbesma, speciaal gezant voor de coronacrisis.

loading

Bruikbare informatie

,,Dit soort testen is heel bruikbaar om uitspraken te doen over de bevolking als geheel”, zegt Ger Rijkers, immunoloog aan University College Roosevelt. ,,Als je bijvoorbeeld ziet dat 10 procent van de Brabanders en 3 procent van de Groningers antistoffen heeft, dan is dat heel bruikbare informatie. Voor individueel gebruik zijn dit soort tests niet geschikt. Sommige mensen die wel besmet zijn geweest, maar niet heel ziek waren, kunnen negatief testen. Zij hebben te weinig antistoffen in hun lichaam.”

Dat wordt bevestigd door Sanquin. ,,Er zit een kleine afwijking in. Daardoor kunnen we goede uitspraken doen over grote groepen, maar kan het individueel tot een valse uitslag leiden, waardoor iemand ten onrechte denkt dat hij of zij immuun is. Op dit moment zijn we de test en de resultaten steeds meer aan het bestuderen en interpreteren en hopen we toe te werken naar een manier waarop we de individuele uitslag wel kunnen delen.”

Leeftijdsgroepen

Nu al kunnen met de test verschillen tussen groepen en verschillen in de tijd in beeld gebracht worden. Zo wordt duidelijk hoe het virus zich ondertussen regionaal verspreid heeft, of binnen bepaalde leeftijd- of beroepsgroepen.

Dat geeft de overheid mogelijk informatie die kan helpen om maatregelen beter toe te snijden op individuele omstandigheden. Diverse opiniemakers opperden recent bijvoorbeeld de lockdownregels zodanig aan te passen dat Nederlanders die jonger zijn dan 60 meer vrijheden krijgen. Met de informatie die uit de bloedtests komt, zouden dit soort voorstellen, die overigens ook veel kritiek hebben gekregen, onderbouwd kunnen worden.

loading  

Pienter

De eerste concrete bestemming van de nieuwe immuuntests is het Pienter-onderzoek van het RIVM. Die studie wordt normaal gesproken eens in de tien jaar uitgevoerd. Doel is om te onderzoeken in hoeverre infectieziekten verspreid zijn (geweest) onder de Nederlandse bevolking. De laatste editie, met ongeveer 7600 deelnemers, vond plaats in 2016/2017. De mensen die toen bloed gaven, zijn nu opnieuw opgeroepen mee te doen, vanwege corona. Zij vormen een afspiegeling van de Nederlandse bevolking.

Dat is een belangrijk verschil met de populatie die meedeed aan het eerste Sanquin-onderzoek, waaruit dus bleek dat bij ongeveer 3 procent van de bloeddonoren antistoffen aanwezig was. ,,Dat zijn mensen die zich uit altruïstische motieven aanmelden als bloeddonor”, zegt Rijkers. ,,Waarschijnlijk zijn dit voor het overgrote deel mensen die zich heel consciëntieus aan de richtlijnen houden. Zij hebben dus ook minder kans om besmet te worden. Daarmee is het de vraag of die 3 procent die uit het eerste onderzoek kwam echt representatief is voor de Nederlandse bevolking.”

Uit onderzoeken in andere landen komen andere getallen naar voren. Zo bleek dit weekend dat in de zwaar getroffen Amerikaanse stad New York bijna 20 procent van de bevolking antistoffen heeft. Voordeel van een situatie waarin heel veel mensen besmet zijn geweest, is dat groepsimmuniteit dichterbij komt.

menu