Onthutsende afname insecten: ‘Onze leefomgeving staat op instorten’

Het aantal insecten neemt in ons land sterk af, zo blijkt uit onderzoek van Natuurmonumenten in Drentse en Brabantse natuurgebieden. Van de onderzochte soorten verdween tweederde van de beestjes in een kwart eeuw tijd.

Hoe nietig de insecten ook zijn, de ,,dramatische afname’’ is een teken dat de ecologische basis, en daarmee onze leefomgeving, op instorten staat, stelt directeur Marc van den Tweel van Natuurmonumenten.

Aanleiding voor het onderzoek was een rapport dat eind vorig jaar verscheen met verontrustende cijfers over insecten in Duitse natuurgebieden. Daar bleek dat 76 procent van de insecten in de afgelopen 27 jaar is verdwenen.

Die cijfers brachten een schokeffect teweeg. Natuurmonumenten gaf de Radboud Universiteit in Nijmegen en kenniscentrum EIS opdracht de insectenstand in ons land te onderzoeken. Langjarige studies in het Dwingelderveld en het Mantingerveld in Drenthe en in het Brabantse Kaaistoep zijn geanalyseerd.

Dramatisch beeld

De maandag gepubliceerde cijfers laten een dramatisch beeld zien, stelt Natuurmonumenten. In de gebieden in Drenthe kelderde het aantal loopkevers in 22 jaar met 72 procent. Nachtvlinders in het Brabantse onderzoeksgebied namen in 20 jaar met 54 procent af. Loopkevers en nachtvlinders tellen samen 1100 soorten, goed voor 6 procent van alle insecten die in ons land voorkomen.

Wilde bij. FOTO WIKIMEDIA

Daarnaast zijn beschikbare cijfers van andere soorten in de genoemde gebieden geanalyseerd, met als uitkomst dat kevers in twintig jaar tijd met 64 procent kelderden en kokerjuffers in tien jaar met 62 procent. Ook is bekend dat van 47 soorten dagvlinders de populatie de laatste kwart eeuw met de helft afnam.

De wetenschappers komen tot de conclusie dat in totaal over een periode van 27 jaar zo’n tweederde van het aantal individuen van de onderzochte insectengroepen verdwenen is.

Negatief effect op vogels

Insecten, vooral bijen, spelen een belangrijke rol in bestuiving. Als ze er niet meer zijn, heeft dat gevolgen op de voedselvoorziening.

De onderzoekers leggen ook een verband met de afname van de vogelstand. Frans onderzoek laat zien dat de vogelpopulaties sinds begin deze eeuw met 33 procent zijn afgenomen. In ons land wordt de laatste jaren een relatie gelegd met de zorgwekkende ontwikkeling van weidevogels. Hun jongen moeten zich voeden met insecten.

Zweefvlieg op paardenbloem. FOTO NIELS WESTRA

Natuurmonumenten wijst er op dat, in zijn algemeenheid, betrouwbare cijfers over de insecten schaars zijn. De organisatie onderschrijft daarom de oproep van wetenschappers om een landelijk meetnet voor insecten op te zetten, zodat er een completer beeld ontstaat.

Mogelijk verband met landbouw

Verantwoordelijk minister Carola Schouten stuurde onlangs een rapport over de kwestie naar de Tweede Kamer. Zij legt een mogelijk oorzakelijk verband met de landbouw die het landgebruik intensiveert, meer stikstof en fosfaat uitstoot en gewasbeschermingsmiddelen gebruikt.

Van den Tweel toont zich bezorgd over de rol van de landbouw. Het onderzoek is in natuurgebieden uitgevoerd, dus niet op landbouwgrond. ,,Dan kun je alleen maar vrezen hoe het er voorstaat in de rest van ons land’’, stelt de directeur van Natuurmonumenten.

Het moet anders in de landbouw, vindt Van den Tweel. ,,We moeten toe naar minder chemie, meer biologie en innovatie. Bulkproductie, gericht op de wereldmarkt, heeft in ons kleine land op termijn geen toekomst.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.