Ook na vandaag blijven de namen in Kamp Westerbork klinken

De namen worden onder anderen voorgelezen door nabestaanden en betrokkenen. Foto: Marcel Jurian de Jong

Ruim achthonderd lezers lazen ze de afgelopen dagen voor: de 102.000 Nederlandse slachtoffers van de vervolging van Joden, Sinti en Roma. Maandagmiddag was de naam van de 19-jarige Heinrich Zysmanowicz de laatste die klonk.

De zaal op het voormalig kampterrein zit vol. In stilte luistert iedereen naar de laatste voorlezer, mevrouw Weitzner-Smuk. Zij overleefde vijf kampen, waaronder Auschwitz. Zij is het die de laatste naam noemt. Heinrich Zysmanowicz. Negentien jaar.

Het scherm gaat op zwart. Ook de livestream van de NOS stopt.

‘Herkend en in het hart gesloten’

,,De namen zijn gelezen. Door dierbaren herkend, door anderen in het hart gesloten”, zegt directeur Gerdien Verschoor van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. ,,Toch wordt het niet stil hier. Dagelijks zullen de namen klinken.”

Dichter des Vaderlands Tsead Bruinja leest zijn gedicht Hoeft een naam iets? voor.

Geen één naam verdient het om ongefluisterd te blijven

en niet via het oor van een geliefde

buitengewoon vaak de buik van die ander te kriebelen

daar zijn namen voor gemaakt.

Namen horen een leven lang mee te gaan

en met een heel leven weet u heel goed

wat ik bedoel.

Op het voormalig kampterrein blijven de namen klinken, belooft Verschoor. Uit de luidsprekers klinken ook nu al dagelijks de 107.000 namen van mensen die vanuit Kamp Westerbork naar het Oosten zijn gedeporteerd.

loading

‘Emotioneel’

Op de voorste rij slaat staatssecretaris Tamara van Ark (VVD, sociale zaken en werkgelegenheid) beschermend een arm om Wil de Brave heen. Twee keer las De Brave, die als baby van drie maanden in Westerbork kwam, namen. Eén keer waren die voor haar onbekend.

Tussen de andere namen die ze las stonden die van haar grootvader, Hartog de Brave, en tante Esthella de Brave. Ze had ook graag de naam van haar grootmoeder, Mietje de Brave-Smit, gelezen. Maar die hoorde bij een andere leesbeurt. ,,Daar ben ik ontstemd over”, zegt ze eerlijk.

Het lezen van de namen van haar familieleden, ze deed het al drie keer eerder, vond ze emotioneel. ,,Gelukkig zijn er van onze familie ‘maar’ drie mensen vermoord. Nou ja, maar..” Haar ouders, zus (toen 7), broer (toen 4) en zijzelf (toen anderhalf) werden bevrijd in Kamp Westerbork.

loading

‘Laat Rutte zien wat nu gebeurt!’

Veranderen de excuses van minister-president Rutte, die hij zondag maakte tijdens de Auschwitzherdenking in Amsterdam, nog iets aan de manier waarop ze hier staat? ,,Nee, totaal niet”, zegt ze. ,,Maar ik vind het goed dat hij het gedaan heeft. Toch heb ik er een dubbel gevoel bij, en met mij velen. Laat hem ook opletten wat er nu in Nederland gebeurt. Wij Joden worden uitgemaakt voor alles wat mooi en lelijk is”, zegt ze.

Dat herkent Verschoor. ,,Ik hoorde het toen ik gisteren bij nabestaanden aan tafel zat. Zij voelden zich bemoedigd. Tegelijkertijd is dit ook een duidelijk signaal voor het heden. Wees je bewust van wat er nu gebeurt, op dit moment. Wat doe jij, als omstander?”

loading

‘Bijzonder om dit moment te delen’

Staatssecretaris Van Ark: ,,Ik heb de reacties gezien, het is mooi hoe dat is ontvangen. Zeker nu, nu mensen nog leven. Ik hoor dat dit iets is wat mensen nodig hadden.” Tegen Verschoor benadrukt ze hoe bijzonder ze het vond om het moment van de laatste namen die gelezen werden met De Brave te delen.

,,We zaten eerder vanmiddag bij elkaar aan tafel”, legt ze uit. ,,Hier ontstonden allerlei gesprekken. Ze vertelde me over haar familie”, vervolgt de staatssecretaris. ,,Het lezen van de namen draait om het levend houden van die namen. Dat spreekt me aan. Het is zo’n absurd groot getal. Door ze te lezen is die omvang bij benadering een beetje te zien.”

loading

‘Hiervoor zijn wij er’

Verschoor, die het Namen Lezen voor het eerst meemaakte is onder de indruk van de betekenis die het, vooral voor nabestaanden, heeft. ,,Dit is waarvoor wij er zijn”, zegt ze. Vooral indruk maakten de onderduikkinderen. ,,Mensen die hun ouders niet hebben gekend, omdat zij waren ondergedoken en hun ouders vermoord. Gisteren las iemand voor en die voegde toe: ‘dit is mijn moeder’.

De animo van zowel lezers als bezoekers ging de verwachtingen ver te boven. ,,De livestream van de NOS is afgelopen donderdag 130.000 keer bekeken”, vertelt ze. ,,Gisteren waren er 1500 tot 2000 bezoekers. Collega’s hebben geprobeerd als parkeerwachters het verkeer in goede banen te leiden.”

Het museum is de afgelopen dagen door zeker vijfduizend mensen bezocht. Elke dag werden op de website van de NOS en De 102.000 Namen Lezen zeker honderdduizend unieke views van de livestream geregistreerd.

loading  

menu