Hij is met pensioen en daarom kon Hein Klompmaker (67), historicus en oud-directeur van het Hunebedcentrum in Borger, eindelijk in de pen klimmen om zijn kennis over hunebedden en het volk dat deze monumenten bouwde op papier te zetten. Het resultaat na 2,5 jaar onderzoek: Het leven van boeren die hunebedden bouwden. Vanmiddag is het boek gepresenteerd.

Het maken van dit boek klinkt als een ware zoektocht. Was het dat ook?

,,Als je onderzoek doet is het in feite altijd een zoektocht, die ook weer verrassingen oplevert. Als historicus schep je orde in de chaos. Waar het mij eigenlijk om ging was: hoe zit het met de denkwereld van de hunebedbouwers. Ze gingen van het nomadenleven naar een vaste woonplaats en wat betekende dat voor hun wereldbeeld? Hier is nog niet veel over geschreven. Als je alles bij elkaar veegt wat er te vinden is, kom je tot nieuwe inzichten. Een van de dingen die ik ontdekte was dat er veel rollen vervuld moesten worden. Er moest gegraven worden, de akkers moesten onderhouden worden en er moest geoogst, gewied en gezaaid worden. Allemaal dingen waarvoor je moet samenwerken en samenleven. Dat betekent iets heel anders dan met je tentje achter de rendieren aan zodra die vertrekken. De boeren die bleven hadden genoeg voeding tot hun beschikking en konden zulk monumentaal werk als een hunebed voltooien. Ontzettend interessant om daar in te duiken en dat allemaal op te schrijven. Ik ben naast de fysieke sporen die er nog zijn ook op zoek gegaan naar de psychische en sociale elementen van deze mensen.”

Waarom dit boek?

Eigenlijk hoefde dat boek er niet per se te komen. Ik ging op 1 januari 2019 met pensioen en dus ben ik gaan schrijven. Gaandeweg kreeg ik signalen dat ik er wel een boek van kon maken. Dus ben ik maar gaan buurten bij uitgeverij Van Gorcum, die het wel wilde uitgeven. Als je weet dat het een boek wordt, krijg je een andere dynamiek bij het schrijven. Dan moet je echt kijken wat het publiek graag wil lezen en dan kruip ik weer in de huid van de schoolmeester die ik ooit was. Aan de ene kant ben je met een abstract boek bezig, maar die staat wel weer vol met basale dingen. Een enorme steen vinden, die uitgraven en deze gebruiken om een hunebed te bouwen. Dat is niet alleen je verstand gebruiken, maar er komen ook emoties en angsten bij kijken. Ik heb geprobeerd om het zo begrijpelijk mogelijk op te schrijven en het als een schoolmeester uit te leggen. Mijn naaste omgeving vindt het een mooi boek, maar die willen natuurlijk welwillend zijn naar mij toe. Nu is het afwachten wat het publiek ervan vindt.

loading

Hoe kan het dat er zo weinig bekend is over deze boeren?

,,Alles wat er tot nu toe is geschreven is niet generalistisch. Aan alle publicaties ligt een specialistische kennis ten grondslag. Het is echt wetenschappelijk. Ik voeg alles wat er geschreven is samen. Dan kom je tot een mooi vormgegeven boek dat mijn inziens makkelijk leesbaar is en ook ingaat op het gevoel van de boeren die 5000 jaar geleden leefden.”

Hoe heeft u deze boeren tot leven kunnen wekken in het boek?

,,Het gaat over de angst voor de dood, over bovennatuurlijke gedragingen die te maken hebben met het dagelijks leven. Zie het als een collectieve biografie. Ik ben het onderwerp ook gaan benaderen vanuit het oog van een detective. Dat moet je zien als een moord oplossen terwijl er geen slachtoffer is. Ik ben op zoek gegaan naar de motieven van de daders door in hun huid te kruipen. Het is heel ambachtelijk historisch werk wat ze geleverd hebben en daar voeg ik empathie aan toe. Je moet je voorstellen: ze hadden geen klok, geen vliegtuigen, geen auto en geen telefoon. Ze leefden in een totaal andere wereld. Hoe oriënteer je je in zo’n prehistorische omgeving? Hoe kijk je naar het verstrijken van de tijd? Voordat er zo’n hunebed ontstaat is samenwerking nodig. Hoe ging dat vroeger? In het boek probeer ik daar antwoord op te geven.”

Waarom is het zo belangrijk om hier antwoord op te geven?

,,Geschiedenis is voor een heleboel mensen belangrijk en vooral interessant. Het is mooi om te weten hoe mensen vroeger leefden, zonder dat ze wisten wat de toekomst hen zou brengen. Zij leefden in de onvoltooid verleden tijd. Wij weten hoe het met de hunebedbouwers is afgelopen. Hetzelfde geldt voor ons. Wij leven in de tegenwoordige tijd, maar ook ons leven is straks geschiedenis. Als je geschiedenis bestudeert, zegt dat wat over je eigen tijd. Over hoe je in het leven staat en hoe dingen met elkaar samenhangen.”

Zijn er veel boeken verschenen over dit onderwerp?

,,Niet zo heel veel. Het laatste werk dateert van 2004. De invalshoek die ik heb gekozen kende ik nog niet en ben ik niet tegengekomen tijdens mijn 30 jaar directeurschap van het Hunebedcentrum. Ik had toen ook weinig tijd om te schrijven, maar heb wel allemaal schriftjes volgepend met allerlei informatie. In deze tweede levensfase, ik ben nu met pensioen, heb ik wel tijd. Ik kan alleen maar zeggen dat ik dat hartstikke mooi vind.”

En na uw pensioen heeft u niet genoeg van die hunebedden?

,,Hunebedden zijn prachtig. Nou ja, het klinkt een beetje oubollig, maar zo is het niet bedoeld. Het zijn de oudste monumenten die we in Nederland hebben. De boeren hebben 5000 jaar geleden iets gebouwd wat zijn weerga niet kent. Ik ken geen enkel gebouw dat 5000 jaar staat. Ze hebben iets heel bijzonders gepresteerd. We moeten dus niet denken aan primitievelingen, maar aan slimme mensen die maximaal gebruik hebben gemaakt van wat de natuur hen bood. Ik heb daar ontzettend veel bewondering voor. De hunebedden zijn vensters naar hen. 53 van de 54 hunebedden die nog staan, zijn te vinden in Drenthe. Die ene in Noordlaren in Groningen. Net over de grens, maar misschien ook niet. Die grens werd destijds ook niet getrokken. Noordlaren is ook een beetje Drenthe. Maar dan krijgen we het over landje pik en ik heb geen sensatieboek geschreven haha.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe