Initiatiefnemer Mark Tuit, directeur van IVN Noord (rechts), overhandigt samen met Jorien Bakker de petitie met 27.000 handtekeningen over het niet mogen afschieten van het Drentse edelhert aan gedeputeerde Henk Jumelet.

Oud en nieuw(s): Mark Tuit is de man die eigenhandig ons enige wilde edelhert in Drenthe redde van de kogel

Initiatiefnemer Mark Tuit, directeur van IVN Noord (rechts), overhandigt samen met Jorien Bakker de petitie met 27.000 handtekeningen over het niet mogen afschieten van het Drentse edelhert aan gedeputeerde Henk Jumelet. Foto: Marcel Jurian de Jong

Dagblad van het Noorden blikt traditiegetrouw terug op het afgelopen jaar. Vandaag november. De maand waarin Mark Tuit uit Hollandscheveld eigenhandig het edelhert op het Hijkerveld redde, dat de provincie wilde laten afschieten vanwege de verkeersveiligheid.

Ruim honderd kilometer liep het edelhert in zijn eentje vanuit zijn geboortegrond de Veluwe naar de Drentse hei. Weg van de kudde, op zoek naar nieuw leefgebied. Hij doorkruiste landerijen, zwom over de IJssel en stak zeer voorzichtig allerlei wegen over. Daarna hield hij zich twee jaar uiterst goed schuil in de natuur in Drenthe. Tot hij bij hoge uitzondering bij daglicht gefilmd werd op het Hijkerveld afgelopen november.

Binnen een mum van tijd was het dier het gesprek van het de dag. Want het was het enige wilde edelhert in Drenthe. Maar daarbij kwam meteen de ijzige realiteit: nu het bekend was dat er een edelhert rondliep, wilde de provincie het dier laten afschieten vanwege de verkeersveiligheid.

‘Edelhert is beloning voor Drenthe’

Mark Tuit, directeur van IVN (Instituut voor Natuureducatie) kreeg een glimlach van oor toen hij die ‘mooie knoepert’ -zoals hij hem later liefkozend noemde-, door het gras zag ‘huppelen’ op de videobeelden. ,,Prachtig. Zo’n dier is een beloning voor Drenthe en de natuur. Wát een visitekaartje en bewijs dat het hier misschien nog wel beter is voor het edelhert dan op de Veluwe. Met onze afwisseling van bos en open vlaktes. Maar aan het einde van het nieuwsbericht stond dat ze hem wilden doodschieten. Dat raakte me enorm.’’

Zeker toen hij er weet van kreeg dat het dier al twee jaar eerder nachtelijk was gefilmd door cameravallen bij De Haar in Assen en op het Hijkerveld. Knoepert redde zich al die jaren dus prima als vrijgezel in Drenthe, en niemand had ooit last van hem gehad.

Petitie met 27.000 handtekeningen in twee weken

Tuit maakte een hashtag op Twitter, #welkomedelhertDrenthe en kreeg veel respons van gelijkgestemden. Velen begrepen niet waarom het dier dood moest, omdat het nog nooit een probleem had opgeleverd. ,,Er was enorme sympathie voor het edelhert. Maar een hashtag is leuk voor twee dagen, ik wilde meer doen. Zo is de petitie ontstaan.’’

De petitie waarin hij de provincie opriep het edelhert met rust te laten, werd in twee weken tijd 27.000 keer ondertekend. ,,Het ging heel erg snel, het was een achtbaan. Eerst waren het de lokale media, daarna kwam Hart van Nederland, het NOS-journaal en Radio 1. Door alle aandacht schoot het aantal handtekeningen in één steile lijn omhoog.’’ Ondertussen formeerde Tuit een onderzoeksteam met onder meer Jorien Bakker (woordvoerder van de Rijksuniversiteit Groningen) en boswachters van de Veluwe. ,,Zij checkten heel minutieus het flora en faunabeleid van de provincie. Ik had het idee dat het afschieten van groot wild tegen het eigen beleid indruiste. Dat bleek ook zo te zijn.’’

Het team zocht uit wat de ervaringen waren met edelherten en verkeersveiligheid, wat de landbouwschade ervan was en ook wat het aanwezig hebben van het dier doet met de recreatiewaarde van een gebied.

Weinig ongelukken met edelherten

,,Elke nacht werd de ijslaag onder ons betoog dikker. Dat het dier al twee jaar in Drenthe was. Dat hij op eigen kracht vanuit noordkant van de Veluwe naar Drenthe was gekomen. Het bleek dat het dier zeker wegen heeft overgestoken, maar dat altijd zeer voorzichtig heeft gedaan. De provincie noemde verkeersveiligheid als belangrijkste argument om hem af te schieten en het is logisch dat niemand ongelukken wil, maar op andere plekken in Europa zie je ook dat het prima kan. Er worden maar weinig ongelukken veroorzaakt door edelherten in vergelijking tot reeën en zwijnen.’’

Bij een groep edelherten- waar hier geen sprake van is- is er landbouwschade van ongeveer 30.000 tot 40.000 euro per jaar te verwachten. ,,Maar wat een edelhert in je gebied opbrengt is 2 miljoen euro extra aan recreatie-inkomsten. Een goed businessmodel lijkt me.’’

De provincie deed -aangespoord door de grote steun voor de petitie- een eigen onderzoek en kwam ook tot de conclusie dat dit specifieke edelhert weinig risico oplevert voor de verkeersveiligheid. De nulstand voor het edelhert werd opgeschort. Dat tot grote blijdschap van Tuit, die er tevreden op terugkijkt. ,,Dat de provincie binnen twee weken besloot dat hij mocht blijven leven vind ik een van de mooiste dingen van het jaar 2020. Het is de koning van het woud. En we hebben door corona ook geleerd: wanneer heel veel niet meer kan, is de natuur de vluchtheuvel van de geest.’’

Gaat Knoepert op zoek naar een vrouwtje?

Het verhaal is nog niet af. De aanwezigheid van Knoepert betekent dat er meer edelherten kunnen komen. ,,Ons tweede doel was de discussie te openen over groot wild dat naar Drenthe komt. Dit dier is een pionier, maar hij bewijst dat ze zulke grote afstanden kunnen afleggen. Dan kun je er maar beter op voorbereid zijn en niet je kop in het zand steken.’’ De provincie besloot dat er inderdaad beter naar gekeken moet worden. Volgend jaar rond de zomer komt er een debat over groot wild in Drenthe met alle partners zoals terreinbeheerders en andere betrokkenen.

Of Knoepert dan nog rondhuppelt op het Hijkerveld is de vraag. Vanwege zijn leeftijd (rond de vijf jaar) is het logisch dat hij in de bronsttijd een vrouwtje zoekt om het gezellig mee te hebben. ,,Het is afwachten wat hij dan gaat doen, wellicht gaat hij naar Duitsland, waar bij Bad Bentheim ook edelherten rondlopen. Misschien gaat hij terug naar de Veluwe. Dat weten we niet, dat is het mooie van de natuur. Wij mensen willen alles onder controle houden, maar de natuur laat zich niet leiden. Maar dat hij welkom is, dat is met zoveel draagvlak voor de petitie wel duidelijk geworden.’’

menu