Paasvuur in Nieuw-Roden. FOTO DUNCAN WIJTING

Paasvuur, bent u nog van deze tijd?

Paasvuur in Nieuw-Roden. FOTO DUNCAN WIJTING

Een vreugdevuur om het voorjaar in te luiden. Het paasvuur was er al toen Pasen zelf er nog niet eens was. Is zo’n ‘dikke fik’ nog wel van deze tijd? We vragen het aan het paasvuur zelf.

Dag paasvuur, hoe oud bent u?

,,Eerlijk gezegd ben ik dat vergeten, maar vast staat dat ik er al ver voor onze jaartelling was. De Saksen in Duitsland, Denemarken en het oosten van Nederland vierden in de oudheid met grote vuren het begin van het voorjaar. Ze hoopten op vruchtbaarheid. Het vee werd langs het paasvuur geleid. De jonge meiden werden met houtskool zwart gemaakt. Tot de oorlog gebeurde dat in Nederland nog wel. Tegenwoordig zie je nog steeds dat in dit gebied paasvuren zijn. In Groningen, Drenthe, Twente en de Achterhoek. Het Nedersaksische gebied. Onder de grote rivieren en in het Westen zaten de Franken. Daar zijn geen paasvuren.’’

Helemaal niet?

,,Haha! In Driebergen in de provincie Utrecht is ook een tijd een paasvuur geweest. Dat kwam omdat de familie Dubbelboer daarheen verhuisde. Oorspronkelijk kwamen ze uit 1e Exloërmond. En in de Verenigde Staten zijn hier en daar ook wat paasvuren. Immigranten hè? Heimwee.’’

Eigenlijk heeft het paasvuur niets met een christelijke traditie te maken dus?

,,Nee, het is puur heidens. Je zou Wodan en Freya moeten aanbidden. De vroege christenen hebben getracht het uit te bannen, maar dat lukte nergens. Toen hebben ze het feest maar gekerstend. In Duitsland wordt op bepaalde plaatsen een pop in het vuur gegooid, die moet Judas Iskariot verbeelden.’’

Moeten we u nu op eerste of tweede paasdag in de hens steken?

,,Beide komt voor. Er is een theorie dat het in katholieke gebieden vooral op eerste paasdag gebeurt, en in protestantse streken op tweede paasdag. Dat klopt een beetje, maar lang niet helemaal. Tegenwoordig merk je overal een beweging naar eerste paasdag. Dat heeft ermee te maken dat de kinderen op de dinsdag na Pasen naar school moeten. Veel ouders vinden het dan te laat worden op tweede paasdag. In de gemeente Tynaarlo bijvoorbeeld is het nu nog verplicht op tweede paasdag, maar de gemeente is aan het bekijken of dat volgend jaar anders kan.’’

 

Bent u niet verschrikkelijk milieuonvriendelijk?

,,Daar is inderdaad al jaren discussie over. Maar er wordt overal streng op toegezien dat er geen rotzooi wordt verstookt. In het verleden verbrandde ik ook vaak autobanden en afgedankt huisraad. Nu mag er op een paasvuur alleen onbewerkt hout, meestal snoeiafval, verbrand worden. De milieubelasting daarvan valt mee.’’

Maar u stinkt wel!

,,Ja, en je kunt mijn rook ook beter niet inademen. Er zit veel fijnstof in, dat is niet bepaald gezond. Als er oostenwind staat hebben we in Nederland ook flink last van de Duitse paasvuren. In 2005 was het heel erg, toen hadden we mist en is er smog ontstaan. Destijds kwamen de klachten zelfs uit de Randstad.’’

Regelmatig wordt u door lolbroeken te vroeg in de fik gestoken, toch?

,,Dat gebeurt tegenwoordig niet zo vaak meer. De hekken zijn een stuk beter geworden. En vaak word ik door de bouwers bewaakt om het te voorkomen. Die bewakers hebben meestal een bar gezellige nacht met zijn allen. Zei ik meestal? Ik bedoel altijd.’’

Waarom zouden we anno 2016 nog aan paasvuren doen? Bent u niet uit de tijd?

,,Het is gezellig. Voor een dorp is het hout inzamelen en de berg bouwen al een groot feest. En dan de avond zelf! Mensen die elkaar helemaal niet kennen, raken bij mij aan de praat. De laatste jaren is het paasvuur voor onze streken bovendien een manier geworden om onze regionale identiteit te onderstrepen. We hebben ons daar vroeger nog wel eens voor geschaamd maar tegenwoordig laten we ons er juist op voorstaan. Ik vind dat een goede ontwikkeling. Ik denk dat ik nog wel een paar eeuwtjes mee kan.’’

 

Paasbultenkeuring door 't Aol Volk

loading  

In de zuidoosthoek van Drenthe keurt ‘t Aol Volk elk jaar de paasbulten. Een traditie die de juryleden graag in ere houden. Luc Strating is een van hen.

,,Als je een bult mooi wilt stapelen, moet je er vroeg bij zijn. Een week, soms twee weken van tevoren wordt al begonnen op sommige locaties. Als je in twee dagen tijd een bult van vijf of zes meter wilt bouwen, zal ie niet erg stabiel worden en loop je de kans dat ie kantelt. Dat is gevaarlijk, zeker als het vuur brandt. Met andere woorden: begin niet te laat. Maar ervaren mensen weten dat wel. Je moet na elke twee meter, eigenlijk even wachten tot het hout weer wat inzakt.

Pasen is vroeg dit jaar en echt winterweer hebben we niet gehad dus er is dit jaar al wel heel veel hout gesnoeid en misschien zelfs versnipperd. Maar volgens mij zijn er genoeg paasvuurbouwers met goede contacten. Die komen wel aan hun hout. Ik ken wel plaatsen waar de jongens een goede verstandhouding hebben met de mannen die bij de gemeente werken en op die manier hun hout verzamelen. Het is overigens nog wel erg nat op het land. Dat kan tijdens het bouwen voor enorme blubberpartijen zorgen.

Wij hebben die keuringswedstrijd met ‘t Aol Volk vooral om het bouwen van paasvuren een beetje te stimuleren, en een mooie traditie in stand te houden. Wij vinden het belangrijke folklore. Er mag al zo veel niet meer, tegenwoordig. Dus laten we dit dan in stand houden, die paasvuren.

We keuren in twee categorieën. De mooiste bult en de hoogste bult. Soms komen we echt vakwerk tegen, hoor. Geen hagen, maar berk, eik, kastanje. Dat zijn van oudsher de houtsoorten die op een paasbult horen. En dan helemaal perfect rond gebouwd. Prachtig.

Maar weet u, ook een vormeloze paasbult zorgt voor plezier. En dat is het belangrijkste. Gezellig samen op paasavond plezier beleven. Worst, pilsje erbij, muziek aan. Het is een sociaal evenement en dat stimuleren wij graag.’’

menu