Anita van der Noord (links) en Fenna Bolding leggen uit hoe zij de Drentse politiek willen veranderen.

Politiek Netwerk Drenthe: 'In houding en gedrag moet nog een hele hoop gebeuren'

Anita van der Noord (links) en Fenna Bolding leggen uit hoe zij de Drentse politiek willen veranderen. Foto: Marcel Jurian de Jong

Het Politiek Netwerk Drenthe werd twee jaar geleden opgericht om de lokale democratie in onze provincie te vernieuwen en de verbinding tussen overheid en burger te verbeteren. Anita van der Noord en Fenna Bolding maken n de voorlopige balans op.

„Ik kwam in 2018 in de raad van Noordenveld terecht”, legt Anita van der Noord uit wanneer ze vertelt hoe het Politiek Netwerk Drenthe is ontstaan. „Dat kwam een beetje onverwacht, ik stond eigenlijk op een niet-verkiesbare plek en had nul politieke ervaring. Maar zodra ik op de lijst stond, kwam ik er van dichtbij achter hoe de politiek in elkaar zit en wilde ik onderzoeken hoe je de democratie een boost kunt geven. Het is allemaal veel te oubollig, er moet gewoon iets veranderen.”

‘Praktijk moet anders’

Rond diezelfde tijd bezoekt Van der Noord een bijeenkomst van het project Vrouwen Kiezen op het provinciehuis, ter gelegenheid van honderd jaar passief vrouwenkiesrecht. Juist omdat ze nadenkt over modernisering van de democratie, wordt ze aangespoord zelf iets op te zetten.

Van der Noord wint advies in bij sociaalmaatschappelijk kenniscentrum CMO Stamm en wordt daar gekoppeld aan Fenna Bolding. Die heeft in tegenstelling tot Van der Noord wel een politiek verleden. Toen zij in 1986 de Eerste Kamer in ging, werd ze op dat moment de jongste parlementariër in de geschiedenis.

„Bij CMO Stamm houden wij ons al jarenlang met lokale democratie bezig”, legt ze uit. „Uit onderzoeken en expertbijeenkomsten blijkt dat er niet zozeer iets mis is met de theoretische fundering van onze democratie, maar meer met de manier waarop we het met elkaar invullen in de praktijk. Die moet helemaal anders.”

Experimenteren

Uit de gesprekken tussen Van der Noord en Bolding ontstaat al heel snel het Politiek Netwerk Drenthe. Een netwerk dat de Drentse politiek inclusiever en diverser wil maken en actief burgerschap promoot. „Door mensen bij elkaar te brengen die hier iets van vinden, hiermee experimenteren of ervaring mee hebben, proberen we deze thema’s op de agenda te zetten. En zo is het gaan rollen.”

Toevallig is de Rijksoverheid al jaren bezig met vernieuwing van de democratie, juist op lokaal niveau. De missie van Van der Noord en Bolding sluit hier naadloos bij aan. Subsidie voor het opzetten en uitbreiden van hun netwerk is dan ook snel gevonden. Minister Kasja Olongren noemt het Politiek Netwerk Drenthe in een Kamerbrief zelfs als voorbeeld voor andere provincies.

„Wij stimuleren raadsleden en lokale bestuurders in Drenthe om niet bang te zijn voor experimentele manieren van besluitvorming”, legt Van der Noord uit. „Bij de manier waarop politiek nu bedreven wordt, voelen veel mensen zich buitengesloten. Zij hebben het idee dat ze geen enkele invloed hebben op de besluitvorming op het gemeentehuis. Dat kan anders.”

Deep democracy

Inmiddels heeft het Politiek Netwerk Drenthe bijna tweehonderd leden, onder wie raadsleden, wethouders en burgemeesters. Maar ook mensen van buiten de politiek worden gestimuleerd om lid te worden, juist om die twee groepen bij elkaar te brengen en tijdens werkbezoeken en bijeenkomsten van elkaar te leren.

Belangrijk daarbij is dat gemeenteraden bij besluitvorming meer rekening gaan houden met het standpunt van de minderheid, naar voorbeeld van het Zuid-Afrikaanse concept ‘deep democracy’ „Wij zijn over het algemeen gewend om over een voorstel heen en weer te praten en dan te stemmen”, legt Bolding uit. „Als 80 procent ja zegt en 20 procent nee, dan wordt het ja en gaan we uit elkaar. Maar bij deep democracy is er nadrukkelijk aandacht voor die 20 procent. Je vraagt wat die 20 procent nodig heeft om mee te kunnen doen met het meerderheidsbesluit. En dan blijkt keer op keer dat het om hele kleine aanpassingen gaat. Door op die manier besluiten te nemen, ben je al heel inclusief bezig en wordt de betrokkenheid en verbondenheid met wat je als meerderheid doet, veel groter.”

Tijdens bijeenkomsten van het Politiek Netwerk Drenthe raken burgers én politici ervan overtuigd dat gemeenteraden dit concept veel meer moeten toepassen, zeggen Van der Noord en Bolding. „Maar tussen je realiseren dat het anders kan en het daadwerkelijk anders doen, zit nog wel een verschil. In houding en gedrag moet aan beide kanten nog een hele hoop gebeuren. En daar kan ons netwerk bij helpen. Want hoe meer mensen hun ervaringen met de lokale politiek delen en hoe meer politici laten zien hoe ze met vallen en opstaan stapjes vooruit zetten, hoe beter het zal gaan.”

‘Laat meer aan burgers over’

Het Politiek Netwerk Drenthe doet een oproep aan de politiek om meer aan burgers over te laten. „Alle gemeenten zijn hiermee bezig”, zegt Bolding. „Maar draag dan ook een keer dat budget over. Het netwerk biedt een uitnodiging om elkaar hierin te inspireren en te motiveren om het wél te doen. En er zal ongetwijfeld weleens iets misgaan, maar dat gaat het nu ook al wel.”

Het Politiek Netwerk Drenthe is in ieder geval tot de volgende gemeenteraadsverkiezingen actief, maar de twee initiatiefnemers hopen dat een jongere generatie het netwerk voortzet. „En dan gaat die verandering écht lukken”, denkt Van der Noord. „Het is mooi om te zien hoe mensen elkaar tijdens deze coronacrisis, als het er echt op aankomt, weer weten te vinden. Als we iets daarvan kunnen vasthouden door de besluiten op een iets andere manier met elkaar te nemen, zijn we een heel eind op de goede weg.”

menu