Jaap van Dissel.

RIVM-directeur Van Dissel over kritiek op koers mondkapjes: 'Het is een andere fase, dan zijn er ook andere expertises nodig'

Jaap van Dissel. Foto: ANP

Steeds feller klinkt kritiek over de eenzijdigheid van het Outbreak Management Team en de koers rond mondkapjes. Voorzitter en RIVM-directeur Jaap van Dissel - zo beroemd dat hij op de cover van de Story prijkt - snapt dat wel. ,,Er is nu een andere fase, dan spelen andere belangen.’’

De coronacrisis is definitief in een nieuwe fase beland. De steeds snellere toename van het aantal ziekenhuisopnames is passé, het aantal patiënten op de ic neemt af. Dus gaan gesprekken bij de virtuele koffieautomaat en in talkshows nu over de vraag wanneer horeca weer open kan, of vakanties mogelijk zijn, wanneer de kapper kan knippen en de fysiotherapeut mag behandelen.

Ook tekenend: voor het eerst sinds begin maart wordt RIVM-directeur Jaap van Dissel deze week een keer níet in de Tweede Kamer verwacht. Hoewel er bij het publiek meer dan genoeg vragen zijn. Over mondkapjes bijvoorbeeld, over de besmettelijkheid van het virus of de transparantie van het Outbreak Management Team, de commissie met tientallen adviseurs - veelal medici, virologen, epidemiologen en RIVM-medewerkers- die de regering adviseert over het beteugelen van de uitbraak.

U bent voorzitter van het OMT. Steeds luider  klinkt de roep om verbreding van de groep regeringsadviseurs. Snapt u dat?

,,Ja. We zitten nu in een andere fase, en dat vraagt ook om adviezen op andere vlakken. Het Óutbreak Management Team is ervoor om de virusuitbraak te managen, de zorg intact te houden, voldoende ic-capaciteit te houden. Het is logisch dat men in die eerste fase vertrouwt op de adviezen van experts die daar veel van weten. Nu is het een andere fase, dus spelen er andere belangen. En dan zijn er ook andere expertises nodig, het OMT is niet geschikt om de anderhalvemetersamenleving vorm te geven.’’

Eerst zei Rutte: het advies van experts is heilig. Nu lijkt er wat meer afstand te komen tussen kabinet en experts.

,,Dat is logisch. We zaten eerst met een acute uitbraak, waarbij alles op alles moest worden gezet om verspreiding van het virus te vertragen. Nu kantelt dat, en dat is goed nieuws. Overigens is niks heilig, zeker de adviezen van het OMT niet. Ze sturen mede het beleid, uiteindelijk neemt de politiek het besluit.’’

Het OMT kan soms lang doen over een advies. Zegt Rutte nooit: Jaap, schiet eens op.

,,Ongetwijfeld zegt of denkt hij dat. Soms adviseert het OMT binnen uren, maar een andere keer wacht je op onderzoek bijvoorbeeld, en dan stel je een advies even uit. Neem de mondkapjes, dat is zo’n thema. In het OMT wordt gezegd: als je je houdt aan andere maatregelen, zoals afstand houden en thuis blijven bij klachten, dan is de toegevoegde waarde in de openbare ruimte niet bewezen. In de zorg, bij de ic’s is de waarde evident. Maar buiten ligt dat anders. Nu is er nieuw onderzoek, net verschenen, dat opnieuw stelt dat het dragen van mondkapjes een geringe toegevoegde waarde heeft voor de bestrijding van een virus als de griep, los van afstand houden.’’

De kritiek is breder. Adviseert het OMT nu om wetenschappelijke redenen, of telt ook mee dat er weinig mondkapjes zijn, dat de testcapaciteit niet optimaal is?

,,Nou, dat is juist het goede aan de Nederlandse opzet: het OMT staat los van de politiek en adviseert op basis van wetenschap. In andere landen is die scheiding niet zo strikt doorgevoerd. Hier hebben we, ook geleerd van dossiers als de q-koorts, de zaken losgeknipt. De OMT-leden adviseren op basis van wetenschap, of als dat nog ontbreekt: op basis van hun eigen ervaringen of mening als expert. Dat advies gaat via een bestuurlijk overleg naar de regering.’’

Neem de scholendiscussie: sommige landen houden ze gesloten, wij doen ze open. Is dat logisch?

,,Uit onze eigen onderzoeken blijkt dat kinderen waarschijnlijk een kleine rol spelen bij de verspreiding van het virus: ze zijn minder vaak geïnfecteerd en hebben een milde ziekte. Ze ontvangen het virus eerder van de ouderen dan andersom. Ook studies in andere landen bevestigen dat. Kijk naar IJsland: daar zijn scholen niet eens dicht geweest, zijn er soortgelijke maatregelen als hier en hebben ze vergelijkbare resultaten in het onderzoek naar de rol van kinderen. In China was dat ook zo.’’

Hoe doet Nederland het bij de virusbestrijding? Is dat al te zeggen?

,,Alles zal onderzocht en geëvalueerd worden, maar je moet reëel zijn: dit is een nieuw virus. We leerden nog veel bij toen het in Nederland kwam. Maar als je kijkt naar onze reproductiefactor, hoeveel anderen één patiënt gemiddeld aansteekt: die is ongeveer even laag als in Denemarken. En in België bijvoorbeeld, hebben ze met minder inwoners toch opmerkelijk meer ziekenhuisopnames. En ik denk ook dat Nederlanders bereid zijn een boel dingen te doen, als je het maar goed uitlegt. Op dat vlak lijken we misschien meer op Scandinaviërs. Gedrag en bewustwording spelen uiteindelijk een grote rol bij de bestrijding van dit virus.’’

menu