Racen tussen De Punt en Emmen over een verdubbelde N34: wat is het allemaal waard?

Sneller en veiliger van Groningen naar Emmen en terug. De N34 moet op de schop om het mogelijk te maken. Een gedurfd project. Want de N34 loopt dwars door natuurgebieden, het regent bezwaren van tegenstanders.

Je moet geen haast hebben of een stresskonijn zijn om relaxed over de N34 tussen De Punt en Emmen te kunnen rijden. Zit je weer achter een vrachtwagen, of achter een slome duikelaar die niet door heeft dat je hier 100 mag in plaats van 80 kilometer per uur.

Inhalen op zo’n weg is een hachelijke zaak, maar frustratie leidt soms tot roekeloos verkeersgedrag. En daardoor ontstaan ongelukken.

De provincie Drenthe, eigenaar van de weg, gaat er wat aan doen.

Daarvoor is 90 miljoen euro uitgetrokken. Een gedeeltelijke verdubbeling moet het mogelijk maken dat je af en toe veilig kunt inhalen. Ook moet er een fly-over komen bij het verkeersknooppunt bij Gieten. Daar zitten forensen in de spits met regelmaat vast in de file.

Goede ervaringen in Engeland

Verkeerspsycholoog Cees Wildervanck verwacht veel van zo’n gedeeltelijke verdubbeling.

„In Engeland wordt het veel toegepast. Daar vertellen ze de weggebruiker ook dat het verdubbelde wegdeel er aan zit te komen. Dan denken ook de notoire hardrijders: laat ik maar even wachten, straks kan ik veilig inhalen. Maar het is dus wel belangrijk dat je het goed communiceert.”

Nog zes jaar (en heel wat hobbels)

Over zes jaar moet het klaar zijn. Dan is 12 van de 40 kilometer verdubbeld en kun je gewoon doorrijden bij Gieten.

Tenminste, dat is in heel grote lijnen het plan.

Tot die tijd moet de provincie nog heel wat hobbels nemen.

De N34 loopt dwars door beschermde natuurgebieden, over de Hondsrug met zijn Unesco-status, dwars door landschappen die worden gerekend tot de mooiste van Nederland.

Levert de operatie zóveel op dat die het waard is om de landschappelijke gebieden in de waagschaal te stellen? Dat is de retorische vraag achter diverse opiniestukken die DVHN eerder publiceerde.

loading

Een cruciaal jaar

Het komende jaar is cruciaal voor het plan. Een milieu-effectrapportage (mer) moet uitwijzen of de operatie mogelijk binnen de geldende milieu- en natuurvoorschriften.

Omwonenden en natuurorganisaties zullen het milieurapport buitengewoon kritisch tegen het licht houden. Dat wordt dus een grote hobbel op de weg, zeker omdat die milieu-eisen het afgelopen jaar scherper zijn geworden.

Eddy Elsinga woont pal aan de N34, bij Schipborg. Aan de achterkant van zijn huis heeft hij een prachtig vrij uitzicht over de velden. Aan de voorkant hoort hij het verkeer langsrazen op de autoweg. Het laat zich raden dat hij een verdubbeling niet ziet zitten.

Bewonersgroep N34: ‘We zijn geen nimby’s’

Samen met Rob Gulmans (Annen), Bert Reitzema (Zuidlaren) en Lucy Audretsch (Schipborg) vertelt hij aan de keukentafel in zijn woning wat hij van de plannen vindt. Elsinga heeft de Bewonersgroep N34 Noord opgericht.

„Let wel, we zijn geen nimby’s ( not in my backyard , red.)”, zegt Rob Gulmans. „We willen hierover constructief meedenken. Maar we vinden dat de gedeeltelijke verdubbeling geen oplossing biedt.”

Dat constructief meedenken, daar staat de provincie voor open. Uiteraard.

Er zijn dialooggroepen en klankbordgroepen geweest, waar de omwonenden het afgelopen jaar in zes sessies uitgebreid konden meepraten. Net als natuur- en milieuorganisaties en andere belanghebbenden.

Tevreden is het viertal omwonenden hierover niet. „Het leek toch te veel alsof de uitkomst van de discussie vaststond en dat de door ons aangedragen alternatieven geen kans maken”, zegt Reitzema.

De provincie heeft besloten

Provinciale Staten hebben eind 2018 besloten dat de gedeeltelijke verdubbeling er in principe moet komen. Dat is nog eens bevestigd bij de vorming van een nieuw dagelijks bestuur van de provincie, dat bestaat uit een coalitie van PvdA, VVD, CDA, ChristenUnie en GroenLinks.

„We doen een variantenstudie voor de gedeeltelijke verdubbeling van de N34 tussen Emmen en De Punt, met prioriteit voor de aanpak van het knelpunt verkeersplein Gieten”, zo staat het in de overeenkomst tussen die partijen.

De roemruchte stikstofuitspraak

Bob Dylan zong het al: the times they are a-changin’. En de veranderingen gaan rap momenteel. De inkt van het Drentse bestuursakkoord was nog niet droog of de Raad van State kwam met de roemruchte stikstofuitspraak.

Wie in de buurt van beschermde natuurgebieden iets wil bouwen, moet klaar als een klontje bewijzen dat dit niet leidt tot extra neerslag van stikstofverbindingen in de natuur. Met vage compensatieplannen komen initiatiefnemers niet meer weg.

loading

Een revolutie in Den Haag

De uitspraak leidde tot een revolutie in Den Haag. De maximumsnelheid op alle snelwegen gaat in maart omlaag naar van 130 naar 100 kilometer per uur.

Knarsetandend stemde vroemvroempartij VVD ermee in, om te voorkomen dat duizenden bouwprojecten op slot blijven zitten. Het is afwachten of iedereen zich ook echt 100 gaat rijden, maar het tekent al wel de mentale verandering. De automobilist heeft zich anno 2020 maar te beheersen.

Een alternatief: 80 km per uur

Wat dit betekent voor de N34? De omwonenden hebben, samen met Philippe Boucher van het Natuurplatform Drentsche Aa, een alternatief bedacht voor het verdubbelen. Verlaag de maximumsnelheid naar 80 kilometer per uur en leg op de middenberm voorzieningen aan die het inhalen (zo goed als) onmogelijk maken.

De provincie liet bureau Sweco dit alternatief onderzoeken; het ziet daarin weinig heil.

Een lagere maximumsnelheid verbetert de doorstroming op de weg, snelheidsverschillen tussen auto’s en vrachtwagen verdwijnen, maar de N34 is ingericht voor 100, zegt het bureau.

Verlaag je die maximumsnelheid, dan zal de automobilist dit niet begrijpen en zich er niet aan houden. Politie en justitie hebben in zo’n situatie geen trek in handhaving.

Een steekhoudende redenering, zou je een jaar geleden zeggen.

Maar nu: als op alle snelwegen de maximumsnelheid van 130 naar 100 kan, waarom zou die op dat kleine stukje N34 dan niet van 100 naar 80 kunnen?

Philippe Boucher, de graver

Philippe Boucher is econoom en organisatiekundige in ruste. Hij is een spitter. Bij Groningen Airport Eelde werden ze gillend gek van zijn steun aan actieclub VOLE, die jarenlang de verlenging van de startbaan wist tegen te houden. Ook tekende Boucher voor veel pogingen om aan te tonen dat de luchthaven geen bestaansrecht heeft.

Als voorzitter van het Natuurplatform Drentsche Aa verzet hij zich onder meer tegen de plannen met de N34. Ook hier graaft hij naar gegevens om zijn standpunt te onderbouwen.

Zo vroeg Boucher bij Starr Ongevallenkaart analyses op van ongelukken op deze weg.

„Slechts voor een deel zijn die ontstaan door inhaalmanoeuvres of door keren op de weg”, zegt hij. „Dikwijls gebeurde een ongeluk doordat mensen wegsuffen achter het stuur, druk met hun smartphone zijn of door overstekend wild. Díé oorzaken neem je niet weg door verdubbeling.”

Hij verwacht dat mensen op de verdubbelde stroken harder gaan rijden, zoals ook op de N33 is gebeurd. Dit leidt tot meer uitstoot van stikstof en nog steeds veel ongelukken, vreest Boucher.

Onderzoeksbureau: N34 is onveiliger dan andere wegen

Bureau Sweco zegt dat de N34 onveiliger is dan soortgelijke wegen in Noord-Nederland.

In vijf jaar tijd, tussen 2012 en 2017, vonden er 32 ernstige ongelukken plaats, waarvan 8 met dodelijke afloop en 24 met letsel. In die periode vonden er nog eens 306 ongelukken plaats met alleen blikschade. Bij de dodelijke ongelukken was er altijd sprake van een frontale botsing.

Maar door gedeeltelijke verdubbeling ontstaan er nieuwe gevaarlijke situaties, voorspelt omwonende Eddy Elsinga. „Wij denken dat de provincie 4 stroken van 3 kilometer wil verdubbelen”, stelt hij. „Je weet hoe het gaat als je als automobilist aan het eind van zo’n stukje verdubbeling bent gekomen. Dan wil je nog even die vrachtwagen of die bus inhalen. Je geeft extra gas. Misschien ben je dan net te laat en ontstaat een ongeluk.”

Verkeerspsycholoog Wildervanck denkt echter niet dat dit risico opweegt tegen de voordelen. „Het zal misschien af en toe wringen worden, ik heb goede hoop dat het wel meevalt.”

De Rotonde bij Gieten: knudde met een rietje

Over één ding zijn de provincie en de critici het eens. De rotonde bij Gieten, waar de N34 de N33 kruist, is knudde met een rietje. Bij de vorige aanpak van de weg had dit beter gemoeten. In de spits ontstaan er files, als er dan ook nog een aanrijding gebeurt op de rotonde, zit de boel helemaal vast.

Een fly-over moet uitkomst bieden.

Maar over de vraag hoe die brug over de N33 dan moet lopen verschillen de meningen.

Als je toch bezig gaat, pak het dan meteen goed aan, betoogt Frejan Bruins, die zich ‘een betrokken inwoner’ van Gieten noemt. Verleg de fly-over in westelijke richting, zodat die verder van ons dorp komt te liggen. Scheelt een hoop herrie.

De provincie hikt aan tegen de hogere kosten van die optie. Want dan zou er wel eens te weinig geld kunnen overblijven voor de gedeeltelijke verdubbeling.

Dat vinden de critici van het verdubbelingsproject helemaal niet erg. „Wij zeggen: pak nou eerst de situatie bij Gieten eens goed aan”, zegt Elsinga. „Kijk wat dit oplevert. Wij denken dat de doorstroming zoveel verbetert, dat die gedeeltelijke verdubbeling niet meer hoeft.”

Alternatief: verdubbeling van de N381 tussen Emmen en Beilen

Voor wie er echt een hekel aan heeft op een tweebaansautoweg te rijden, hebben de omwonenden nog een alternatief: verdubbeling van de N381 tussen Emmen en Beilen.

Die maakt deel uit van de Frieslandroute naar Drachten. Het Friese deel daarvan is al verdubbeld. Bij Beilen rijd je dan de A28 op en zoef je veilig en comfortabel naar Groningen.

De grote vraag: waarom eigenlijk?

De hamvraag voor de N34 en de gedeeltelijke verdubbeling is toch: waarom?

Wat levert het op?

Omdat het bij de dodelijke ongelukken telkens om frontale botsingen ging, ligt het in de rede dat dit aantal zal verminderen bij een gedeeltelijke verdubbeling.

Daar ligt de grootste vrees van de tegenstanders: dat over tien jaar blijkt dat de operatie van 90 miljoen euro niet genoeg oplevert. En dat er dan weer een nieuwe gedeputeerde komt, die voortvarend een verdubbeling van de gehele N34 bepleit, een maatregel waarvoor nu onvoldoende geld is. Die zou 280 miljoen euro kosten.

Politieke springstof

Maar zover is het nog lang niet. Eerst moet de milieu-effectrapportage uitwijzen of de operatie doorgang kan vinden. Ongetwijfeld zal de rechter toetsen of de provincie zijn huiswerk op dit punt goed heeft gedaan. Bij elke stap in de procedure moeten Provinciale Staten weer toestemming geven.

Dat levert nog genoeg politieke springstof op, zeker nu GroenLinks meedoet aan het college van Gedeputeerde Staten.

Als de gedeeltelijke verdubbeling over zes jaar een feit is, dan hebben de Drentse bestuurders heel wat hobbels op de weg geslecht.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
Video
menu