Reinder van der Molen schreef twee gedichten en een brief aan zijn moeder voor het boek Die Emslandlager.

Reinder van de molen uit Assen schrijft brief aan zijn overleden moeder in boek over strafkampen Noord-Duitsland

Reinder van der Molen schreef twee gedichten en een brief aan zijn moeder voor het boek Die Emslandlager. Foto DVHN

Assenaar Reinder van der Molen schreef een brief en twee gedichten in het boek Die Emslandlager, de strafkampen net over de grens met Duitsland. De brief richt hij aan zijn overleden moeder.

,,Maak die man niet kwaad, hij had het zo zwaar in de oorlog.” Over de oorlog werd in huize Van der Molen niet gesproken. Vader had in het kamp gezeten. Vanuit het Scholtenhuis in Groningen was hij naar het Oranjehotel in Scheveningen gebracht en daarna overgeplaatst naar kamp Vught en vervolgens concentratiekamp Dachau.

Vader Van der Molen werkte in het Groninger Jagershuis in de Gelkingestraat en werd opgepakt omdat hij wapens aan het verzet had geleverd. Hij overleefde maar nam de oorlog mee naar huis, zo ervoer zoon Reinder van der Molen. Hij kreeg van zijn moeder onder tafel door een schop tegen de schenen als hij een gesprek met zijn vader over de oorlog probeerde aan te gaan. ,,Hij vertelde er nooit iets over.”

Moeder nooit aandacht gehad

In een brief aan zijn moeder vraagt zoon Reinder Van der Molen (73 inmiddels) zich af waarom zij zich altijd wegcijferde voor vader. ,,Zij heeft nooit aandacht gehad.” Meer dan twee jaar moest zij alleen hun dochtertje opvoeden, werd uit haar huis gezet en nam ook nog Joodse onderduikers in haar nieuwe woning in huis. ,,Moeder, heb je na de oorlog met vader over jou eigen angsten gesproken? Of blijven ook die onder de tafel?”

De brief is niet alleen geschreven in het Nederlands, maar ook in het Duits en het Gronings. Alle drie versies zijn opgenomen in het boek Die Emslandlager. Er hebben vier Duitse en twee Nederlandse schrijvers en dichters aan meegewerkt: Reinder van der Molen en Marlies Nijhuis uit Twente.

200.000 tot 300.000 mensen

Die Emslandlager zijn de Duitse werk- en concentratiekampen langs de grens met Groningen, Drenthe en Overijssel, waar 200.000 tot 300.000 mensen werden vast gezet en zo’n 30.000 omkwamen. Onder meer politieke gevangenen en Poolse en Russische krijgsgevangen. In het boek zijn indrukken opgeschreven die de schrijvers en dichters ervoeren bij het bezoek aan Kamp Esterwegen, waar zo’n 35 kilometer over de grens bij Bourtange een gedenkplaats is ingericht. ,,Wat doet het met je, wat raakt je.”

Waarom schreef Reinder van der Molen mee aan het boek? ,,Schrijvers uit Ost-Friesland benaderden het Grunnegs Literair Tiedschrift Oader om mee te schrijven aan een boek over de Emslandkampen. Ik ben daar lid van. Al woon ik al 50 jaar in Assen, maar ‘k blief ‘n Grunneger’. Ik heb me aangemeld mee te schrijven, ik heb veel met de oorlog. Mijn vrouw en ik hebben heel wat kampen in Europa bezocht.”

Gedichten

Behalve de brief aan zijn moeder schreef Van der Molen ook twee gedichten. ,,We mochten achttien plekken in het kamp uitzoeken om te beschrijven. Ik heb als onderwerpen gekozen voor de bomensingels op de plek waar de barakken hebben gestaan en voor het klooster dat na de oorlog bij het kamp is gevestigd. Ik zag daar een zuster lopen en moest aan mijn moeder denken. Toen heb ik de brief geschreven.” Ook van de gedichten zijn versies in het Duits en Gronings in het boek opgenomen.

De oorlog en de Emslandkampen vlak over de grens laten Van der Molen niet los. ,,Er zijn daar in het laatste oorlogsjaar veel mensen omgebracht. Ook vijf Groningers die gevangen zaten in Leer, door Willi Herold bijgenaamd de beul van Emsland. Ik wil dat verder uitzoeken.”

menu